Theo Hội Thiên văn Hà Nội (HAS), tối nay 4.10 là thời điểm lý tưởng để hướng kính thiên văn lên bầu trời và tìm kiếm sao Thổ, khi hành tinh này đạt vị trí trực đối.
Tối nay 4.10, sao Thổ đạt vị trí trực đối năm 2026
ẢNH: NASA
Cụ thể, vào 19 giờ 21 phút ngày 4.10 theo giờ Việt Nam, sao Thổ sẽ đạt vị trí trực đối, thời điểm trái đất nằm gần như trên đường nối giữa mặt trời và sao Thổ, khiến sao Thổ nằm ở phía đối diện mặt trời trên bầu trời.
Vị trí trực đối có gì đặc biệt? Khi một hành tinh vòng ngoài đạt vị trí trực đối, nó sẽ mọc ở phía đông vào khoảng lúc mặt trời lặn và có thể quan sát suốt đêm, trước khi lặn ở phía tây khi bình minh đến. Với sao Thổ, đây cũng là thời điểm hành tinh này ở gần trái đất và sáng nhất trong năm nay.
Sao Thổ sẽ đạt độ sáng biểu kiến khoảng +0,3, đủ sáng để dễ dàng nhìn thấy bằng mắt thường khi nó ở phía trên đường chân trời. Nằm gần chúng ta nhất trong năm, vào thời điểm trực đối, sao Thổ cách trái đất khoảng 1,26 tỉ km, tương đương khoảng 8,43 AU hay khoảng 70 phút ánh sáng. Điều đó có nghĩa là ánh sáng bạn nhìn thấy từ sao Thổ đã mất khoảng 70 phút để đi từ hành tinh này tới trái đất.
Hướng dẫn quan sát
Không chỉ sáng hơn, sao Thổ còn đạt kích thước biểu kiến lớn nhất quanh thời điểm trực đối. Đĩa hành tinh có đường kính khoảng 19,7 giây cung, giúp các chi tiết của hệ vành đai dễ quan sát hơn qua kính thiên văn.
Với một chiếc kính thiên văn nhỏ, bạn đã có thể nhận ra một trong những đặc điểm ngoạn mục nhất của sao Thổ, chính là hệ thống vành đai khổng lồ. Một điều thú vị là vành đai sao Thổ đang dần "mở lại" sau khi biến mất tạm thời.
Vào tháng 3.2025, trái đất đã đi qua mặt phẳng vành đai sao Thổ. Khi đó, các vành đai gần như hướng cạnh về phía chúng ta và trở nên cực kỳ khó quan sát bằng những kính thiên văn nhỏ. Hiện nay, vành đai đang dần mở trở lại.
Hôm nay, sao Thổ sẽ mọc lên ở hướng đông từ lúc hoàng hôn buông xuống, lên cao nhất trên bầu trời vào lúc nửa đêm và lặn đi ở hướng tây khi bình minh đến
ẢNH: HHT TRAN (TRẦN HẢI HUY TRƯỜNG)
Hiện tại, đến tháng 10.2026, chúng nghiêng khoảng 7,5° về phía nam so với hướng nhìn từ trái đất. Góc nghiêng này vẫn còn khá nhỏ, nhưng sẽ tiếp tục thay đổi theo thời gian. Vậy, khi nào nên quan sát sao Thổ?
Không nhất thiết phải đợi đúng đêm 4.10. Sao Thổ đang bước vào giai đoạn quan sát thuận lợi và sẽ tiếp tục ở vị trí vô cùng thuận lợi để quan sát trong những tháng sau trực đối. Đặc biệt, từ đầu tới giữa tháng 10 này là khoảng thời gian rất đáng để mang kính thiên văn ra ngoài.
"Hãy tìm một nơi có bầu trời tối, ít ánh đèn, hướng về phía đông sau khi trời tối và tìm một điểm sáng màu vàng nhạt nổi bật giữa các vì sao. Một chấm sáng nhìn bằng mắt thường. Một thế giới khổng lồ cách chúng ta hơn một tỉ km. Qua kính thiên văn, bạn có thể nhìn thấy những chiếc vành đai nổi tiếng của nó", HAS hướng dẫn.