Người cao tuổi tại TP.HCM thăm khám các bệnh mãn tính - Ảnh: THU HIẾN
UBND TP.HCM vừa ban hành quyết định phê duyệt đề án "Phát triển hệ thống chăm sóc sức khỏe người cao tuổi thích ứng với già hóa dân số trên địa bàn TP.HCM giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045".
TP.HCM dự kiến bước vào thời kỳ "dân số già" vào năm 2038
Theo đó, TP.HCM đã chính thức bước vào thời kỳ "già hóa dân số" vào năm 2017, khi tỉ lệ dân số từ 60 tuổi trở lên đạt 10,28%, tương ứng với 889.178 người cao tuổi, muộn hơn so với cả nước khoảng 6 năm.
Đến năm 2025, tỉ lệ người cao tuổi tại TP.HCM (sau sáp nhập) đã tăng lên 11,40%, với tổng số 1.572.988 người cao tuổi, số liệu này còn ghi nhận thành phố có số người cao tuổi nhiều nhất trong cả nước.
Theo phân tích và dự báo, TP.HCM sẽ chính thức bước vào thời kỳ "dân số già" vào năm 2038 khi dân số cao tuổi đạt mốc 3.004.387 người và nếu không có sự thay đổi về mức sinh và gia tăng dân số cơ học thì sau đó 10 năm thành phố sẽ bước vào thời kỳ "dân số siêu già" ở năm 2048 khi dân số cao tuổi đạt mốc 4.619.622 người.
Những số liệu đã nêu cho thấy thành phố đang chuyển dịch rất nhanh từ giai đoạn "cơ cấu dân số vàng" sang "già hóa dân số", đặt ra áp lực lớn đối với hệ thống y tế, an sinh xã hội và phát triển kinh tế bền vững.
Tuy nhiên, hệ thống chăm sóc sức khỏe hiện hành chủ yếu được thiết kế để ứng phó với các bệnh lý cấp tính, trong khi nhu cầu của người cao tuổi tập trung về chăm sóc dài hạn và phục hồi chức năng.
Khoảng trống lớn nhất hiện nay là chưa có hệ thống chăm sóc sức khỏe người cao tuổi được tổ chức thống nhất trên toàn thành phố, dẫn đến việc chưa hình thành được chuỗi chăm sóc liên tục xuyên suốt từ dự phòng, hỗ trợ cộng đồng đến chăm sóc lưu trú dài hạn và can thiệp chuyên sâu.
Bài học từ các nước cho thấy tại TP.HCM, hệ thống chăm sóc sức khỏe người cao tuổi muốn vận hành bền vững phải được tổ chức theo nhiều tầng dịch vụ liên tục, trong đó chăm sóc tại nhà và chăm sóc tại cộng đồng là nền tảng, chăm sóc lưu trú và điều trị chuyên sâu là các tầng hỗ trợ phía sau.
Người cao tuổi đang được các y bác sĩ chăm sóc, theo dõi sức khỏe tại trạm y tế trên địa bàn TP.HCM - Ảnh: THU HIẾN
TP.HCM sẽ có 5 tầng dịch vụ chăm sóc người cao tuổi
Theo đề án, tổ chức hệ thống chăm sóc sức khỏe người cao tuổi sẽ thực hiện theo mô hình 5 tầng thống nhất trên địa bàn TP.HCM nhằm bảo đảm tính liên tục, liên thông và phù hợp với nhu cầu chăm sóc của người cao tuổi. Cụ thể:
Tầng 1: Tự chăm sóc và nâng cao sức khỏe. Khuyến khích người cao tuổi chủ động thực hiện lối sống lành mạnh, khám sức khỏe định kỳ, quản lý các yếu tố nguy cơ và sử dụng hồ sơ sức khỏe điện tử để theo dõi tình trạng sức khỏe.
Tầng 2: Chăm sóc hỗ trợ tại cộng đồng. Phát huy vai trò của trạm y tế, các trung tâm - cơ sở - điểm chăm sóc người cao tuổi ban ngày tại cộng đồng, câu lạc bộ chăm sóc người cao tuổi, các tổ chức đoàn thể và mạng lưới tình nguyện viên, cộng tác viên trong theo dõi sức khỏe, tư vấn, phục hồi chức năng cơ bản và hỗ trợ người cao tuổi duy trì cuộc sống độc lập.
Tầng 3: Chăm sóc hỗ trợ tại nhà. Phát triển dịch vụ chăm sóc sức khỏe người cao tuổi đến tận nhà thông qua hoạt động của Đội chăm sóc sức khỏe liên tục; bác sĩ gia đình; điều dưỡng tại nhà; phục hồi chức năng tại nhà; nhân viên chăm sóc...
Tầng 4: Chăm sóc tại cơ sở lưu trú. Khuyến khích phát triển đa dạng các loại hình cơ sở dưỡng lão, chăm sóc điều dưỡng, phục hồi chức năng, chăm sóc sa sút trí tuệ và chăm sóc giảm nhẹ, bảo đảm liên kết chuyên môn với hệ thống y tế.
Tầng 5: Chăm sóc tại bệnh viện. Các bệnh viện cấp cơ bản và chuyên sâu thực hiện điều trị các trường hợp phức tạp, hỗ trợ chuyên môn cho toàn hệ thống và bảo đảm chuyển tiếp người bệnh an toàn sau điều trị.
Việc chuyển giữa các tầng được thực hiện trên cơ sở đánh giá tình trạng sức khỏe, mức độ phụ thuộc và nhu cầu chăm sóc của người cao tuổi theo quy trình thống nhất trên toàn thành phố.
Đồng thời, xây dựng bộ công cụ đánh giá chức năng người cao tuổi phù hợp với đặc điểm sức khỏe, văn hóa, môi trường sống và điều kiện triển khai tại TP.HCM.
TP.HCM thí điểm 3 cơ sở chăm sóc người cao tuổi tại phường Vũng Tàu, Chánh Hưng và Bắc Tân UyênVới tốc độ già hóa dân số nhanh, số người cao tuổi của TP.HCM hiện tại ước khoảng 1,57 triệu người.