Margin cao làm tăng rủi ro bán giải chấp khi cổ phiếu lao dốc - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Với giao dịch ký quỹ (margin), khoản vay được bảo đảm bằng tài sản trong tài khoản. Khi giá cổ phiếu giảm, giá trị tài sản bảo đảm suy giảm, khiến tỉ lệ ký quỹ có thể xuống dưới ngưỡng quy định và kích hoạt yêu cầu bổ sung tài sản hoặc bán giải chấp.
Vì sao cổ phiếu lao dốc có thể kéo theo giải chấp?
Công ty Chứng khoán VNDIRECT mới đây vừa thông tin về việc bán giải chấp 2,94 triệu cổ phiếu PNJ do bà Trần Phương Ngọc Giao, con gái Chủ tịch Hội đồng quản trị PNJ Cao Thị Ngọc Dung, sở hữu.
Sau giao dịch, lượng cổ phiếu bà Giao nắm giữ giảm từ khoảng 14,64 triệu xuống 11,7 triệu đơn vị, tương ứng tỉ lệ sở hữu giảm từ 2,86% xuống 2,29% vốn điều lệ.
Giao dịch diễn ra trong bối cảnh PNJ trải qua chuỗi phiên giảm sàn liên tiếp, có thời điểm mất hơn 70% so với vùng đỉnh đầu năm. Tuy nhiên, thông tin công bố chưa nêu cụ thể nguyên nhân dẫn đến việc bán giải chấp trong trường hợp này.
TIN LIÊN QUAN
Theo ông Huỳnh Anh Huy, CFA, Giám đốc phân tích ngành Công ty Chứng khoán Kafi, margin là khoản vay để mua chứng khoán, được bảo đảm bằng tài sản trong tài khoản. Khi giá cổ phiếu giảm, giá trị tài sản bảo đảm suy giảm, kéo tỉ lệ ký quỹ xuống thấp.
Tùy quy định của từng công ty chứng khoán và hợp đồng, nhà đầu tư có thể được yêu cầu bổ sung tiền, tài sản bảo đảm hoặc giảm dư nợ khi tỉ lệ ký quỹ xuống dưới ngưỡng quy định. Nếu tài khoản chạm ngưỡng xử lý hoặc nhà đầu tư không đáp ứng yêu cầu đúng hạn, công ty chứng khoán có thể bán giải chấp cổ phiếu.
Lượng cổ phiếu bán ra có thể làm tăng áp lực cung, nhất là khi thanh khoản thấp và lực mua suy yếu. Giá tiếp tục giảm cũng có thể khiến tài khoản khác chịu sức ép ký quỹ, làm gia tăng nguy cơ phát sinh thêm các đợt giải chấp.
4 nguyên tắc hạn chế rủi ro khi dùng margin
Thứ nhất, không vay hết hạn mức. Ông Huy khuyến nghị nhà đầu tư giữ dư nợ margin ở mức không quá 30% giá trị danh mục, tối đa khoảng 40%. Đây là mức khuyến nghị nhằm hạn chế rủi ro, không phải ngưỡng an toàn chung cho mọi nhà đầu tư. Đồng thời, cần tránh dồn quá nhiều vốn vào một cổ phiếu biến động mạnh.
Thứ hai, chủ động cảnh báo sớm. Call margin là khi công ty chứng khoán yêu cầu nhà đầu tư bổ sung tiền hoặc tài sản bảo đảm do tỉ lệ ký quỹ xuống thấp. Force sell là việc công ty chứng khoán bán cổ phiếu để xử lý tài khoản theo quy định.
Ông Huy khuyến nghị nhà đầu tư đặt ngưỡng cảnh báo cá nhân sớm hơn ngưỡng xử lý của công ty chứng khoán ít nhất 10 điểm phần trăm, để có thời gian bổ sung tài sản hoặc giảm dư nợ.
Thứ ba, có tiền dự phòng. Theo ông Huy, nhà đầu tư nên chuẩn bị tiền mặt hoặc tài sản dễ chuyển thành tiền tương đương 20-30% dư nợ margin. Không nên vay thêm để bù khoản vay cũ. Nhà đầu tư cũng cần tính thử khả năng chịu đựng của danh mục nếu cổ phiếu giảm sàn ba phiên liên tiếp.
Thứ tư, xử lý danh mục kịp thời. Khi cổ phiếu giảm mạnh, nhà đầu tư cần đánh giá lại rủi ro, tránh dùng thêm margin để bình quân giá xuống. Nếu cần giảm dư nợ, có thể bán bớt cổ phiếu hoặc bổ sung tài sản bảo đảm khi đủ khả năng tài chính. Đồng thời, nên liên hệ công ty chứng khoán để nắm rõ ngưỡng ký quỹ và thời hạn xử lý tài khoản.
Làm gì khi cổ phiếu giảm sàn liên tiếp?
Ông Trần Thái Bình, Giám đốc cao cấp nghiên cứu và phát triển thị trường Công ty Chứng khoán OCBS, nhận định khi cổ phiếu liên tục giảm sàn hoặc mất thanh khoản, nhà đầu tư cần phân biệt rủi ro của riêng cổ phiếu với rủi ro của toàn bộ tài khoản, nhất là khi đang sử dụng margin.
Trước tiên, nhà đầu tư cần kiểm tra tỉ lệ ký quỹ, dư nợ và khả năng chịu đựng biến động của danh mục. Sau đó, cần xác định nguyên nhân khiến cổ phiếu giảm là do tâm lý thị trường, áp lực kỹ thuật hay những vấn đề căn bản của doanh nghiệp như tài chính, pháp lý, quản trị và triển vọng kinh doanh.
Nếu triển vọng doanh nghiệp đã thay đổi, việc cổ phiếu giảm sâu không đồng nghĩa với cơ hội mua vào. Ông Bình khuyến nghị nhà đầu tư tự đặt câu hỏi: Nếu hôm nay chưa sở hữu cổ phiếu này, với mức giá và những thông tin hiện tại, mình có quyết định mua hay không?
Con gái bà Cao Thị Ngọc Dung bị bán giải chấp gần 3 triệu cổ phiếu PNJBà Trần Phương Ngọc Giao vừa bị Công ty Chứng khoán VNDIRECT bán giải chấp 2,94 triệu cổ phiếu PNJ.