Cơm Việt 1,7 triệu đồng ở Bỉ: Mắm tôm, quả sấu "đi" máy bay, khách thích mê

Giữa lòng thành phố Brussels, trong căn phòng treo đầy tranh cổ động, những vị khách nước ngoài ngồi quanh mâm cơm có đĩa thịt rang húng lìu, bát canh hến, đĩa lạc rang, dưa chua.

Họ lúng túng cầm đũa gắp từng món như một gia đình Việt. Có người dè dặt chấm miếng đậu rán vào bát mắm tôm sủi bọt, rồi gật gù vì trải nghiệm lạ miệng. Người khác lại hỏi về thứ quả chua thanh trong cốc nước sấu.

Với nhiều thực khách, đó không chỉ là một bữa ăn mà còn là dịp tìm hiểu cách người Việt quây quần bên mâm cơm gia đình. Ít ai biết, để có hương vị quen thuộc ấy giữa đất Bỉ, bà chủ nhà hàng đã phải kỳ công tìm kiếm nguyên liệu từ nhiều nơi.

Những quả sấu tươi được đóng lon vận chuyển bằng đường hàng không, còn bát mắm tôm từng là chủ đề khiến chị Đào Hồng Hải và chồng - anh Bernard De Proost tranh luận không ít lần trước khi quyết định đưa vào thực đơn.

Chị Hải sinh năm 1976 tại Hà Nội, sang Bỉ du học năm 2005. Từng làm nhân viên phục vụ, phụ bếp tại nhà hàng Việt để trang trải và học hỏi kinh nghiệm, sau hơn 20 năm, chị đã cùng chồng xây dựng hệ thống 5 nhà hàng Việt tại thành phố này.

Từ nhân viên phục vụ đến bà chủ nhà hàng Việt

Hành trình của chị Hải bắt đầu vào năm 2005 khi nữ nhà báo ở Hà Nội quyết định rẽ hướng sang Bỉ học ngành quản lý nhà hàng khách sạn. Trong thời gian đi học, chị tranh thủ làm bồi bàn, phụ bếp tại một nhà hàng Việt Nam. Công việc giúp chị có thêm thu nhập, đồng thời tích lũy kinh nghiệm thực tế trong lĩnh vực mà mình theo đuổi.

Cũng trong thời gian làm việc tại nhà hàng, chị được chủ quán giới thiệu với anh Bernard. Khi đó, anh Bernard làm trình dược viên, đặc biệt yêu thích các món Việt nên thường xuyên ghé thăm nhà hàng.

Sau những lần trò chuyện, họ dành nhiều tình cảm cho đối phương rồi hẹn hò. Tới năm 2006, anh Bernard ngỏ ý muốn về chung một nhà với chị Hải. Một năm sau, họ kết hôn và chị Hải mang thai con gái đầu lòng.

Cô con gái Vy Anh chào đời năm 2008, chị Hải dành khoảng 4 năm ở nhà để chăm sóc con và gia đình. Anh Bernard muốn vợ có thêm thời gian dạy con gái tiếng Việt. Cô bé mang họ cha nhưng được đặt tên Việt không dấu, vừa dễ phát âm với người nước ngoài, vừa là cách nhớ về cội nguồn quê hương của mẹ.

Trong những năm ở nhà chăm con, chị Hải thỉnh thoảng làm thêm vào cuối tuần và nỗi nhớ món ăn Hà Nội ngày càng rõ rệt. Thời điểm ấy, cộng đồng người Việt ở Bỉ chủ yếu là người miền Nam, rất khó tìm được món ăn đúng vị Bắc.

Có lúc, chị thèm cồn cào một bát phở hay bún riêu chuẩn vị. Nếu tự nấu cũng không đúng vị bởi hương liệu không ngon và đủ như ở quê nhà.

Từ nỗi nhớ ấy, ý tưởng mở một quán phở Việt dần hình thành. Cách đây hơn chục năm, việc tìm mua công thức nấu ăn không phổ biến như hiện nay. Chị may mắn quen một người ở Cộng hòa Séc và được hướng dẫn những kiến thức căn bản về cách nấu phở. Trở về nhà, chị tự thử nghiệm, nấu cho chồng ăn và nhờ anh góp ý.

Suốt 2 tuần, bữa ăn gia đình toàn món phở. Chị mày mò học thêm công thức trên mạng để điều chỉnh hương vị. Khi quyết định biến ý tưởng thành hiện thực, chị nhận được sự hỗ trợ của chồng trong việc tìm mặt bằng và giải quyết các thủ tục pháp lý.

Tại Bỉ, người thuê mặt bằng thường phải trả một khoản tiền "vào cửa". Tuy nhiên do hợp đồng của chủ cũ hết hạn. Tập đoàn bất động sản thu hồi và cho thuê lại nên chị Hải tiết kiệm được 70.000 euro.

Anh Bernard thấy vợ nhiều đêm suy tính trằn trọc nên rút trước khoản tiền hưu trí. Họ vay thêm bạn bè, ngân hàng, trích sổ tiết kiệm để gom gần 200.000 euro mở nhà hàng đầu tiên vào tháng 5/2016. Cơ sở rộng khoảng 90m2, có hai tầng, nằm gần một công viên lớn ở Brussels.

Không gian được trang trí bằng những bức tranh cổ động Việt Nam mà hai vợ chồng sưu tầm trong các chuyến về thăm quê. Anh Bernard là người gợi ý đưa những bức tranh ấy vào nhà hàng, mong muốn tạo cảm giác gần gũi, ấm áp cho thực khách. Màu sắc và cách bài trí cũng gợi nhắc Hà Nội.

Khách Tây tò mò với mâm cơm nhà, từ mắm tôm đến nước sấu

Mở nhà hàng ở Bỉ đi kèm những quy định rất khắt khe. Theo chị Hải, muốn mở quán phải có bằng đầu bếp, hoặc chứng minh đã làm việc trong ngành nhiều năm liên tục. Riêng các món chiên rán, kể cả khoai tây chiên, lại đòi hỏi chứng chỉ riêng.

Hai vợ chồng chỉ có bằng đại học, nên giai đoạn đầu thực đơn chỉ gói gọn trong 4 nhóm gồm phở và các món nước, đồ hấp, gỏi cuốn và đồ nướng.

Phải sau khoảng 5 năm quản lý, được công nhận là có kinh nghiệm, nhà hàng mới được phép bán đồ chiên. Lúc này món nem rán mới xuất hiện trên quyển thực đơn của khách.

Ba năm sau cơ sở đầu tiên, hai vợ chồng tiếp tục mở nhà hàng thứ 2 lấy tên Madame Đào (họ của chị). Cuối năm 2019, cơ sở thứ ba mang tên Wolf ra đời chỉ cách hai cơ sở cũ chừng 500m.

Khép lại giai đoạn dịch bệnh Covid-19, nhà hàng thứ 4 ra đời ở khu Woluwe-Saint-Lambert. Tới gần cuối năm 2024, họ tiếp tục phát triển cơ sở thứ 5 tại Montgomery.

Khi số lượng nhà hàng tăng lên, chị Hải bàn bạc với chồng về việc không muốn thực đơn chỉ dừng ở những món Việt quen thuộc. Chị muốn giới thiệu sâu hơn về ẩm thực Hà Nội, từ bún chả, chả cá Lã Vọng, bún cá, bún riêu đến bún đậu mắm tôm và chủ lực là mâm cơm nhà thuần Việt.

Thách thức lớn nhất là tìm nguyên liệu. Một số gia vị, rau thơm và đặc sản quen thuộc ở Việt Nam không dễ mua tại Bỉ. Chị phải tìm kiếm nhà cung cấp ở nhiều nước châu Âu để có thể giữ hương vị món ăn gần với cách chế biến tại quê nhà.

Trong đó, dấm bỗng là nguyên liệu quan trọng để nấu bún riêu, bún cá. Ngoài ra, chị cũng tìm được đối tác tại Hà Lan có thể cung cấp quả sấu, kẹo lạc và rau kinh giới tươi.

Riêng quả sấu tươi được vận chuyển bằng đường hàng không sang Bỉ. Từ nguyên liệu này, nhà hàng chế biến nước sấu, thức uống gợi nhớ mùa hè Hà Nội.

Một trong những lựa chọn khiến chị phải thuyết phục chồng nhiều nhất là mắm tôm. Khi xây dựng thực đơn cho nhà hàng chuyên về món Việt và mâm cơm gia đình, chị kiên quyết muốn có bún đậu mắm tôm. Trong khi anh Bernard lại lo ngại mùi đặc trưng của loại gia vị này có thể ảnh hưởng đến những thực khách ngồi bàn bên cạnh.

Có thời điểm, hai vợ chồng tranh cãi không ngừng. Chị Hải cho rằng, nếu muốn giới thiệu ẩm thực Việt, cần giữ hương vị nguyên bản, không nên loại bỏ những món đặc trưng chỉ vì e ngại khách nước ngoài chưa quen.

Cuối cùng, bún đậu mắm tôm và những món ăn có sử dụng loại gia vị này vẫn có mặt trong thực đơn. Để phù hợp hơn với thực khách, chị Hải chưng mắm tôm trước khi phục vụ, vừa giúp giảm mùi nồng, vừa để những người chưa quen dễ thưởng thức hơn.

"Khi giới thiệu bún đậu mắm tôm, tôi thường hỏi khách muốn thử loại nước chấm mà người Việt dùng hay không. Phần lớn khách đều hào hứng sẵn lòng trải nghiệm", chị Hải chia sẻ với phóng viên Dân trí.

Nếu khách Việt tới nhà hàng thường gọi chả cá Lã Vọng, bún đậu mắm tôm, bún cá, thì thực khách nước ngoài lại đặc biệt yêu thích mâm cơm nhà.

Theo chị Hải, khoảng 80% khách hàng của nhà hàng là người nước ngoài; khách Việt chủ yếu là bạn bè, người thân và các gia đình tới dùng bữa.

Chị nhận thấy người phương Tây thường có thói quen mỗi người một đĩa thức ăn riêng, trong khi người Việt lại ngồi quanh mâm, cùng chia sẻ các món.

Vì thế, mỗi khi khách chọn mâm cơm nhà, chị thường giới thiệu cách ăn, giải thích vì sao người Việt có thói quen ăn chung và kết hợp nhiều món trong một bữa.

Mâm cơm có giá 29,5 euro/người, khách thường đi ít nhất hai người. Như vậy, một mâm dành cho hai thực khách có giá khoảng 59 euro, tương đương 1,7 triệu đồng. Mỗi người được chọn hai món ăn chơi, hai món chính và một bát canh, kèm lạc rang, đồ chua.

Các món ăn chơi có chả ốc, dồi sụn, bò cuốn lá lốt, nộm đu đủ, nộm xoài, nem trộn thính, gỏi cuốn... Món chính gồm gà rang gừng, tôm rang thịt, gà nướng sả, thịt rang, trứng đúc thịt, đậu phụ tẩm hành. Bữa ăn còn có những món canh quen thuộc như canh hến, canh rau cải.

Mỗi khi có khách đặt mâm cơm, chị Hải thường đứng cạnh giới thiệu các món, hướng dẫn cách thưởng thức canh, rau, thịt, nộm, gỏi. Không chỉ người dân Brussels, một số thực khách từ Pháp, Hà Lan cũng tìm đến để trải nghiệm bữa cơm Việt, trong đó có những món như dồi sụn, chả ốc hay canh cá rô đồng.

Nhà hàng dần đi vào guồng quay ổn định cũng là lúc anh Bernard thêm tin tưởng vào những quyết định của vợ. Sau khoảng 4 năm cùng vợ mở rộng hoạt động kinh doanh, anh nộp đơn xin nghỉ công việc trong ngành dược để toàn tâm hỗ trợ các nhà hàng.

Đưa hương vị Việt đến gần hơn với thực khách châu Âu

Với chị Hải, mở thêm nhà hàng không phải đích đến duy nhất. Điều chị muốn theo đuổi lâu dài là đưa văn hóa ẩm thực Việt đến gần hơn với người nước ngoài, để thực khách không chỉ ăn một món ngon mà còn hiểu được câu chuyện phía sau món ăn.

Đó cũng là lý do chị dành nhiều tâm huyết cho mâm cơm nhà và cách bài trí không gian mang dấu ấn Hà Nội. Theo chị, ẩm thực là một phần của văn hóa.

Khi thực khách hiểu vì sao người Việt ăn chung một mâm, vì sao có những loại nước chấm đặc trưng hay cách chế biến một món ăn, họ sẽ có thêm cơ hội cảm nhận đời sống và bản sắc Việt Nam.

Hiện chị còn đảm nhận vai trò là Phó Chủ tịch dự án “We Love Phở”, chương trình do ông Mai Hải Lâm - Ủy viên Ban Chấp hành Hội Doanh nghiệp Việt Nam tại Ba Lan khởi xướng từ cuối năm 2023 nhằm lan tỏa tình yêu phở Việt đến cộng đồng châu Âu.

Sau một thập kỷ kể từ ngày mở nhà hàng đầu tiên, cặp vợ chồng Việt - Bỉ tiếp tục ấp ủ kế hoạch đưa những món ăn đường phố Việt Nam có hương vị lạ với khách phương Tây như chân gà, nem chua rán vào thực đơn.  

"Tôi muốn khách có cơ hội trải nghiệm những món ăn quen thuộc của người Việt mà có thể trước đây họ chưa từng nghĩ mình sẽ thưởng thức", chị chia sẻ.