Cầu lông là một trong những môn thể thao có lợi ích lớn về tuổi thọ - Ảnh: BAIDU
Nói đến chơi thể thao giúp tăng tuổi thọ, chúng ta thường nghĩ đến các môn nhẹ nhàng như đi bộ, thể dục dưỡng sinh, hoặc đạp xe. Nhưng giới khoa học lại chỉ ra rằng nhiều môn thể thao đối kháng lại tốt hơn cả trong lĩnh vực này.
Đừng xem nhẹ thể thao đối kháng
Nghiên cứu đăng trên tạp chí y khoa nổi tiếng Mayo Clinic Proceedings sử dụng dữ liệu của 8.577 người thuộc Copenhagen City Heart Study, Đan Mạch, theo dõi tối đa 25 năm, đã lên một danh sách những môn thể thao giúp cải thiện tuổi thọ tốt nhất.
Sau khi điều chỉnh các yếu tố như tuổi tác, giới tính, hút thuốc, thu nhập và thời lượng vận động, nhóm chơi tennis có tuổi thọ ước tính cao hơn nhóm ít vận động 9,7 năm; cầu lông 6,2 năm và bóng đá 4,7 năm.
Tiếp theo là đạp xe 3,7 năm, bơi 3,4 năm và chạy bộ 3,2 năm. Đây là mối liên hệ thống kê, không phải lời hứa cứ hễ cầm vợt sẽ "sống thêm từng ấy năm".
Lý giải về những môn này, tác giả đề xuất hai cách giải thích: các đợt vận động ngắn huy động toàn thân và sự tương tác xã hội khi chơi cùng người khác.
Với cầu lông, bằng chứng về cải thiện sức khỏe có thể nhìn thấy trong một thử nghiệm của Stephen Patterson và cộng sự, công bố trực tuyến năm 2016 trên Journal of Sports Sciences. Nhóm nghiên cứu phân 36 phụ nữ chưa tập luyện thành ba nhóm: chơi cầu lông, chạy bộ và đối chứng.
Sau 8 tuần, khả năng tiêu thụ oxy tối đa, gọi là VO₂max, tăng 16% ở nhóm cầu lông và 14% ở nhóm chạy. Chỉ số này phản ánh năng lực sử dụng oxy khi vận động, là thước đo quan trọng của thể lực tim phổi.
Cả hai nhóm tập luyện đều giảm huyết áp và nhịp tim lúc nghỉ, đồng thời tăng 19% thời gian vận động đến khi kiệt sức trong bài kiểm tra. Riêng nhóm cầu lông còn cải thiện công suất vận động tối đa.
Thử nghiệm nhỏ này không đo tuổi thọ và không đủ để kết luận cầu lông vượt trội chạy bộ. Nhưng kết quả cung cấp bằng chứng cụ thể rằng chơi cầu lông có thể cải thiện những chỉ số sức khỏe, thay vì chỉ đem lại cảm giác khỏe khoắn.
Tính gắn kết xã hội
Tennis cũng có nền tảng khoa học về lợi ích thể chất. Tổng quan của Babette Pluim và cộng sự trên British Journal of Sports Medicine ghi nhận người chơi tennis có những đặc điểm thuận lợi như thể lực tim phổi tốt hơn, tỉ lệ mỡ cơ thể thấp hơn, chỉ số mỡ máu tốt hơn và sức khỏe xương được cải thiện.
Tổng quan này xem xét nghiên cứu về cường độ thi đấu, khả năng tiêu thụ oxy, các yếu tố nguy cơ tim mạch và xương. Những kết quả ấy giúp giải thích vì sao tennis có thể góp phần bảo vệ sức khỏe lâu dài, dù chưa xác định được từng lợi ích đóng góp bao nhiêu vào tuổi thọ.
Bóng đá phong trào cũng mang lại nhiều lợi ích đo đếm được. Một phân tích tổng hợp 31 công trình trên British Journal of Sports Medicine ghi nhận tập bóng đá giúp cải thiện huyết áp, nhịp tim lúc nghỉ, lượng mỡ cơ thể và cholesterol LDL, thường được gọi là cholesterol “xấu”, so với nhóm không tập.
Nhóm những môn giúp tăng tuổi thọ nhiều - Đồ họa: HUY ĐĂNG
Trong phân tích này, mức cải thiện trung bình so với nhóm không vận động tương ứng khoảng 4,2 mmHg với huyết áp tâm thu và 3,9 mmHg với huyết áp tâm trương. Nhịp tim lúc nghỉ giảm khoảng sáu nhịp/phút, cho thấy lợi ích không chỉ nằm ở sức bền trên sân.
Bên cạnh thể chất, sự gắn kết là khía cạnh đáng chú ý. Phân tích tổng hợp trên PLOS Medicine năm 2010, gồm 148 nghiên cứu với hơn 308.000 người, ghi nhận người có quan hệ xã hội tốt hơn có khả năng sống sót cao hơn trong thời gian theo dõi.
Một nghiên cứu năm 2022 trên JAMA Network Open, với 272.550 người Mỹ từ 59-82 tuổi, tiếp tục ghi nhận lợi ích nổi bật ở nhóm môn dùng vợt và chạy bộ.
Ở mức vận động tương đương được khảo sát, hai nhóm này lần lượt gắn với nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân thấp hơn 16% và 15% so với người không tham gia hoạt động tương ứng.
Dù vậy, lựa chọn môn đứng đầu bảng chưa chắc quan trọng bằng duy trì vận động. Tiến sĩ Eleanor Watts, nhà nghiên cứu thuộc Viện Y tế quốc gia Mỹ (NIH), người dẫn đầu nghiên cứu năm 2022, nhấn mạnh: “Điều quan trọng nhất mà một người lớn tuổi ít vận động có thể làm để cải thiện sức khỏe là tìm một hoạt động họ yêu thích và có thể duy trì”.
Như vậy có thể thấy 3 môn thể thao đứng đầu trong danh sách tăng tuổi thọ lại là 3 môn thể thao đối kháng - tennis, cầu lông và bóng đá. Tất nhiên, thể thao đối kháng cũng tiềm ẩn những rủi ro lớn, và người chơi cần phải kiểm soát tốt mọi chuyện.
Sự thật đằng sau màn bùng nổ của Thái Lan tại Asiad 20Đằng sau những màn trình diễn bùng nổ của Thái Lan tại Asiad Aichi-Nagoya 2026 là một hệ thống kế hoạch được xây dựng vô cùng chi tiết, từ tầm nhìn xa, chính sách đào tạo cho đến mảng khoa học thể thao.