Công nghệ bí mật của Anh có giúp xoay chuyển cục diện xung đột Ukraine?

Anh tuyên bố sẽ cho phép chuyển giao cho Kiev công nghệ mật để có thể sản xuất một loại tên lửa hành trình ngay tại Ukraine, với hy vọng có thể xoay chuyển cục diện cuộc xung đột gần 5 năm qua với Nga.

Truyền thông đầu tuần này đưa tin, Anh sẽ cho phép giải mật và chuyển giao các công nghệ nhằm phục vụ sản xuất dòng tên lửa hành trình SCALP/Storm Shadow do Anh và Pháp hợp tác thiết kế ngay trên lãnh thổ Ukraine.

Paris và Kiev đặt mục tiêu thiết lập dây chuyền sản xuất tại Ukraine đối với dòng tên lửa này trước cuối năm nay. Việc công bố giải mật thông tin liên quan đến các linh kiện do Anh sản xuất được coi là bước đi then chốt để hiện thực hóa mục tiêu này.

Đây được xem là cú hích lớn đối với Kiev trong nỗ lực gia tăng hỏa lực tập kích sâu hàng trăm km vào trong lòng lãnh thổ Nga.

Trong khi đó, Nga chỉ trích động thái này là “thêm dầu vào lửa”, cáo buộc Anh đang "trực tiếp tham chiến" và "đổ thêm dầu vào lửa". Đại sứ quán Nga tại London tuần trước cảnh báo Anh "can thiệp càng sâu, hỗ trợ càng nhiều" cho Ukraine thì "cái giá phải trả sẽ càng đắt".

Uy lực tên lửa của Anh

Do tập đoàn sản xuất vũ khí châu Âu MBDA chế tạo, tên lửa SCALP/Storm Shadow là dòng vũ khí tấn công sâu, tầm xa mang đầu đạn thông thường.

Ukraine từng triển khai các phiên bản nhập khẩu của dòng tên lửa này để phá hủy các mục tiêu kiên cố bên trong lãnh thổ Nga kể từ tháng 11/2024.

Theo dự án Missile Threat thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), tên lửa được trang bị động cơ phản lực turbo, đạt tầm bắn tối đa 550km và sở hữu đầu đạn nổ phá xuyên thấu trọng lượng 400kg. Sau khi rời bệ phóng, tên lửa kết hợp hệ thống dẫn đường quán tính, định vị toàn cầu (GPS) và đối chiếu địa hình, đi kèm "cảm biến hồng ngoại và thuật toán tự động nhận diện mục tiêu" nhằm đạt độ chính xác cao trong mọi điều kiện thời tiết.

Tên lửa SCALP/Storm Shadow có thể được khai hỏa từ các tiêm kích Su-24 hoặc Mirage 2000 của Ukraine, áp dụng chiến thuật bay bám sát địa hình nhằm né tránh hệ thống phòng không của đối phương.

Đối với Ukraine, vũ khí này sẽ chuyên dùng để tập kích các mục tiêu quân sự kiên cố ngầm như hầm chỉ huy mà các dòng máy bay không người lái (UAV) khó lòng thực hiện được.

Cả Anh và Pháp đều chưa công bố số lượng tên lửa SCALP/Storm Shadow đã chuyển giao cho Ukraine tính đến thời điểm hiện tại, nhưng năm ngoái, nhà sản xuất MBDA đã tái khởi động các dây chuyền sản xuất từng bị đình trệ suốt 15 năm.

"Tên lửa SCALP/Storm Shadow của liên quân Anh - Pháp viện trợ cho Ukraine đã chứng minh tính vượt trội trong tác chiến hiện đại cường độ cao ở những thời điểm mang tính quyết định", Bộ trưởng Quốc phòng Pháp Sebastien Lecornu phát biểu vào thời điểm đó.

Việc mở rộng quy mô sản xuất vẫn có thể mất vài năm. Chuyên gia nghiên cứu cấp cao về Hàng không Vũ trụ Quân sự thuộc Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS) Douglas Barrie nhận định: "Việc Anh quyết định chia sẻ thông tin bảo mật về dòng tên lửa SCALP/Storm Shadow với Ukraine là một bước đi rất đáng chú ý. Tuy nhiên, tác động thực tế của quyết định này sẽ phụ thuộc một phần vào tốc độ đưa các tên lửa SCALP/Storm Shadow do Ukraine tự lắp ráp vào vận hành thực chiến”.

Xét việc Ukraine từng vận hành cả hai phiên bản Storm Shadow và SCALP, sự am hiểu sẵn có đối với dòng tên lửa này có thể giúp đẩy nhanh tiến trình chung. Dù vậy, điều đó vẫn phụ thuộc lớn vào quy mô và tốc độ thiết lập cơ sở lắp ráp tại địa phương.

Ukraine cần nhiều hơn thế

Mặc dù SCALP/Storm Shadow mang lại hỏa lực tấn công mạnh mẽ, nhưng Ukraine vẫn có những loại vũ khí khác mà họ không thể tự sản xuất, từ các dòng tiêm kích tốc độ cao cho đến các tên lửa đánh chặn dùng cho tổ hợp phòng không Patriot. Lỗ hổng này đã để lại hậu quả nặng nề trong những tuần gần đây khi Nga liên tục dội các đợt tên lửa và UAV vào Ukraine.

Cho đến nay, Patriot do Mỹ sản xuất vẫn được coi là vũ khí hiệu quả nhất để đối phó với tên lửa đạn đạo Nga. Thế nhưng, kho tên lửa Patriot của Ukraine gần như đã cạn kiệt hoàn toàn, khiến các đợt tập kích bằng tên lửa đạn đạo của Nga dễ dàng vượt qua hệ thống phòng không của nước này.

Theo ghi nhận của phóng viên vào đầu tháng này, một trận địa Patriot tại Ukraine đã không được khai hỏa suốt nhiều tuần vì cạn kiệt tên lửa đánh chặn.

Ukraine từng xin phép Mỹ để tự sản xuất tổ hợp Patriot trong nước. Tổng thống Mỹ Donald Trump ban đầu ủng hộ đề nghị này, nhưng sau đó đã rút lại. Chính quyền Tổng thống Trump cũng khước từ các nỗ lực của Ukraine nhằm tiếp cận dòng tên lửa hành trình tầm xa Tomahawk của Mỹ trong bối cảnh kho tên lửa của Mỹ bị bào mòn đáng kể trong cuộc chiến tại Iran.

Dù vậy, năng lực sản xuất tên lửa nội địa của Ukraine vẫn không ngừng tiến triển. Nhà sản xuất Fire Point của Ukraine đã phát triển dòng tên lửa hành trình FP-5 Flamingo.

Flamingo bắt đầu thực chiến từ năm 2025 và các báo cáo tình báo mở cho thấy tần suất sử dụng dòng tên lửa này đang tăng lên trong năm nay.

Với tầm bắn lên tới 3.000km, tên lửa này có thể tập kích sâu vào lãnh thổ Nga. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky hồi đầu tháng xác nhận, Kiev đã sử dụng Flamingo để tập kích một cơ sở điện tử tên lửa then chốt của Nga nằm cách biên giới Ukraine khoảng 900km.

Fire Point cũng phát triển thêm các dòng UAV tầm xa song hành cùng tên lửa đạn đạo tầm ngắn.

Peter Dickinson, biên tập viên thuộc Hội đồng Đại Tây Dương, nhận định việc Kiev làm chủ các dòng vũ khí tầm xa khiến Moscow phải tìm cách phân bổ lại hệ thống phòng thủ để bao trùm lãnh thổ rộng lớn.