Công nghiệp văn hóa không phải là cuộc đua xem địa phương nào tổ chức concert lớn hơn...

Sau Hà Nội và TP.HCM, giờ đây một số địa phương cũng làm concert. Nếu trước đây, quy mô của một live show/chương trình nghệ thuật ở những nơi này (ngoài 2 thành phố lớn) thường dao động 3.000 - 5.000 khán giả thì giờ đây, con số lên tới hàng chục nghìn.

Liệu đang có trend các địa phương "đua" nhau làm concert hay không?

Chưa thể khẳng định các địa phương "đua" nhau làm concert nhưng...

Thái Nguyên vừa công bố tổ chức concert Tự hào là người Việt Nam với chủ đề Nối vòng tay lớn, dự kiến thu hút khoảng 30.000 khán giả, diễn ra tối 1-11 này.

Sự kiện quy tụ dàn nghệ sĩ nổi tiếng: Đăng Dương, Tùng Dương, Hoàng Tùng, Hòa Minzy, Noo Phước Thịnh, Võ Hạ Trâm, Viết Danh, Viết Thu, Hồng Phi (Ngũ Cung), Bùi Lê Mận, Lâm Bảo Ngọc, Nhật Huyền, Phạm Anh Khoa, Bảo Trâm Idol, các hoa hậu Việt Nam và các diễn viên cùng tham gia đồng diễn.

Trước Thái Nguyên, tối 12-11-2025, tỉnh Quảng Ninh cũng làm concert Quảng Ninh - Đất mỏ anh hùng thu hút khoảng 30.000 khán giả. Trước đó gần hai tuần, cũng tỉnh này có Hạ Long Concert 2025 - Hào khí Di sản, Bừng sáng tương lai với lượng khán giả tương tự.

• 

  Dư địa văn hóa Việt Nam rất rộng, nhưng một concert bùng nổ rồi sau đó còn lại gì?ĐỌC NGAY

Cả hai đều có sự tham gia biểu diễn của nghệ sĩ nổi tiếng nhiều thế hệ, trong đó có những cái tên hot của V-pop hiện tại như Tùng Dương, Võ Hạ Trâm, Đức Phúc, Phương Mỹ Chi, Đen Vâu, Bích Phương, Hoàng Thùy Linh, Tóc Tiên, Trúc Nhân, (S)Trong Trọng Hiếu, Quang Hùng MasterD, Đông Hùng, Nguyễn Hùng, Đỗ Hoàng Hiệp…

Hồi tháng 9, tỉnh Bắc Ninh cũng "nhập cuộc" concert với Mạch nguồn Kinh Bắc - Vươn cao thời đại cùng sự góp mặt của các nghệ sĩ Quốc Hưng, Lương Huy, Trọng Tấn, Hòa Minzy, Tuấn Cry, nhóm Oplus, Lương Nguyệt Anh, Quách Mai Thy…

Trong những concert trên có concert do địa phương đứng ra tổ chức; có concert nằm trong một chuỗi mà điểm đến lần này là địa phương đó.

Hiện mới chỉ vài địa phương làm concert, nên chưa thể khẳng định đây là trend hay xu hướng. Và ở một khía cạnh nào đó, thay vì Hà Nội và TP.HCM, việc người dân ở các tỉnh, thành khác có cơ hội thưởng thức những concert lớn quy tụ nhiều sao V-pop cũng mang đến những khía cạnh tích cực về văn hóa và xã hội.

Ví dụ Lễ hội âm nhạc và sáng tạo FORESTIVAL do Sở Du lịch tỉnh Ninh Bình tổ chức, với sự đồng hành của Viet Vision và Hà Anh Tuấn vài năm qua là một trong những mô hình hợp tác công - tư tại địa phương hấp dẫn, đang dần thành một thương hiệu đáng chú ý.

Theo chuyên gia truyền thông Hồng Quang Minh, "đây là tín hiệu cho thấy nhu cầu thưởng thức các chương trình biểu diễn quy mô lớn không chỉ tập trung ở Hà Nội và TP.HCM".

Tuy nhiên nhìn chung, concert tại các địa phương hiện chủ yếu gắn với những sự kiện kỷ niệm, chủ đề chính trị - văn hóa cụ thể, phát vé miễn phí là chính. Việc có nơi muốn thúc đẩy concert trở thành sản phẩm du lịch - văn hóa đặc trưng, góp phần định vị điểm đến, phát triển công nghiệp văn hóa vẫn là một thách thức lớn.

"Tất nhiên với các concert miễn phí ở địa phương, không bán vé không đồng nghĩa với việc chương trình không có giá trị kinh tế. Nếu được tài trợ bởi doanh nghiệp hoặc ngân sách tổ chức sự kiện, chương trình vẫn có thể tạo ra giá trị thông qua quảng bá địa phương, thu hút du lịch, thúc đẩy dịch vụ và mang đến cơ hội tiếp cận văn hóa cho công chúng. Đó là bước khởi đầu", anh Minh nói.

Chuyên gia này nói thêm cần nhìn rõ nguồn chi trả và mục tiêu của chương trình. Nếu toàn bộ giá trị chỉ dừng lại ở một sự kiện đông người, sau khi sân khấu tháo dỡ không để lại năng lực tổ chức, tài sản nội dung hay hoạt động kinh tế tiếp nối, thì chưa thể xem đó là một mô hình công nghiệp văn hóa hoàn chỉnh.

Còn đạo diễn Việt Tú nêu quan điểm: không phải địa phương nào cũng cần tổ chức concert. Nhắc lại chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Phiên họp thứ hai Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam hồi tháng 7, anh cho rằng mỗi địa phương nên tập trung phát triển từ 1 - 3 sản phẩm công nghiệp văn hóa mũi nhọn, có tính liên vùng và không trùng lặp, từ đó hình thành một hệ sinh thái (mapping) các điểm đến.

Tổ chức sự kiện ở địa phương vẫn đang dàn hàng ngang

Tại Hội thảo Công nghiệp concert và giải trí: Từ bùng nổ đến bền vững ngày 18-10 tại Hà Nội, nhiều chuyên gia đều cho rằng các địa phương phải xác định được đâu là thế mạnh để có thể phát triển thành một sản phẩm công nghiệp văn hóa.

Đạo diễn Phạm Hoàng Nam ví dụ cách Thái Lan làm lễ hội và phát triển điểm đến. Một mặt họ ứng dụng công nghệ mới, mặt khác nâng tầm các giá trị dân gian, truyền thống ra thế giới. Thay vì làm dàn hàng ngang nhiều lễ hội sàn sàn giống nhau, họ chọn lọc những gì hay nhất, chuẩn nhất để đầu tư lớn.

Vào mùa hè, Thái Lan biến lễ hội té nước dân gian Songkran thành S2O Songkran Music Festival nổi tiếng. Sang mùa đông, họ tập trung khai thác lễ hội thả đèn trời ở Chiang Mai để biến thành điểm đến thu hút du lịch.

Trao đổi với Tuổi Trẻ, PGS.TS Bùi Hoài Sơn - Phó trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương - cho rằng việc tập trung phát triển một số sản phẩm công nghiệp văn hóa mũi nhọn, có tính liên vùng sẽ giải quyết một trong những hạn chế lâu nay trong phát triển văn hóa ở các địa phương. 

Đó là: ta có rất nhiều tài nguyên văn hóa nhưng chưa có nhiều sản phẩm văn hóa thực sự có sức cạnh tranh trên thị trường.

Theo ông, muốn hình thành sản phẩm, chúng ta cần có sự sáng tạo, thiết kế, ứng dụng công nghệ, tổ chức sản xuất, xây dựng thương hiệu, phát triển thị trường và kết nối với nhu cầu của công chúng.

"Một địa phương không nhất thiết phải phát triển tất cả các loại hình công nghiệp văn hóa. Điều cần thiết là xác định được lợi thế thực sự của mình, lựa chọn những lĩnh vực có khả năng tạo ra sự khác biệt và tập trung nguồn lực để hình thành sản phẩm đặc trưng", ông Sơn chia sẻ.

Chuyên gia này cũng lưu ý bản sắc không có nghĩa là khép kín; và không trùng lặp không có nghĩa là mỗi địa phương phải làm một lĩnh vực hoàn toàn khác nhau. Nhiều địa phương cùng phát triển âm nhạc hoặc du lịch văn hóa là điều bình thường. 

Quan trọng là phải có câu chuyện, phong cách, sản phẩm và nhóm công chúng riêng. Một lễ hội âm nhạc ở vùng di sản phải đem lại trải nghiệm khác với một lễ hội âm nhạc ở đô thị biển hoặc vùng cao nguyên.

Cần ba chuyển đổi

PGS.TS Bùi Hoài Sơn cho rằng tư duy phát triển công nghiệp văn hóa ở các địa phương cần có ba chuyển đổi căn bản.

Trước hết, cần chuyển từ tư duy khai thác tài nguyên sang tư duy sáng tạo giá trị. Hai là, chuyển từ tư duy tổ chức sự kiện sang xây dựng thương hiệu và hệ sinh thái. Sự kiện trở thành lý do để du khách đến, còn hệ sinh thái văn hóa là lý do để họ ở lại, chi tiêu và quay trở lại. Cuối cùng, chuyển từ tư duy phát triển riêng lẻ sang tư duy liên kết vùng và hợp tác cùng phát triển.

Theo ông, tinh thần đó cũng rất gần với yêu cầu của Nghị quyết 80 về phát triển thị trường sáng tạo liên khu vực, hình thành các trung tâm sáng tạo vùng, củng cố thương hiệu địa phương bằng những sản phẩm, dịch vụ văn hóa độc đáo, giàu bản sắc, tiến tới xây dựng các thương hiệu văn hóa quốc gia.

Từ góc độ chính sách, ông Bùi Hoài Sơn đề xuất Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng văn hóa, có cơ chế thu hút doanh nghiệp đầu tư, hỗ trợ các tài năng sáng tạo, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và đặc biệt là tạo điều kiện thuận lợi để các sản phẩm văn hóa tiếp cận thị trường.

Cần có những tiêu chí đánh giá cụ thể, không chỉ về số lượng khán giả, mà còn về doanh thu, lượng khách du lịch, việc làm được tạo ra, mức độ tham gia của doanh nghiệp và cộng đồng, khả năng phát triển thương hiệu cũng như tác động đến việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa.

"Nếu làm được, sẽ không chỉ có thêm những đêm nhạc đông khán giả mà còn có thêm những điểm đến văn hóa hấp dẫn, những doanh nghiệp sáng tạo, những thương hiệu văn hóa có sức cạnh tranh và những động lực tăng trưởng mới cho đất nước", ông nói.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch mời cộng đồng doanh nghiệp chung tay giải những bài toán cụ thể của ngành văn hóa tại Lễ công bố Mạng lưới Phát triển Công nghiệp văn hóa Việt Nam và công bố danh mục 16 bài toán trọng tâm năm 2026.