Cuba mở cửa lĩnh vực dầu khí cho doanh nghiệp tư nhân

Theo quy định mới được công bố trên Công báo Cuba ngày 12-10, các doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (mipymes), doanh nghiệp tư nhân có hơn 100 lao động và các hợp tác xã phi nông nghiệp của Cuba sẽ được phép nộp hồ sơ xin cấp quyền thăm dò và khai thác các mỏ dầu khí tại Cuba.

Quy định này được nêu trong Nghị định số 184 của Hội đồng Bộ trưởng Cuba. Đây là văn bản hướng dẫn thi hành Sắc lệnh - Luật số 135 về dầu mỏ và khí đốt, được Hội đồng Nhà nước Cuba thông qua ngày 3-9-2026.

Điều 13 trong Nghị định số 184 nêu rõ các doanh nghiệp nói trên có thể tham gia độc lập vào hoạt động thăm dò, khai thác dầu khí thông qua cơ chế nhượng quyền, với điều kiện được Bộ Năng lượng và mỏ (MINEM) chấp thuận và Hội đồng Bộ trưởng phê duyệt.

• 

  Cuba phát hành tiền giấy mệnh giá cao mớiĐỌC NGAY

Theo TTXVN, văn bản trên nhằm thiết lập khuôn khổ pháp lý để từng bước tăng sản lượng dầu thô và khí đốt, mở rộng trữ lượng và đáp ứng tối đa nhu cầu nhiên liệu trong nước tại Cuba.

Phạm vi tham gia của khu vực tư nhân cũng được mở rộng ra toàn bộ chuỗi giá trị, bao gồm các hoạt động dịch vụ, cung ứng và tiếp thị.

Phó giám đốc Tập đoàn Dầu khí Cuba (Cupet), ông Irenaldo Pérez Cardoso, cho biết khu vực tư nhân có thể tham gia cả hoạt động lọc dầu, kho chứa và kinh doanh nhiên liệu. 

Tuy nhiên, các tài sản chiến lược vẫn thuộc quyền kiểm soát của nhà nước, bao gồm giếng khoan, cơ sở hạ tầng thiết yếu, nhà máy lọc dầu và các cơ sở lưu trữ trọng điểm. Một số cơ sở khác có thể được đưa ra đàm phán với các nhà đầu tư trong nước hoặc nước ngoài, tùy thuộc vào quy mô vốn đầu tư.

Theo ông Irenaldo Pérez Cardoso, ngành công nghiệp dầu khí Cuba hiện không còn nằm gần như hoàn toàn dưới sự kiểm soát của Cupet. Trên thực tế, một số doanh nghiệp tư nhân đã tham gia nhập khẩu, vận chuyển nhiên liệu bằng xe bồn và vận hành các cơ sở lưu trữ riêng.

Nghị định mới về dầu khí cũng quy định về tiền bản quyền, thời hạn hợp đồng và các hình thức tham gia mới dành cho nhà đầu tư tư nhân trong nước và nước ngoài. 

Theo đó, có 4 hình thức tham gia hoạt động thăm dò và khai thác dầu khí, gồm hợp đồng chia sẻ sản lượng, hợp đồng nhượng quyền khai thác dầu khí, hợp đồng dịch vụ dầu khí và các hình thức hợp tác khác theo quy định của pháp luật.

Trong đó, hợp đồng chia sẻ sản lượng là hình thức Cuba đã áp dụng từ những năm 1990 đối với các công ty nước ngoài, với thời hạn tối đa 40 năm và có thể gia hạn thêm 10 năm. 

Nghị định số 184 và Sắc lệnh - Luật số 135 sẽ có hiệu lực từ ngày 19-10-2026.

Bước đi quan trọng

Hợp đồng nhượng quyền khai thác dầu khí được xem là thay đổi quan trọng nhất trong khuôn khổ pháp lý mới, có thời hạn tối đa 30 năm và có thể gia hạn thêm 10 năm.

Dù mở rộng sự tham gia của khu vực tư nhân, văn bản pháp luật mới vẫn khẳng định các mỏ dầu, khí đốt và các chất liên quan nằm trong lòng đất thuộc lãnh thổ quốc gia, bất kể trạng thái vật lý, đều là tài sản xã hội chủ nghĩa của toàn dân, không thể chuyển nhượng, chiếm đoạt hoặc tịch thu.

Trong nhiều năm, kỳ vọng lớn của ngành dầu khí Cuba tập trung vào các vùng biển nước sâu thuộc vùng đặc quyền kinh tế của nước này tại Vịnh Mexico. Khu vực rộng khoảng 112.000km², được chia thành 59 lô.

Cơ quan Khảo sát địa chất Mỹ ước tính vùng biển này có thể chứa từ 5-9 tỉ thùng dầu thô, trong khi Cupet đưa ra ước tính lên tới 20 tỉ thùng.

Ngày 29-9, Ngoại trưởng Cuba Bruno Rodríguez Parrilla đã chỉ trích các biện pháp trừng phạt mới của Mỹ, cho rằng chúng cản trở quá trình chuyển đổi kinh tế đang diễn ra tại Cuba.