Bác sĩ Bệnh viện Nhi Hà Nội thăm khám cho bệnh nhi mắc cúm A - Ảnh: T.THẢO
Cúm mùa gia tăng, cẩn trọng nhầm lẫn với cảm lạnh
Tại khu vực phía Bắc, số trẻ mắc cúm A có xu hướng tăng trong những tuần gần đây. Theo ghi nhận tại Bệnh viện Nhi Trung ương, từ đầu tháng 10 đến nay, mỗi tuần bệnh viện tiếp nhận khoảng 70 trẻ mắc cúm A, gấp 3 lần so với những tuần trước đó. Phần lớn bệnh nhi dưới 5 tuổi, một số trường hợp diễn biến nặng với các biến chứng như viêm phổi, suy hô hấp.
Hay tại Bệnh viện Nhi Hà Nội, bệnh nhân cúm hiện chiếm khoảng 50% các bệnh nhi nội trú tại khoa truyền nhiễm. Tại đây, các trẻ đến khám do nhiễm cúm đã tăng từ cuối tháng 8 vừa qua và hiện ghi nhận khoảng 100 trẻ/ngày được gia đình đưa đến thăm khám, trong đó 10 - 20% trẻ cần nhập viện.
Còn ở TP.HCM, hệ thống giám sát dịch bệnh cũng ghi nhận số người mắc các bệnh viêm đường hô hấp cấp gia tăng. Chỉ trong tuần 40, qua hệ thống giám sát, TP.HCM ghi nhận 151 ca mắc cúm, nâng tổng số từ đầu năm lên 397 ca, trong đó chủng cúm A/H1 2009 chiếm đa số.
TS.BS Đỗ Thiện Hải, Phó giám đốc Trung tâm Bệnh nhiệt đới, Bệnh viện Nhi Trung ương, cho biết cúm là bệnh thường gặp ở trẻ em Việt Nam, số ca mắc có thể tăng vào thời điểm giao mùa.
Trong đó, trẻ dưới 5 tuổi là nhóm dễ mắc bệnh, một phần do thường xuyên sinh hoạt tập trung tại trường học, nhà trẻ, tạo điều kiện cho vi rút lây lan.
Cúm mùa và cảm lạnh thông thường có một số triệu chứng tương tự, nhưng vẫn có những điểm khác biệt. Theo bác sĩ Hải, trẻ mắc cúm thường sốt cao đột ngột, kéo dài khoảng 3 ngày, kèm các biểu hiện viêm đường hô hấp như ho, hắt hơi, chảy nước mũi. Trong khi đó, cảm lạnh thường có triệu chứng nhẹ hơn và người bệnh có thể hồi phục nhanh hơn.
Bác sĩ Lê Văn Chương, Phó trưởng khoa nhiễm, Bệnh viện Đa khoa khu vực Thủ Đức, TP.HCM, lưu ý cúm mùa không đơn thuần là một đợt cảm thông thường. Bệnh có thể gây biến chứng nặng, đặc biệt ở những người thuộc nhóm nguy cơ cao.
Những ai có nguy cơ diễn biến nặng?
Theo bác sĩ Chương, bất kỳ ai cũng có thể mắc cúm mùa. Tuy nhiên, nguy cơ bệnh diễn biến nặng cao hơn ở người cao tuổi, phụ nữ mang thai, trẻ em và người mắc các bệnh mạn tính như tim mạch, bệnh hô hấp, bệnh thận, thiếu máu, rối loạn chuyển hóa hoặc suy giảm miễn dịch.
Bác sĩ Hải nhấn mạnh người mắc bệnh nền, đặc biệt là bệnh đường hô hấp và tim mạch, có nguy cơ gặp diễn biến bất lợi khi mắc cúm. Những người đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch hoặc điều trị ung thư cũng có thể mắc bệnh nặng hơn và cần thời gian điều trị kéo dài hơn.
Các biến chứng của cúm có thể bao gồm viêm phổi, suy hô hấp và những tình trạng nghiêm trọng khác. Ở trẻ em, sốt cao có thể đi kèm co giật. Vì vậy, dù đa số người bệnh hồi phục trong khoảng một tuần, không nên chủ quan khi triệu chứng kéo dài hoặc có dấu hiệu bất thường.
Khi người bệnh có những dấu hiệu như sốt cao liên tục, đáp ứng kém với thuốc hạ sốt, mệt mỏi nhiều, ăn uống kém… cần đưa đến cơ sở y tế để được thăm khám, đánh giá mức độ bệnh và xử trí kịp thời. Đặc biệt, ở trẻ nhỏ không nên chờ đến khi trẻ khó thở hoặc kiệt sức mới đưa đi khám.
Không chỉ trẻ nhỏ, người cao tuổi, có bệnh nền cũng cần cẩn trọng khi mắc cúm - Ảnh: L.C.
Điều trị đúng cách, không tự ý dùng thuốc
Các bác sĩ cho hay hiện nay vẫn còn tình trạng người bệnh tự ý sử dụng thuốc kháng vi rút hoặc kháng sinh để điều trị cúm tại nhà.
Theo bác sĩ Chương, thuốc kháng vi rút có thể giúp rút ngắn thời gian mắc bệnh và giảm nguy cơ biến chứng trong một số trường hợp, đặc biệt khi được sử dụng sớm, thường trong vòng 48 giờ kể từ khi xuất hiện triệu chứng. Việc dùng thuốc cần theo chỉ định của bác sĩ; người bệnh không nên tự mua thuốc điều trị khi chưa được tư vấn.
Bên cạnh đó, kháng sinh không có tác dụng tiêu diệt vi rút cúm, do đó không được sử dụng thường quy để điều trị cúm. Kháng sinh chỉ được bác sĩ cân nhắc khi có chỉ định phù hợp, chẳng hạn trong trường hợp xuất hiện nhiễm khuẩn đi kèm.
Các bác sĩ cũng khuyến cáo gia đình cần chủ động phòng cúm cho trẻ và người cao tuổi, trong đó tiêm vắc xin cúm hằng năm là một trong những biện pháp quan trọng để giảm nguy cơ mắc cúm và bệnh cúm nặng.
Bác sĩ chuyên khoa 1 Lê Thị Giao Thi - Hệ thống Nhà thuốc và Tiêm chủng Long Châu - cho biết thêm vắc xin cúm cần được tiêm hằng năm vì hai lý do chính. Thứ nhất, vi rút cúm liên tục biến đổi, nên các chủng vi rút lưu hành trong năm nay có thể khác với năm trước.
Vì vậy, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) thường xuyên theo dõi và đưa ra khuyến cáo cập nhật thành phần vắc xin để phù hợp hơn với các chủng vi rút dự kiến lưu hành.
Thứ hai, khả năng bảo vệ của cơ thể sau tiêm cũng giảm dần theo thời gian. Do đó, ngay cả khi đã tiêm vắc xin cúm năm trước, người dân vẫn nên tiêm phòng hằng năm để duy trì hiệu quả bảo vệ, đặc biệt là giảm nguy cơ mắc cúm nặng và các biến chứng nguy hiểm.
Về thời điểm tiêm, tốt nhất nên chủ động tiêm trước khi bước vào giai đoạn cúm gia tăng, vì cơ thể cần khoảng 2 tuần sau tiêm để hình thành đáp ứng miễn dịch bảo vệ.
Tại Việt Nam, cúm có thể lưu hành quanh năm và thời điểm gia tăng có sự khác biệt giữa các vùng miền. Vì vậy, người dân có thể tiêm vắc xin cúm vào bất kỳ thời điểm nào trong năm khi đến lịch tiêm, không nhất thiết phải chờ đến mùa lạnh hoặc khi có dịch mới tiêm.
Bên cạnh đó, cần duy trì vệ sinh tay, vệ sinh đường hô hấp, bảo đảm dinh dưỡng, hạn chế tiếp xúc với nguồn lây và đeo khẩu trang cho trẻ khi đến nơi đông người.
TP.HCM ghi nhận học sinh thứ 4 mắc não mô cầu, nhiều học sinh dương tính cúm mùa và rhinovirusSau chùm ca não mô cầu nhóm B tại một trường học ở xã Hiệp Phước, TP.HCM ghi nhận thêm học sinh thứ 4 mắc bệnh. Nhiều học sinh khác tại trường cũng dương tính với cúm A, cúm B hoặc rhinovirus.