Cuộc giải cứu binh sĩ Ukraine mất 2 chân, kẹt 491 ngày trong "vùng tử địa"

Trong tháng 10, lực lượng phòng vệ Ukraine đã lần đầu tiên sơ tán một binh sĩ bị thương bằng UAV hạng nặng. Người lính này, thuộc Lữ đoàn Cơ giới độc lập số 30, có biệt danh Magura, được đưa ra khỏi "vùng tử địa" bằng UAV Heavy Shot Ayudag-6. Trong hơn một năm, không phương tiện sơ tán nào có thể tiếp cận khu vực này.

Các tuyến đường bị rải mìn dày đặc, trong khi UAV FPV quần thảo trên bầu trời, phá hủy mọi thứ di chuyển trong phạm vi hàng chục km. Lữ đoàn đã dành hơn 6 tháng chuẩn bị cho chiến dịch giải cứu táo bạo, huy động phối hợp UAV 4 cánh quạt hạng nặng và hạng nhẹ, robot mặt đất, các đơn vị tác chiến điện tử và cả pháo binh.

Các binh sĩ thuộc Tiểu đoàn Cơ giới số 2, Lữ đoàn Cơ giới độc lập số 30 mang tên Kostiantyn Ostrozkyi, phối hợp với các đơn vị lân cận để thực hiện thành công cuộc sơ tán.

Theo phía Ukraine, đây là lần đầu tiên trên thế giới, một UAV hạng nặng được sử dụng để sơ tán thương binh khỏi tiền tuyến.

491 ngày bị mắc kẹt

Ngày 2/6/2025, Kostiantyn “Magura” Vlasenko, một lính bộ binh thuộc Tiểu đoàn Cơ giới số 2 của Lữ đoàn Cơ giới độc lập số 30, cùng một đồng đội rời hậu cứ để đến các vị trí của họ trên mặt trận Kupiansk, nằm ở bờ trái sông Oskil.

Trong vùng xám, ban đầu Magura trú ẩn tại một địa điểm. Nhưng khi nơi này bị ngập, quân nhân này buộc phải chuyển sang một tòa nhà bỏ hoang.

Người đồng đội thiệt mạng khi đang di chuyển đến vị trí dự phòng. Sau đó, ngày 14/2, một UAV Nga thả đạn xuống, khiến Magura bị thương ở cả hai chân. Trong cuộc chiến giành giật sự sống, quân nhân này bị mất 1 bàn chân và phải tự cắt bàn chân còn lại, khiến bản thân không thể tự rời khỏi vị trí.

Không có cách nào đưa người lính ra ngoài bằng đường bộ: sông Oskil, những bãi mìn dày đặc và các UAV Nga tuần tra không ngừng khiến mọi đường tiếp cận đều không thể đi qua.

Tiểu đoàn đã thử sử dụng robot mặt đất để sơ tán, nhưng lực lượng Nga phát hiện và phá hủy phương tiện này khi nó vẫn đang trên đường đến. Các nhóm bộ binh cũng không thể tiếp cận binh sĩ này.

Cứ 4-5 ngày, UAV lại mang thức ăn, thuốc lá và bánh kẹo đến cho Kostiantyn. Magura giữ liên lạc với các đồng đội qua bộ đàm, cố thủ tại vị trí cho đến khi được sơ tán vào ngày 4/10. Tổng cộng, Magura đã bị mắc kẹt trong "vùng tử địa" tới 491 ngày, theo truyền thông Ukraine.

Alex, trưởng bộ phận trinh sát phụ trách hoạt động UAV của Tiểu đoàn Cơ giới số 2, là người nảy ra ý tưởng sơ tán binh sĩ bằng đường không.

Phải mất khoảng 6 tháng từ khi hình thành ý tưởng ban đầu đến khi chuyến bay thực sự diễn ra. Quân đội có các UAV ném bom Heavy Shot thông thường, nhưng những phương tiện này không đáp ứng được nhiệm vụ. Vì vậy, các binh sĩ tìm đến Heavy Shot Ayudag-6 mới được công ty Gurzuf Defence phát triển, một UAV hạng nặng có thể mang tải trọng lên tới 130kg và được trang bị tời nâng hàng.

Gurzuf Defence thiết kế UAV chủ yếu để phục vụ công tác hậu cần ở tiền tuyến, dưới dạng một nền tảng nâng tải hạng nặng có cấu trúc mô-đun. Tuy nhiên, ngay từ đầu, các kỹ sư đã bảo đảm phương tiện có đủ lực nâng để mang theo một người. 

Kế hoạch nghi binh

Khâu chuẩn bị trước chuyến bay kéo dài 7 ngày. Các quân nhân xây dựng lộ trình bay, lên kế hoạch các hành lang yểm trợ và xác định những địa điểm hạ cánh khẩn cấp thay thế trong trường hợp xảy ra sự cố kỹ thuật.

UAV sơ tán do Chornyi, một tiểu đội trưởng thuộc đại đội súng cối của Tiểu đoàn Cơ giới số 2, Lữ đoàn Cơ giới số 30, điều khiển.

Khâu nguy hiểm nhất là đưa người lính lên UAV bằng tời, bởi Magura phải tự móc mình vào dây cáp. Một ngày trước chuyến bay, UAV đã chuyển đến bộ thiết bị leo núi bán sẵn trên thị trường cùng một chiếc điện thoại có video hướng dẫn cách đeo và cố định dây đai an toàn.

Theo kế hoạch, người lính phải dùng móc khóa chuyên dụng tự gắn mình vào bộ tời của UAV, trong tư thế nửa nằm nửa ngồi. Bất kỳ sai sót nào khi cố định dây đai, hoặc việc bất tỉnh trong lúc bay, đều có thể khiến Magura rơi xuống đất.

Các UAV FPV phòng không của Nga khiến UAV vận tải không thể bay một mình. Với tốc độ chậm, kích thước cồng kềnh và tải trọng treo bên dưới, phương tiện này sẽ lập tức bị lực lượng trinh sát Nga phát hiện.

Sở chỉ huy đã lên kế hoạch nghi binh để thu hút sự chú ý của đối phương, tránh để họ tập trung vào UAV sơ tán. Nhiều đơn vị tham gia yểm trợ chiến dịch.

Đòn nghi binh chính được thực hiện bằng các UAV ném bom hạng nặng Vampire. Những UAV này đồng loạt bay vào các khu vực lân cận nhằm thu hút sự chú ý của các kíp điều khiển UAV phòng không Nga. Nga bắn hạ một chiếc Vampire, nhưng UAV Heavy Shot Ayudag-6 thực hiện nhiệm vụ sơ tán không bị phát hiện.

Một UAV 4 cánh quạt Autel do tiểu đoàn vận hành đảm nhiệm việc quan sát, yểm trợ trực quan cho Ayudag-6, giúp tổ điều khiển có thêm một “đôi mắt” trên không. Một UAV Lucky Strike của Ukraine chờ sẵn ở gần đó, sẵn sàng lao vào bất kỳ UAV trinh sát hoặc tấn công nào của Nga xuất hiện.

Khi UAV chở thương binh quay trở về, pháo binh thuộc Quân đoàn Lục quân số 10 tập trung hỏa lực chế áp các điểm phóng UAV của Nga. 

Sở chỉ huy cũng chuẩn bị phương án dự phòng trong trường hợp UAV gặp trục trặc hoặc bị bắn hạ khi bay qua bờ trái sông Oskil. Các đội trinh sát và tổ vận hành robot mặt đất túc trực gần những địa điểm hạ cánh khẩn cấp đã được chỉ định, sẵn sàng ứng phó.

Heavy Shot Ayudag-6 sử dụng Starlink để liên lạc, nhờ đó tránh được việc bị các hệ thống tác chiến điện tử của Nga gây nhiễu. Độ cao bay của UAV được điều chỉnh phù hợp với địa hình, đồng thời phương tiện sử dụng một tuyến đường khác khi quay về để ngăn phía Nga xác định lộ trình bay chiều đi.

UAV ở trên không chưa đầy một tiếng rưỡi. Người điều khiển nói chuyện với binh sĩ bị thương thông qua camera và micro tích hợp trên UAV.

Tại địa điểm bàn giao, người lính bị thương được tháo khỏi tời. Chặng tiếp theo của cuộc sơ tán do robot mặt đất Peacemaker đảm nhiệm, bởi việc sử dụng phương tiện có người lái có nguy cơ khiến đối phương phát hiện chiến dịch. Sau đó, Peacemaker được điều khiển từ xa vượt thêm 8km địa hình ngoài đường bộ.

Khi đến khu vực an toàn, tổ hỗ trợ chuyển Magura lên một chiếc xe và đưa Magura đến điểm ổn định thương binh ở tiền tuyến để phẫu thuật cấp cứu.

Sau khi được thay pin tại một điểm dừng dọc đường, UAV Heavy Shot Ayudag-6 trở về căn cứ nguyên vẹn.

Binh sĩ được giải cứu nói với Ukrainska Pravda: “Chuyến bay diễn ra suôn sẻ. Phần lớn thời gian, tôi nhìn xuống địa hình bên dưới. Khi hạ cánh, tôi cảm thấy an toàn và nhẹ nhõm, cuối cùng tôi cũng sắp được gặp lại gia đình".

Alex cũng cho rằng sự bình tĩnh của Magura khi lên UAV góp phần giúp chiến dịch thành công.

Một chiến dịch thành công không có nghĩa sơ tán bằng đường không sẽ trở thành phương án thường xuyên, cũng không thể thay thế sơ tán bằng đường bộ. Những nhiệm vụ như vậy đòi hỏi công tác chuẩn bị kỹ lưỡng và sự phối hợp của nhiều đơn vị.

Gurzuf Defence cho rằng nguy cơ đối với tính mạng người bị thương trong chuyến bay quá cao để sơ tán y tế bằng đường không có thể trở thành hoạt động tiêu chuẩn.

Tuy nhiên, kinh nghiệm giải cứu binh sĩ Magura đã thúc đẩy những thay đổi trong quá trình phát triển UAV. Gurzuf Defence quyết định trang bị cho các UAV hậu cần Heavy Shot Ayudag-6 sản xuất hàng loạt những điều chỉnh kỹ thuật và bộ giá đỡ cần thiết để sơ tán khẩn cấp, cho phép sử dụng chúng trong các nhiệm vụ cứu hộ khi cần.