Xông pha vì cộng đồng
Được đào tạo bài bản, có bằng cấp về lái ca-nô, lặn biển quốc tế và kỹ năng sinh tồn khi khám phá rừng già, người đàn ông to cao lúc nào cũng xông pha tuyến đầu, dù khi dẫn các tình nguyện viên làm sạch đáy biển Mỹ Khê hay khi leo núi cắm trại qua đêm trong rừng già Tây Giang. Thế nên, bạn bè gọi anh là một chiến binh vì cộng đồng. Trung tâm sự: “Là dân sông nước ở vùng Cẩm Thanh, Hội An, hồi nhỏ, tôi đã chứng kiến ngập lụt quá nhiều. Nước dâng cao kèm theo xú uế, ô nhiễm tràn lan, dịch bệnh hoành hành. Lớn lên, mỗi lúc nghe tin ai đó đuối nước hay tán gia bại sản vì ngập lụt, tôi luôn xót xa và tự nhủ phải làm một điều gì đó vì bà con mình”.
Tham gia điều hành nhiều năm cho các công ty quản lý khách sạn quốc tế, tổ chức tour lặn biển, thế nên ai cũng nghĩ Trung có của ăn của để. Hồi đầu đi bộ nhặt rác làm sạch môi trường khu vực núi Sơn Trà, có lần anh viết trên mạng xã hội để kêu gọi cả cộng đồng chung tay, với một dòng trạng thái: “Sáng ra, lượn một vòng thế là có 200 chai”. Mọi người xôn xao, “Trời, chủ doanh nghiệp làm việc với nước ngoài có khác, nửa ngày kiếm được 200 triệu đồng” (Một “chai” tức là 1 triệu đồng, theo cách gọi thường thấy của một số người trẻ). Trung trả lời: “Tôi nhặt rác, phế liệu du khách và người dân vứt bừa bãi, nhặt 200 cái chai nhựa về mà”.
Nhiều tấn rác thải được Trung và các nhóm tình nguyện đeo bình lặn, mang từ đáy biển lên rồi đi tiêu hủy đúng cách. Anh và đội ngũ của mình thường lặn sâu từ 7 đến 12m, ở khu vực cách bờ từ 300m tới 1km (nơi tập trung nhiều rác bị sóng đánh dạt vào nhất), mỗi ca lặn vài tiếng đồng hồ, thu gom tới 50kg rác thải sinh hoạt đang âm thầm “sát hại” đại dương. Hiệu ứng tích cực lan tỏa, từ chỗ 10 người thì 8 người xả rác, nay đảo ngược lại, đa số mọi người đã có ý thức bảo vệ môi trường tốt hơn. Anh cũng lập trang “Da Nang Freediving” với gần 7.000 thành viên để cùng góp sức hành động sao cho hiệu quả nhất.
Sau thời gian vừa nhặt rác, vừa lặn biển vớt rác, vừa quay phim chụp ảnh các cảnh đó lại để cảnh báo và kêu gọi cộng đồng chung tay, nay Trung đang có ý định triển lãm ảnh về loài “nữ hoàng linh trưởng” trên núi Sơn Trà (voọc chà vá chân nâu), về các loài động thực vật rực rỡ sắc màu dưới đáy đại dương. Bộ ảnh “Nhặt rác trên dải san hô quanh bán đảo Sơn Trà” của Trung đoạt giải A Giải thưởng văn học nghệ thuật của thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2021-2025. Với thành tích xuất sắc tiêu biểu trong phong trào thi đua yêu nước thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2015-2020, Đào Đặng Công Trung được Ủy ban nhân dân thành phố tặng bằng khen. Được truyền cảm hứng, khoảng 6 nghìn tình nguyện viên đồng hành cùng anh trong hoạt động vì cộng đồng. Hàng chục năm hăng hái đóng góp làm nhiều việc tốt, tháng 6 năm 2026, anh Trung vinh dự là một trong 100 nhân vật tiêu biểu trong Chương trình “Việc tử tế” của Đài Truyền hình Việt Nam được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp gỡ, biểu dương nhân dịp kỷ niệm 78 năm Ngày Bác Hồ ra Lời kêu gọi thi đua ái quốc.
Lái ca-nô giữa biển nước lũ cứu người
Hơn 15 năm qua, nhiều nơi oằn mình gánh chịu thiên tai bão lũ, với tài sông nước và sức vóc vạm vỡ của mình, không ít lần anh Trung vội vã lên đường cứu giúp.
Cuối năm 2025, khi nghe tin bão số 11 khiến các tỉnh Bắc Ninh, Thái Nguyên bị lũ lụt, nhiều vùng dân cư bị cô lập, anh Trung đã kêu gọi các nhóm thiện nguyện chung tay. Anh vận động nhà hảo tâm cho mượn một chiếc ca-nô 10 chỗ và chở 5 tấn hàng hóa cứu trợ trên xe tải. Xuất phát ngay trong đêm từ Đà Nẵng, họ vượt qua quãng đường dài hơn 800 km. Tới Bắc Ninh, giữa đêm tối, Trung điều khiển xuồng cao tốc, được một người địa phương cầm đèn pin dẫn đường, tiếp cận các cụm dân cư. Khi ấy, nước dâng cao, chỉ còn nóc nhà nhô lên trên biển nước lũ. Nhiều người kêu cứu bởi bị đói, rét.
Trung lăn xả liên tục cả tuần từ sáng sớm đến đêm khuya, có khi mỗi ngày chỉ ăn một bữa. Những chỗ nước nông, anh căn cứ theo các nghĩa địa với phần đỉnh của bia mộ nhô lên để tìm các ngôi làng gần đó. Chỗ nước sâu, anh phải lách theo các đường dây điện, các cây cột điện rồi các mái nhà để đi. Giữa bốn bề mênh mang nước lũ, chiếc ca-nô luồn lách tránh húc chướng ngại vật, tránh chạy nhanh té nước mạnh làm đổ các ngôi nhà vốn đã bở mềm trong bão lũ. Nhiều đêm trăng sáng, anh tắt đèn pin, mải miết tìm đường và cứu giúp bà con.
Trở về được ít ngày, thì nước lũ lại trắng trời một số tỉnh miền trung. Mượn thêm chiếc ca-nô hiện đại, sức chứa lớn hơn, Trung và những người bạn tiếp tục lên đường. Má anh bảo: “Con đi toàn chỗ nguy hiểm, nhỡ có mệnh hệ nào, má lo lắm”. Trung cười, ôm bà trấn an: “Rất nhiều người hoạn nạn đang cần cứu giúp. Con rành sông nước. Nếu chẳng may ngã xuống vì những điều tốt đẹp thì như má nói, má cũng sẽ tự hào”.
Trong đợt bão lụt lịch sử ở Đà Nẵng năm 2025 khiến hơn 66 nghìn hộ dân điêu đứng, một bức ảnh rất “hot” nhà báo chớp được cảnh Trung ôm cháu bé một bên, bên kia là con chó trắng xinh xẻo đang lo lắng nhìn cậu chủ tí hon, hậu cảnh là nước ngập mênh mông và ca-nô cứu trợ. Đó chỉ là một trong những khoảnh khắc đáng nhớ trong nhiều chuyến tận hiến giúp đời. Nhiều lần, thấy bà con sốt, lạnh, quần áo khô không có cái nào, Trung cởi áo của mình cho họ mặc.
Hôm ấy, vừa nhận tin báo, Trung và cộng sự lập tức từ Hội An đi ca-nô “siêu tốc” vật vã suốt 3 tiếng đồng hồ mới tiếp cận được một ngôi nhà bị cô lập vì mưa lũ ở bên kia sông Hội An (Đà Nẵng). Nhà có 3 anh em, bé lớn trong cơn hoảng loạn nước lớn dâng cao đã ngã cầu thang, chấn thương sọ não, bé thứ hai bị dính mưa lạnh và sốt, còn bé nhỏ nhất mới sinh vài tháng cũng bị sốt cao. Thấy cháu bé trong tình trạng nguy hiểm, Trung cấp tốc rẽ nước quay về Đà Nẵng, đưa đi bệnh viện. Bức ảnh, sau đó đã lan tỏa mạnh mẽ thông điệp về tình người trong lũ dữ.
Thắp sáng tình nhân ái, nghĩa đồng bào
Khi được hỏi, bí quyết nào mà anh hoàn thành nhiệm vụ nặng nề nguy hiểm giữa thiên tai khắc nghiệt, Trung điềm tĩnh chia sẻ, để xông pha bơi lội, lái ca-nô đi cứu trợ, người tham gia cần phải có đủ 3 yếu tố: “tâm - trí - dũng”. Có “tâm” để thương người; có “trí” để đọc được dòng nước, biết cách xử lý an toàn khi ca nô chết máy hay dính rác giữa dòng chảy xiết của lũ dữ dội để rồi tiếp tục cứu người một cách hiệu quả. Và cần có cái “dũng” để chịu được mưa lạnh, đói rét, vật lộn suốt nhiều ngày dài.
Vừa làm vừa tuyển mộ thành viên mới, vừa sát cánh cùng cán bộ và người dân để hỗ trợ đồng bào, Đào Đặng Công Trung chỉ khiêm tốn nhận là mình đã góp phần “thắp lên thêm một que diêm”của tình nhân ái, nghĩa đồng bào. Anh thổ lộ: “Với tôi, phần thưởng lớn nhất sau mỗi hành trình là cảm giác mình đã không thờ ơ trước khó khăn của đồng bào, nhiều người bảo toàn được tính mạng, tài sản. Lẽ sống ấy tiếp thêm sức mạnh để tôi tiếp tục dấn thân, sống trách nhiệm, lan tỏa những việc làm tử tế, những giá trị tốt đẹp. Bác Hồ có nhiều lời dạy về tình yêu thương con người, sống nghĩa tình và phát huy tinh thần đoàn kết. Tôi cho rằng, học và làm Bác không nhất thiết phải bắt đầu từ những điều lớn lao mà từ mỗi hành động cụ thể, thiết thực trong cuộc sống và sẵn sàng giúp đỡ người khác khi họ cần”.
Mỗi chuyến đi cứu hộ, mỗi lần tìm kiếm người mất tích, hỗ trợ bà con lúc khó khăn hay nỗ lực bảo vệ môi trường, lan tỏa thông điệp xanh, Đào Đặng Công Trung đều gắng sức hết mình với suy nghĩ đơn giản: có thể làm được gì thì hãy cố gắng làm tốt nhất cống hiến cho cộng đồng, xã hội.
NGỌC NAM