Cựu Tổng giám đốc Bùi Thanh Bình (bìa trái hàng trên) và một số bị can trong vụ án - Ảnh: Bộ CA
Ông Nguyễn Văn Bình, Chủ tịch HĐQT Công ty Việt Phát, vừa mua quặng sắt của Luyện Kim Việt Trung (VTM), vừa bán than cốc cho chính doanh nghiệp này. Trong cả hai chiều mua bán, ông Bình đều nhiều lần đưa tiền cho ông Bùi Thanh Bình, khi đó là Tổng giám đốc VTM.
Theo cáo trạng vừa được Viện kiểm sát nhân dân tối cao ban hành, trong các thương vụ mua quặng sắt, ông Nguyễn Văn Bình đã 13 lần đưa tổng cộng 37 tỉ đồng. Còn khi bán than cốc cho VTM, ông tiếp tục có 7 lần đưa tiền, tổng cộng 17 tỉ đồng.
Như vậy, riêng Chủ tịch HĐQT Công ty Việt Phát đã 20 lần đưa cho Tổng giám đốc VTM tổng cộng 54 tỉ đồng.
Bán quặng giá rẻ, 13 lần nhận 37 tỉ đồng từ một ông chủ
Theo cáo trạng, từ năm 2015, Bộ Công Thương có nhiều văn bản cho phép VTM bán quặng sắt khai thác từ mỏ Quý Xa cho các doanh nghiệp trong nước theo giá thị trường, đồng thời ưu tiên những đơn vị có nhà máy chế biến sâu.
Thời điểm này, ông Bùi Thanh Bình giữ chức Tổng giám đốc VTM, trực tiếp điều hành hoạt động sản xuất, kinh doanh và có quyền ký các hợp đồng bán quặng.
Theo cáo trạng, để được mua quặng sắt, đại diện nhiều doanh nghiệp thỏa thuận đưa tiền cho ông Bình với mức từ 10.000 đến 20.000 đồng mỗi tấn.
Đổi lại, ông Bình chỉ đạo cấp dưới xây dựng giá bán thấp hơn thị trường, trình các bộ phận liên quan thông qua rồi ký hợp đồng với doanh nghiệp
Trong số những người đưa tiền, ông Nguyễn Văn Bình, Chủ tịch HĐQT Công ty Việt Phát, là người đưa nhiều nhất.
Từ đầu năm 2018 đến đầu năm 2020, ông Nguyễn Văn Bình đã 13 lần đưa cho ông Bùi Thanh Bình tổng cộng 37 tỉ đồng để Công ty Việt Phát được ký và thực hiện bảy hợp đồng mua bán quặng sắt.
Qua các hợp đồng này, Việt Phát mua hơn 1,87 triệu tấn quặng, với tổng giá trị thanh toán hơn 941 tỉ đồng. Cơ quan điều tra xác định giá bán quặng cho Việt Phát thấp hơn giá thị trường hơn 134 tỉ đồng.
Không riêng Việt Phát, Công ty Tiến Đại Phát cũng được ký hợp đồng mua gần 500.000 tấn quặng, trị giá khoảng 230 tỉ đồng.
Để được thực hiện hợp đồng, ông Ngô Tiến Cường, Giám đốc Công ty Tiến Đại Phát, đã hai lần đưa cho ông Bùi Thanh Bình tổng cộng 5 tỉ đồng ngay tại trụ sở VTM.
Giá quặng bán cho doanh nghiệp này được xác định thấp hơn thị trường hơn 30 tỉ đồng.
Cựu Chủ tịch Tổng công ty Thép Việt Nam (VNS) Mai Văn Tinh bị truy tố trong cùng vụ án - Ảnh: T.L.
Một trường hợp khác là Công ty An Bình. Do có nhu cầu mua quặng sắt để kinh doanh trong nước và xuất khẩu, ông Nguyễn Duy Nghiệp, Giám đốc công ty, đã tìm đến ông Lê Xuân Định nhờ giúp đỡ vì biết ông Định có quan hệ với Tổng giám đốc VTM.
Theo cáo trạng, ông Nghiệp đã đưa cho ông Định khoảng 13 tỉ đồng, gồm tiền Việt Nam và USD, để được mua quặng.
Sau đó ông Định liên hệ với ông Bùi Thanh Bình, thỏa thuận việc bán quặng cho An Bình với mức chi 10.000 đồng mỗi tấn.
VTM ký hợp đồng bán 216.000 tấn quặng cho An Bình, nhưng thực tế doanh nghiệp chỉ mua 95.000 tấn, trị giá 57 tỉ đồng.
Sau khi An Bình được ký hợp đồng, ông Định đưa cho ông Bình 1,8 tỉ đồng. Phần tiền còn lại được chuyển cho những người liên quan và ông Định hưởng lợi một phần.
Không chỉ nhận những khoản tiền hàng tỉ đồng, cáo trạng còn ghi nhận hai trường hợp ông Bùi Thanh Bình nhận tiền rồi trả lại vì "người đưa gặp khó khăn".
Một người là ông Đỗ Thanh H.. Sau khi được ký và thực hiện hợp đồng mua gần 120.000 tấn quặng, ông H. mang 1 tỉ đồng đến văn phòng làm việc của Tổng giám đốc VTM Bùi Thanh Bình.
Một thời gian sau, khi biết ông H. gặp khó khăn về tài chính, ông Bình đã trả lại toàn bộ số tiền.
Tương tự, bà Hoàng Thị Kim L., đại diện một công ty, đưa ông Bình 500 triệu đồng sau khi thực hiện hợp đồng mua quặng. Do bà L. làm ăn thua lỗ, ông Bình cũng trả lại khoản tiền này.
Theo cáo trạng, tổng số tiền ông Bùi Thanh Bình nhận từ các doanh nghiệp mua quặng sắt là 53,3 tỉ đồng.
Trong đó, ông Bình sử dụng hơn 3,4 tỉ đồng chi cho một số cán bộ, nhân viên VTM, từ vài chục đến hàng trăm triệu đồng mỗi người.
Kết quả điều tra xác định ông Bình còn trả lại 1,5 tỉ đồng cho hai người gặp khó khăn về tài chính và hưởng lợi, sử dụng cá nhân hơn 48 tỉ đồng.
38 hợp đồng mua than, cựu Tổng giám đốc VTM nhận thêm 25 tỉ đồng
Không dừng lại ở hoạt động bán quặng, ông Bùi Thanh Bình còn bị cáo buộc nhận tiền từ các doanh nghiệp cung cấp than cốc cho VTM.
Đáng chú ý, Công ty Việt Phát của ông Nguyễn Văn Bình tiếp tục xuất hiện trong những thương vụ này, nhưng với vai trò ngược lại: bán than cốc cho VTM.
Theo cáo trạng, sau khi ông Bùi Thanh Bình được bổ nhiệm Tổng giám đốc, ông Nguyễn Văn Bình cùng ông Nguyễn Xuân Tốt, Giám đốc Công ty Trung Thành Thái Nguyên, đã đến gặp, đề nghị tạo điều kiện để hai doanh nghiệp thường xuyên được cung cấp than cốc cho VTM.
Đổi lại, hai người thỏa thuận chi cho ông Bình từ 50.000 đến 200.000 đồng trên mỗi tấn than bán được.
Sau khi thống nhất, ông Bình chỉ đạo các cuộc họp với phòng vật tư và những bộ phận liên quan để tạo điều kiện cho hai doanh nghiệp tham gia cung cấp than cốc.
Ở giai đoạn đầu, VTM lựa chọn nhà cung cấp theo hình thức chào giá cạnh tranh.
Tuy nhiên, theo cáo trạng, dù không có đủ ba báo giá để so sánh, lựa chọn, ông Đỗ Xuân Thành, khi đó là Trưởng phòng vật tư, vẫn phê duyệt việc lấy báo giá khống của các đơn vị khác để hoàn thiện hồ sơ.
Việc này nhằm bảo đảm Công ty Việt Phát và Công ty Trung Thành Thái Nguyên được ký hợp đồng cung cấp than cốc theo mức giá đã chào.
Đến khi hoạt động mua than cốc phải thực hiện theo quy định của Luật Đấu thầu, cách lựa chọn nhà cung cấp vẫn không thay đổi đúng quy định.
Bằng cách này, từ năm 2015 đến 2020, VTM đã ký 28 hợp đồng với Công ty Việt Phát và 10 hợp đồng với Công ty Trung Thành Thái Nguyên, mua tổng cộng gần 287.000 tấn than cốc.
Tổng giá trị thanh toán của 38 hợp đồng lên tới hơn 2.019 tỉ đồng, chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng.
Sau khi thực hiện các hợp đồng, hai chủ doanh nghiệp đã đưa cho ông Bùi Thanh Bình tổng cộng 25 tỉ đồng.
Trong đó, ông Nguyễn Văn Bình, Chủ tịch HĐQT Công ty Việt Phát, có 7 lần đưa tổng cộng 17 tỉ đồng, mỗi lần từ 1 đến 3 tỉ đồng.
Ông Nguyễn Xuân Tốt cũng có 4 lần đưa tiền, tổng cộng 8 tỉ đồng.
Kết quả điều tra xác định giá trị than cốc VTM mua từ Việt Phát và Trung Thành Thái Nguyên cao hơn giá trị được xác định theo kết quả định giá khoảng 29 tỉ đồng. Phần thiệt hại tài sản nhà nước là hơn 13 tỉ đồng.
Như vậy, cộng cả hai hoạt động bán quặng sắt và mua than cốc, ông Bùi Thanh Bình đã nhận tổng cộng 78,3 tỉ đồng từ các doanh nghiệp.
Theo cáo trạng, ông Bùi Thanh Bình bị truy tố về tội nhận hối lộ đối với 62,2 tỉ đồng, gồm 43,8 tỉ đồng từ hoạt động bán quặng sắt và 18,4 tỉ đồng từ việc mua than cốc.
Một số khoản tiền nhận trước thời điểm quy định hình sự liên quan có hiệu lực hoặc qua người trung gian đã chết không bị xem xét trách nhiệm hình sự, nhưng cơ quan tố tụng yêu cầu nộp lại khoản hưởng lợi bất chính.
Ở hoạt động bán quặng sắt, cơ quan điều tra xác định VTM đã thực hiện 25 hợp đồng với 16 doanh nghiệp, bán gần 5,8 triệu tấn quặng, trị giá hơn 2.950 tỉ đồng.
Giá bán quặng thấp hơn giá thị trường gần 988 tỉ đồng, trong đó thiệt hại tài sản nhà nước được xác định hơn 434 tỉ đồng.
12 đợt kiểm kê phát hiện thiếu 225 tỉ, cựu tổng giám đốc VTM chỉ đạo đưa hàng thiếu vào chi phíQua 12 đợt kiểm kê, Công ty Khoáng sản và Luyện kim Việt Trung (VTM) ghi nhận hơn 225 tỉ đồng hàng hóa, nguyên liệu thiếu hụt. Thay vì tiếp tục theo dõi để xác định trách nhiệm, cựu tổng giám đốc chỉ đạo đưa giá trị hàng thiếu vào chi phí. Cuộc rà soát sau đó xác định hơn 105 tỉ đồng tài sản thiếu do mất mát, thất thoát.