Đại biểu băn khoăn đặt cọc đấu giá đất 50% quá cao, Bộ trưởng Tư pháp nói gì?

Sáng 19.10, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa XVI, các đại biểu thảo luận tại tổ về dự án luật Đấu giá tài sản (sửa đổi).

Tại tờ trình được Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày trước đó, Chính phủ nâng tỷ lệ tiền đặt trước lên thành từ 20% - 50% giá khởi điểm trong đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân.

ẢNH: PHÚC BÌNH

Lo doanh nghiệp lớn thâu tóm, người nhu cầu thật khó tiếp cận

Nêu ý kiến, đại biểu Nguyễn Mạnh Hùng (đoàn Cần Thơ) ủng hộ việc điều chỉnh tiền đặt cọc nhằm ngăn chặn tình trạng bỏ cọc, thao túng thị trường bất động sản cũng như giá ảo trong đấu giá đất. Song, theo ông, mức 20% - 50% như dự thảo nên được cân nhắc thêm.

Chẳng hạn một lô đất giá khởi điểm 5 tỉ đồng thì tiền đặt cọc tối thiểu 1 tỉ đồng, tối đa 2,5 tỉ đồng, là tương đối cao. "Người có nhu cầu thật có thể chưa đủ tiền mua ngay mà phải vay ngân hàng", ông Hùng nói, và cho rằng việc đặt cọc một khoản lớn như vậy sẽ hạn chế đối tượng tham gia, nhất là người dân có nhu cầu thực.

Vẫn theo ông Hùng, với những bất động sản giá trị cao, thị trường có khả năng bị chi phối bởi những doanh nghiệp lớn mạnh về tài chính, dẫn đến thâu tóm các cuộc đấu giá, độc quyền và thao túng bất động sản.

Chưa kể, trong trường hợp giá khởi điểm thấp, việc nâng mức tiền đặt trước đến 50% cũng không thể triệt tiêu được vi phạm nếu có thể xảy ra liên quan đến bỏ cọc.

Cạnh đó là những rủi ro về thanh khoản ngân hàng và đọng vốn xã hội do một lượng tiền tương đối lớn trong các tài khoản đấu giá suốt thời gian diễn ra đấu giá, làm giảm hiệu quả sử dụng đồng vốn.

Dẫn kinh nghiệm nhiều quốc gia, đại biểu Hùng đề xuất chia đấu giá đất làm 2 loại. Đối với đất ở phân lô đấu giá cho cá nhân có nhu cầu ở thực thì tỷ lệ cọc nên để khoảng 10% - 20%. Còn với đất thương mại gắn với doanh nghiệp kinh doanh quy mô lớn thì tỷ lệ 20% - 30%.

Cùng đó là kết hợp với các chế tài xử lý trong trường hợp bỏ cọc để đảm bảo các phiên đấu giá thành công, ví dụ cấm tham gia đấu giá quyền sử dụng đất trong vòng 2 - 5 năm, hoặc phạt tiền, đình chỉ hoạt động…

ẢNH: PHÚC BÌNH

Đã tham gia đấu giá đất thì không thể không chuẩn bị gì

Phản hồi nội dung trên, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, mức đặt tiền trước 20% - 50% không phải mới, mà đã được quy định tại Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP, nay dự thảo luật chỉ đề xuất luật hóa.

Mục đích nhằm khắc phục tình trạng bỏ cọc để thổi giá, dìm giá, tác động tiêu cực vào giá mặt bằng chung của thị trường bất động sản. "Sau 9 tháng thực hiện, có tác động rất hiệu quả trong việc kiểm soát được tình trạng này", ông Tùng cho hay.

Trước lo ngại mức đặt tiền trước cao khiến hạn chế khả năng tham gia đấu giá đất, Bộ trưởng Bộ Tư pháp thừa nhận những hệ quả nhất định, song mục tiêu cao nhất là hạn chế các hành vi lợi dụng để trục lợi.

Ông Tùng dẫn chứng, khi một người có ý định tham gia để trúng đấu giá đất, với nhu cầu thực tế, thì rõ ràng họ phải chuẩn bị một khoản tiền cho việc sẽ trúng đấu giá, có thể tiền sẵn có, có thể đi vay, nhưng không thể không chuẩn bị gì.

"Tôi không nghĩ những người không có tiền, không trông chờ vào đâu được khoản tiền mà lại tham gia đấu giá đối với quyền sử dụng đất. Bao giờ họ cũng phải chuẩn bị", Bộ trưởng phân tích, và cho rằng việc nộp 20% - 50% dù là khoản tiền lớn nhưng không nằm ngoài dự trù của người có nhu cầu thực tham gia đấu giá.

Thêm vào đó, dự thảo không đóng khung mà có biên độ từ 20% - 50%, do người có tài sản đấu giá xem xét, quyết định, tùy vào đặc điểm riêng của từng lô đất, tình hình thị trường tại nơi diễn ra cuộc đấu giá.

Chẳng hạn khu vực đó không quá bức xúc câu chuyện trục lợi, thì có thể áp dụng mức 20%. Điều này giúp tạo ra sự linh hoạt trong thực tiễn.

Riêng về lo ngại tồn đọng nguồn vốn mà đại biểu Hùng nêu, Bộ trưởng Tùng nhận định nếu cuộc đấu giá được triển khai được nhanh, tránh kéo dài và sớm kết thúc đấu giá thì sẽ giải phóng được toàn bộ khoản tiền đã đặt trước.