Đại biểu Nguyễn Thế Duy, Phó chủ tịch HĐQT kiêm Phó tổng giám đốc Tập đoàn Becamex - Ảnh: QUANG PHÚC
Đại biểu Nguyễn Thế Duy, Phó chủ tịch HĐQT kiêm Phó tổng giám đốc Tập đoàn Becamex, cho rằng cần tiếp tục đơn giản hóa thủ tục đối với điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ và hệ thống lưu trữ điện gắn với phụ tải trong các khu, cụm công nghiệp.
Gỡ vướng mắc thủ tục lắp đặt các nguồn điện xanh
Đại biểu đề nghị, với nguồn điện lắp đặt trên mái nhà, công trình hoặc diện tích đất mà doanh nghiệp đã có quyền sử dụng hợp pháp, không yêu cầu thủ tục Nhà nước giao thêm đất, cho thuê thêm đất và không làm thay đổi mục đích sử dụng đất, và nên quản lý chủ yếu bằng cơ chế thông báo, đăng ký và hậu kiểm theo quy mô.
Cách tiếp cận này nhằm tránh phát sinh thêm một vòng thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp chủ động bổ sung nguồn điện xanh phục vụ sản xuất.
Theo phản ánh của đại biểu, từ thực tiễn tại các khu công nghiệp của Becamex, dự án điện mặt trời mái nhà có công suất trên 1MW vẫn phải tách riêng để thực hiện thủ tục xin chủ trương đầu tư, dù đã được bố trí trong quy hoạch của khu công nghiệp và nhà máy. Vì vậy cần rà soát để tháo gỡ sự chồng chéo này.
Đối với hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS), đại biểu Duy cho rằng cần xác định rõ cơ chế kinh tế ngay trong quá trình hoàn thiện luật. BESS có thể cung cấp nhiều dịch vụ cho hệ thống điện, từ giảm công suất đỉnh, điều chỉnh phụ tải đến điều hòa tần số, hỗ trợ điện áp và nâng cao độ ổn định của lưới điện.
Vì vậy, đại biểu đề nghị luật giao Chính phủ quy định rõ cơ chế giá công suất, giá hoặc phương thức thanh toán các dịch vụ do hệ thống lưu trữ cung cấp, bao gồm hệ thống lưu trữ độc lập và hệ thống được đầu tư trong khu công nghiệp.
Đối với cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA), đại biểu đoàn TP.HCM đề nghị tiếp tục luật hóa, bảo đảm tính ổn định lâu dài đối với các cơ chế Quốc hội đã cho phép. Trong đó, cần làm rõ quyền tham gia của đơn vị bán lẻ điện tại các mô hình khu, cụm công nghiệp, quyền sử dụng lưới điện phân phối do khu vực ngoài nhà nước đầu tư, nguyên tắc xác định chi phí sử dụng lưới điện nội bộ minh bạch, hợp lý...
Đại biểu Lê Ngọc Sơn - Ảnh: QUANG PHÚC
Có quy định nguồn điện nền hợp lý, linh hoạt để đảm bảo nhu cầu
Chủ tịch Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng quốc gia Việt Nam Lê Ngọc Sơn cho rằng trong bối cảnh phụ tải tăng trưởng rất lớn trên dưới 10%/năm. Đặc biệt tới đây dự kiến sẽ xuất hiện những phụ tải rất lớn, tập trung, đòi hỏi cấp điện liên tục như trung tâm dữ liệu quy mô lớn, hạ tầng trí tuệ nhân tạo và sản xuất bán dẫn.
Cùng với đó là bài toán nguồn điện nền. Năng lượng tái tạo tăng nhanh là đúng hướng, nhưng hệ thống phải có đủ nguồn điện vận hành ổn định, có thể chủ động huy động. Tuy nhiên, luật chưa có yêu cầu về tỉ lệ nguồn điện nền tối thiểu.
Vì vậy, ông Sơn đề nghị bổ sung quy định dự báo, cập nhật nhu cầu phụ tải mới quy mô lớn, bảo đảm tỉ lệ hợp lý giữa nguồn điện nền, nguồn điện linh hoạt và công suất dự phòng ở từng thời kỳ.
Từ thực tiễn đầu tư nhiều dự án điện khí, đại biểu Sơn cũng cho hay hợp đồng dài hạn là điều kiện để thu xếp vốn cho dự án điện khí. Dù sử dụng khí trong nước hay khí thiên nhiên hóa lỏng nhập khẩu (LNG), các dự án điện khí đều cần vốn rất lớn, chủ yếu là vốn vay.
Tuy nhiên, dự thảo quy định hiện nay chưa đủ "an tâm" để huy động vốn, nên đại biểu đề nghị hợp đồng mua bán điện của dự án nguồn điện lớn phải có thời hạn và sản lượng hợp đồng tối thiểu phù hợp với hợp đồng nhiên liệu dài hạn và thời hạn vay vốn.
Giá nhiên liệu được chuyển vào giá điện theo cơ chế minh bạch, rủi ro thuộc bên nào kiểm soát thì bên đó chịu, kế hoạch nhập khẩu LNG được phối hợp với kế hoạch vận hành hệ thống điện.
Cho ý kiến về cơ chế dự án điện, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn lưu ý việc mở rộng đối tượng tham gia DPPA, kể cả đơn vị bán lẻ điện, cần đi cùng nguyên tắc xác định đầy đủ chi phí sử dụng lưới điện, điều độ, dự phòng và dịch vụ hệ thống. Không thể để chi phí của nhóm tham gia giao dịch bị chuyển sang các khách hàng còn lại.
Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị quy định chặt chẽ điều kiện an toàn, năng lực nhà đầu tư và cơ chế giám sát đối với điện hạt nhân mô đun nhỏ; làm rõ tiêu chí năng lực, trách nhiệm khảo sát, ký quỹ và kinh phí tháo dỡ đối với điện gió ngoài khơi. Việc chuyển từ cấp phép sang hậu kiểm cần được quy định đồng bộ giữa các khâu phát điện, truyền tải, phân phối và bán lẻ.
Đề nghị mở cơ chế để doanh nghiệp đầu tư hệ thống truyền tải riêng, bán lẻ điện tái tạoChủ tịch HĐND TP.HCM Võ Văn Minh đề nghị mở rộng cơ chế cho doanh nghiệp đầu tư hệ thống truyền tải riêng, phân phối và bán lẻ điện tái tạo.