Đại biểu đề nghị ngăn chặn đầu tư núp bóng, đầu tư chui để rửa tiền, buôn lậu, lừa đảo

Thống nhất với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư, song Phó giám đốc Học viện An ninh nhân dân Nguyễn Trung Kiên, đại biểu đoàn Đồng Nai, cho rằng cần bổ sung cơ chế phòng ngừa, phát hiện và ngăn chặn tình trạng đầu tư núp bóng, đầu tư chui và lợi dụng hoạt động đầu tư để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật, xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội. 

Lo ngại việc che giấu chủ thể để hợp thức hóa dòng tiền, thâu tóm tài sản

Thực tế cho thấy hoạt động đầu tư cũng có thể bị một số tổ chức, cá nhân lợi dụng để che giấu chủ thể thực sự, hợp thức hóa dòng tiền bất hợp pháp, thâu tóm tài sản, doanh nghiệp và quyền kiểm soát các lĩnh vực, địa bàn nhạy cảm.

Ông chỉ ra các phương thức như nhờ người Việt Nam đứng tên thành lập doanh nghiệp, góp vốn hoặc mua cổ phần. Sử dụng nhiều tầng doanh nghiệp trung gian để che giấu chủ sở hữu thực sự. Chia nhỏ tỉ lệ sở hữu nhằm né tránh thủ tục thẩm tra; chuyển vốn qua nhiều tổ chức, cá nhân để che giấu nguồn gốc tài sản.

“Việc lợi dụng đầu tư không chỉ dừng lại ở hành vi trốn tránh điều kiện đầu tư, mà còn có thể phục vụ rửa tiền, buôn lậu, sản xuất và kinh doanh hàng giả, lừa đảo, chiếm đoạt tài sản, chuyển giao công nghệ trái phép, thu thập thông tin và xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội” - đại biểu Nguyễn Trung Kiên nêu.

• 

  Thống đốc: 'Không thể có hai bảng cân đối, một bảng để thanh toán thuế, một bảng đi vay ngân hàng'ĐỌC NGAY

Mặc dù dự thảo đã quy định về đình chỉ, ngừng, chấm dứt hoạt động đầu tư gây phương hại hoặc có nguy cơ gây phương hại đến quốc phòng, an ninh, hay quy định nhà đầu tư nước ngoài góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp…, tuy nhiên thực tế theo dõi, ông Kiên cho rằng các quy định chỉ đề cập về điều kiện đầu tư và xử lý khi có nguy cơ gây phương hại, trong khi chưa hình thành đầy đủ một cơ chế phòng ngừa chủ động, xuyên suốt từ khâu đăng ký, góp vốn, chuyển nhượng đến quá trình thực hiện dự án.

Trên cơ sở đó, đại biểu đề nghị bổ sung quy định về chính sách đầu tư kinh doanh phải bảo đảm tính minh bạch về chủ thể đầu tư, chủ sở hữu hưởng lợi, nguồn vốn và mục đích đầu tư. Không được lợi dụng hoạt động đầu tư để che giấu chủ thể thực sự, hợp thức hóa tài sản do phạm tội, vi phạm pháp luật hoặc xâm phạm quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội.

Với quy định về góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp, ông cho rằng cần có quy định việc cơ quan có thẩm quyền được yêu cầu nhà đầu tư cung cấp, xác minh thông tin về chủ sở hữu hưởng lợi, người thực sự kiểm soát trong trường hợp cần thiết, đặc biệt đối với giao dịch tại địa bàn, lĩnh vực nhạy cảm về quốc phòng, an ninh. 

Có cơ chế kiểm soát việc đầu tư núp bóng, đánh giá thực chất hiệu quả đầu tư 

Có cơ chế kiểm soát với trường hợp người khác đứng tên, ủy quyền hoặc thông qua nhiều tầng tổ chức trung gian. Quy định về cơ chế phối hợp, chia sẻ thông tin trong quản lý nhà nước về đầu tư nhằm xác minh thông tin, nhận diện dấu hiệu bất thường về chủ thể, dòng tiền và mục đích đầu tư.

Đối với dự án, giao dịch có dấu hiệu liên quan đến rửa tiền, buôn lậu, lừa đảo hoặc xâm phạm an ninh quốc gia, đại biểu đề nghị cần có cơ chế chuyển thông tin, kiểm tra, xác minh và áp dụng biện pháp ngăn chặn theo thẩm quyền, trình tự và điều kiện do pháp luật quy định.

Ngoài ra, cần có quy định về kiểm tra, giám sát trong quá trình thực hiện dự án, không chỉ dừng ở khâu cấp phép ban đầu. Đặc biệt khi có sự thay đổi về chủ sở hữu hưởng lợi, tỉ lệ góp vốn, người kiểm soát thực tế, nguồn vốn hoặc mục tiêu dự án có dấu hiệu bất thường, nhà đầu tư phải thực hiện nghĩa vụ kê khai, cập nhật thông tin. Quy định rõ trách nhiệm của nhà đầu tư trong cung cấp thông tin.

Trong khi đó, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) cho rằng việc đánh giá hiệu quả đầu tư là cần thiết, đặc biệt với dự án mà doanh nghiệp được Nhà nước giao đất. Trong đó, cần đánh giá hiệu quả đầu tư, lời lỗ, hiệu quả sử dụng đất, tác động môi trường, ảnh hưởng sức khỏe đời sống người dân, các khu vực biển và miền núi, vùng Đồng bằng sông Cửu Long và đặc biệt là các vấn đề quốc phòng, an ninh.

Về tiêu chí ưu đãi đầu tư, ông Hòa cho rằng Chính phủ cần có khái niệm rõ với trường hợp doanh nghiệp tác động lan tỏa, tạo động lực phát triển. Do đó, cần phải có khái niệm, tiêu chí rõ để xác định, nhằm đưa ưu đãi đầu tư. Việc ghi chung chung dẫn tới ưu đãi đầu tư không cụ thể. 

"Nếu cam kết nhà đầu tư không thực hiện hoàn thành dự án hoặc nửa phần dự án thì có cơ chế xử lý chế tài, đặc biệt là trường hợp chậm trả, thu hồi khó khăn và chây ì. Việc này nhằm đầu tư ưu đãi đầu tư công bằng và hợp lý" - ông Hòa nêu.

Có ưu đãi đầu tư phát triển công nghiệp quốc phòng, công nghiệp an ninh

Đại biểu Nguyễn Trung Kiên đề xuất dự thảo cần bổ sung chính sách ưu đãi đầu tư đối với phát triển công nghiệp quốc phòng, công nghiệp an ninh và công nghiệp lưỡng dụng để thống nhất với các luật liên quan.

Cần bổ sung ưu đãi và hỗ trợ đầu tư, nhất là hỗ trợ nghiên cứu và phát triển, chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực chất lượng cao, đổi mới thiết bị và phát triển chuỗi cung ứng trong nước. Bổ sung các dự án có quy mô, tính chất chiến lược, lưỡng dụng vào nhóm được xem xét hưởng ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt theo tiêu chí.

Chiều 23-10, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã cho ý kiến về các dự thảo sửa đổi Luật Ngân sách nhà nước, Luật Đấu thầu, Luật Đầu tư và các luật về thuế thu nhập cá nhân, thu nhập doanh nghiệp, thuế sử dụng đất phi nông nghiệp.