Đại biểu Quốc hội đề xuất 'phạt nguội' hút thuốc lá - Thanh Niên

Phó hiệu trưởng Trường ĐH Đà Lạt đề xuất sử dụng hình ảnh, dữ liệu thu được từ thiết bị kỹ thuật hoặc do người dân cung cấp để xử lý hành vi hút thuốc lá tại nơi cấm.

Sáng 21.10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa XVI, các đại biểu thảo luận tại tổ về các dự án luật, trong đó có luật sửa đổi, bổ sung luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Cần cấm hành vi đe dọa, trả thù người nhắc nhở về hút thuốc lá

PGS-TS Nguyễn Văn Ngọc, Phó hiệu trưởng Trường ĐH Đà Lạt, dẫn số liệu về tỷ lệ tiếp xúc thụ động với khói thuốc tại các môi trường công cộng có giảm, nhưng không đồng đều. Chẳng hạn, ở nhà hàng, quán ăn vẫn duy trì mức 67,3%, chưa đạt mục tiêu.

Nguyên nhân được Bộ Y tế chỉ ra, là do hành vi hút thuốc xảy ra nhanh, khó xác định vi phạm nếu không có thiết bị nghiệp vụ, lực lượng mỏng, kiêm nhiệm, chế tài nằm rải rác ở nhiều văn bản…

Vị đại biểu đoàn Lâm Đồng cho rằng, để ngăn chặn tình trạng hút thuốc tại nơi công cộng, một trong những giải pháp cần chú trọng là xác định rõ thẩm quyền kiểm tra và xử phạt, tránh tình trạng "ai cũng có trách nhiệm nhưng không ai trực tiếp làm".

Ông Ngọc đề xuất bổ sung theo hướng công an cấp xã là cơ quan trực tiếp kiểm tra, xử lý hành vi hút thuốc lá tại địa điểm cấm trên địa bàn, chủ tịch UBND cấp xã chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện.

Đặc biệt, cơ quan, người có thẩm quyền được sử dụng hình ảnh, dữ liệu thu được từ phương tiện, thiết bị kỹ thuật và thông tin, hình ảnh do tổ chức, cá nhân cung cấp qua ứng dụng điện tử để phát hiện, xác minh và xử lý.

Vẫn theo PGS-TS Nguyễn Văn Ngọc, một bất cập nữa là pháp luật không quy định chủ quán, quản lý nhà hàng, bảo vệ bệnh viện, hiệu trưởng nhà trường… có thẩm quyền xử phạt hành vi hút thuốc, nhưng lại quy định chế tài phạt 3 - 5 triệu đồng với người quản lý địa điểm nếu không tổ chức kiểm tra, đôn đốc. "Trách nhiệm thì có, công cụ thì không", ông nói.

Đại biểu đoàn Lâm Đồng đề xuất bổ sung nghiêm cấm hành vi đe dọa, cản trở, trả thù, xúc phạm, xâm hại người yêu cầu, nhắc nhở, phản ánh, tố giác hành vi hút thuốc lá tại địa điểm có quy định cấm.

Đồng thời, người đứng đầu, người quản lý địa điểm cấm hút thuốc lá có quyền buộc người vi phạm chấm dứt việc hút thuốc lá; ghi nhận hình ảnh, lập biên bản sự việc và đề nghị công an cấp xã hoặc người có thẩm quyền xử lý vi phạm.

Đề nghị đủ 21 tuổi mới được hút thuốc lá

Cùng nêu ý kiến, đại biểu Nguyễn Hải Long, đoàn TP.Đà Nẵng, đề nghị nâng độ tuổi được mua, sử dụng thuốc lá lên 21 tuổi.

Ông Long nói tán thành việc dự thảo tăng trách nhiệm của người bán, yêu cầu kiểm tra căn cước, VNeID, cấm bán thuốc lá trên nền tảng số, cấm trưng bày sản phẩm… Song, các biện pháp này vẫn dừng ở mốc 18 tuổi.

Vị đại biểu phân tích, trước 18 tuổi, phần lớn các em còn sống cùng bố mẹ, đi học phổ thông, có gia đình và thầy cô quản lý, ít tiền riêng, nên tỷ lệ hút thuốc còn thấp.

Theo điều tra STEPS năm 2021 được Bộ Y tế dẫn trong báo cáo đánh giá tác động, tỷ lệ hút thuốc ở nam giới 15 - 19 tuổi là 5,46%; ở học sinh 13 - 15 tuổi, tỷ lệ hút thuốc lá điếu năm 2022 chỉ còn 1,9%.

Trong khi đó, qua tuổi 18, hoàn cảnh thay đổi. Nhiều em rời gia đình lên thành phố học đại học, ở ký túc xá, nhà trọ; nhiều em đi làm, có đồng lương đầu tiên.

Không có bố mẹ bên cạnh, có tiền riêng, sống trong nhóm bạn mới, lại được pháp luật cho phép mua, thì việc bắt đầu hút thuốc rất dễ xảy ra.

Kết quả là tỷ lệ hút thuốc ở nam giới tăng từ 5,46% ở tuổi 15 - 19 lên 32,6% ở tuổi 20 - 24, gấp gần 6 lần và khoảng một nửa số nam giới đang hút thuốc hằng ngày bắt đầu hút từ 19 tuổi trở lên.

Từ cơ sở trên, đại biểu Long đề xuất nâng lên mốc 21 tuổi như đã nêu. Ông nói, hiện ít nhất 15 quốc gia đã áp dụng mốc này. Và, sau khi áp dụng, doanh số thuốc lá điếu ở các địa bàn có tỷ lệ người dưới 21 tuổi cao giảm 12,4%.

Sau khi đủ 21 tuổi, phần lớn thanh niên đã ra trường, có việc làm, chuẩn bị lập gia đình; tâm lý ổn định hơn, ít bị bạn bè lôi kéo và biết cân nhắc lợi hại hơn. Do vậy, xác suất bắt đầu hút thuốc thấp hơn nhiều so với lứa tuổi trước đó.