Đại biểu Quốc hội nêu nhiều dẫn chứng đáng lo về quản lý nguồn gốc thực phẩm

Chiều 24-10, thảo luận tại tổ về dự án Luật An toàn thực phẩm sửa đổi, nhiều ý kiến đại biểu Quốc hội cho rằng cần có biện pháp quản lý chặt chẽ hơn bữa ăn tập thể và truy xuất nguồn gốc thực phẩm, quản lý kinh doanh thực phẩm qua mạng. 

Chú trọng kiểm soát đầu vào bữa ăn, truy xuất nguồn gốc sản phẩm

Đại biểu Nguyễn Thị Thanh Bình (đoàn Hưng Yên) cho rằng thực phẩm không an toàn vẫn là nỗi lo thường trực, có những biểu hiện thực sự trở thành "vấn nạn". Vì vậy, luật phải tạo chuyển biến thực chất trong ngăn chặn thực phẩm nguy hiểm, xử lý sự cố và bảo vệ người bị thiệt hại.

Trước hết, cần xác định rõ trách nhiệm bảo đảm an toàn bữa ăn tập thể, đặc biệt là bữa ăn học đường. 

• 

  Thủ tướng thông tin về phân cấp quản lý an toàn thực phẩm khi thống nhất một đầu mốiĐỌC NGAY

Theo đại biểu, dự thảo chưa làm rõ trách nhiệm lựa chọn nhà cung cấp, kiểm tra giao nhận, truy xuất và xử lý bất thường. 

Khi xảy ra sự cố, nhà trường và bên cung cấp có thể đùn đẩy trách nhiệm, trong khi học sinh, phụ huynh gánh chịu hậu quả. Vì vậy, đại biểu đề nghị cần quy định rõ trách nhiệm đơn vị tổ chức bữa ăn và nhà cung cấp, lưu mẫu...

Ngoài ra, nữ đại biểu cho rằng cần kiểm soát được thịt bệnh và thực phẩm tươi sống từ nguồn cung đến chợ. Mặc dù dự thảo đã có nghĩa vụ chung về nguồn gốc nhưng cần làm rõ trách nhiệm kiểm soát nguồn hàng qua các khâu thu gom, phân phối và bán ở chợ.

Dẫn ví dụ thực tế từ vụ thịt heo bệnh bị phát hiện tại Hà Nội tháng 3-2026 cho thấy nhiều nguy cơ, đại biểu cho rằng phải truy được nguồn nhập và nơi giao hàng, người bán lẻ phải xác định được nguồn. 

Hộ nhỏ lẻ được lưu chứng từ hoặc ghi chép đơn giản, khi phát hiện thịt bệnh, phải khoanh nguồn, dừng phân phối và thu hồi. Làm rõ đầu mối kiểm soát thực phẩm tại chợ, quy định trách nhiệm giám sát việc kiểm soát giết mổ, truy đường đi của sản phẩm và trách nhiệm bên liên quan. 

Quản lý quy trình sản xuất ra sao để đảm bảo?

Đại biểu Quản Minh Cường - Bí thư Thành ủy Quảng Ninh - đặt vấn đề là việc quản lý an toàn thực phẩm sẽ do đơn vị nào chịu trách nhiệm, đặc biệt là công tác hậu kiểm.

Dẫn ra ví dụ về cung cấp suất ăn công nghiệp, trường học, ông Cường cho rằng cần phải có đơn vị chuyên biệt. Vì vậy, ông cho biết tới đây tại Quảng Ninh sẽ sử dụng đồ chế biến sẵn thay vì nấu ăn trên tàu để đảm bảo an toàn thực phẩm và ngăn chặn các vụ cháy.

Về hậu kiểm, căn cứ kiểm tra kiểm soát làm sao để hiệu quả. Thực tế, lực lượng công an khi kiểm tra phát hiện hàng tấn chất tạo nạc, trong khi bệnh tật của người dân ngày càng nhiều, tỉ lệ ung thư cao.

Dự thảo nêu ra các vấn đề về cơ chế lấy mẫu, kiểm tra, xét nghiệm; vai trò của UBND các cấp trong quản lý thực ăn đường phố, từ bếp của gia đình, đến nhà hàng.

"Việc quản lý từ đầu vào là vấn đề nhưng quan trọng hơn là quy trình sản xuất thức ăn ra sao để đảm bảo an toàn?" - ông Cường nêu.

Cùng đó, vừa qua với hàng loạt vụ ngộ độc, sữa giả, đại biểu đặt vấn đề trách nhiệm người nổi tiếng, ví dụ như mỹ phẩm giả gây nên những tác động lớn. "Quảng cáo mà 1,8 triệu đồng/lọ và chỉ cần bôi hai lọ là trắng như trứng gà bóc là kinh rồi" - ông Cường nói.

Quản lý kinh doanh thực phẩm trên mạng

Nêu vấn đề liên quan tới quản lý thực phẩm trên không gian mạng, đại biểu Sầm Minh Hồ (đoàn Cao Bằng) chỉ ra đang có khoảng trống pháp lý tạo ra "ba không". Bao gồm không cửa hàng, không giấy phép kinh doanh, không truy vết khiến cho việc kiểm soát quản lý, truy vết khó khăn. Người bán có thể xóa tài khoản, biến mất, khó có thể bồi thường cho nạn nhân khi có sự cố.

Vì vậy, để khắc phục, đại biểu cho rằng cần chuyển từ hậu kiểm bế tắc sang tiền kiểm chủ động, xuất trình danh tính thật. Xóa bỏ "cơ sở ma" trong kinh doanh thực phẩm online, mỗi tài khoản bán hàng phải gắn với một căn cước công dân.

Đồng thời, cần tích hợp VNeID, định danh quốc gia vào quy trình đăng ký gian hàng để vừa đơn giản hóa thủ tục, giúp cho lực lượng công an truy xuất tức thời. Tạo hành lang pháp lý bảo vệ thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân. Có chế tài xử lý khi bán thực phẩm mà chưa đăng ký thì xử phạt nặng, đình chỉ hoạt động.

Hay với đơn vị vận chuyển thực phẩm, chưa có quy định đối với thùng chứa thực phẩm đảm bảo an toàn. Tình trạng thực phẩm chín để chung thực phẩm sống, không che chắn gây nhiễm khuẩn, ô nhiễm chéo.

Do đó, đại biểu cho rằng cần quy định chặt chẽ về vấn đề này, quy định chặt chẽ về sử dụng các thùng chứa thực phẩm, ứng dụng công nghệ, quản lý dữ liệu để kiểm soát chất lượng vận chuyển giao hàng thực phẩm.

Các chất như Salbutamol hay Dinitơ được nhập thì cơ quan nào kiểm soát việc này khi với y tế là thuốc chữa bệnh, với nông nghiệp là chất cấm?