Sáng 2.11, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự thảo luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi).
Chia sẻ những ngày qua đã có nhiều phản ứng của dư luận tập trung vào quy định hiến, ghép mô, tạng đối với người dưới 18 tuổi, theo đại biểu Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, sự quan tâm của toàn xã hội là hoàn toàn dễ hiểu.
Đại biểu Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội
ẢNH: GIA HÂN
Bởi đây là vấn đề liên quan trực tiếp đến trẻ em, trong bối cảnh nguy cơ tiêu cực, tội phạm xuyên quốc gia và các hành vi trung gian bất hợp pháp liên quan đến mô, tạng. Theo ông Hiếu, cần sửa đổi luật hiện hành, với mục tiêu quan trọng là bảo vệ tốt hơn những người hiến tạng, đặc biệt là trẻ em.
Đề cập đến việc truyền thông khiến người dân hiểu chưa đầy đủ, đại biểu Hiếu cũng lấy ví dụ mô giác mạc, đây là mô không liên quan đến việc có thể gây tử vong và là mô duy nhất có thể lấy sau khi chết và là một thông lệ quốc tế rất tường minh và nhân đạo.
“Tôi rất thấu hiểu những người bệnh nặng đang chờ đợi cơ hội cuối cùng và duy nhất của mình, nhiều khi chính điều đó là sức mạnh để họ tiếp tục chiến đấu và mong một điều kỳ diệu sẽ xảy ra.
Tôi cũng hiểu nỗi lo lắng của người dân vì trên thực tế tình trạng mua bán tạng, bắt cóc xảy ra trong khu vực; nhưng khi chúng ta lo cho con trẻ thì các hành vi vi phạm pháp luật đâu chỉ tập trung vào trẻ em”, đại biểu Lân Hiếu nêu.
Vì vậy, thay vì né tránh hay tự quan ngại, ông Hiếu cho rằng, cần hoàn thiện hành lang pháp lý theo hướng chặt chẽ hơn, bịt kín các kẽ hở, chống lại các hành vi vi phạm đạo đức và pháp luật mà không làm ảnh hưởng đến nguồn sống của người bệnh.
Ông Hiếu đề xuất chia thành 2 nhóm cụ thể: nhóm thứ nhất là nhóm người hiến khỏe mạnh đang sống: luật cần tuyệt đối cấm lấy các mô, tạng không có khả năng tái tạo và nguy hiểm đến tính mạng ngay khi lấy.
Đối với mô, tạng có khả năng tái tạo, không ảnh hưởng rõ rệt đến sức khỏe và sự phát triển thì trẻ dưới 18 tuổi chưa phát triển cơ thể hoàn chỉnh cũng không nên lấy, trừ những trường hợp đặc biệt không gây ảnh hưởng, ví dụ như mô tái sinh là máu hay tế bào gốc.
Quá trình lấy chỉ được thực hiện khi có sự đồng ý của bản thân, gia đình và chỉ được hiến cho người cùng huyết thống gần dưới sự giám sát độc lập khi không còn cách nào khác. “Đây chính là nút chặn để kẻ xấu không thể tìm cách bắt cóc, tấn công trẻ em, xúi giục hay làm giả việc nhận con nuôi”, ông Hiếu nêu.
Nhóm thứ hai là nhóm người hiến không còn khả năng sống (chết não, chết tuần hoàn): việc xác định chết não, chết tuần hoàn phải được thực hiện bởi hội đồng độc lập không liên quan đến ê kíp phẫu thuật và gia đình người nhận.
Trong đó, trẻ dưới 18 tuổi nên hạn chế việc hiến tạng, trừ trường hợp đặc biệt khi có sự đồng ý của gia đình và chỉ hiến cho người cùng huyết thống dưới sự giám sát của hội đồng độc lập...
Đề xuất bổ sung các hành vi cấm
Từ góc nhìn khác, đại biểu Nguyễn Minh Đức, Phó chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội, nêu thực tế thời gian qua, lực lượng công an đã triệt phá rất nhiều đường dây mua bán bộ phận cơ thể người.
Ông bày tỏ băn khoăn khi điều 6 dự thảo hiện chưa quy định rõ hành vi cấm đối với những người có chuyên môn y tế tham gia các giao dịch của đường dây bất hợp pháp. Theo ông, cần bổ sung quy định làm căn cứ xử lý nghiêm, tạo sự đồng bộ với các quy định của bộ luật Hình sự.
Cạnh đó, ông Đức đề xuất bổ sung nghiêm cấm mở rộng hành vi mua bán, môi giới mua bán mọi loại bộ phận cơ thể, tế bào, chế phẩm sinh học có nguồn gốc cơ thể người và xác dưới mọi hình thức.
Đặc biệt, nghiêm cấm hành vi làm giả, xác nhận sai sự thật hoặc sử dụng giấy tờ giả về quan hệ thân nhân, tình trạng huyết thống nhằm hợp thức hóa hồ sơ hiến, ghép và cung cấp nguyên liệu sinh học.