Đất nứt toác, sụt sâu gây nguy hiểm giữa vùng trồng cà phê, sầu riêng ở Gia Lai

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Một vạt đất khoảng 0,9 ha giáp khe suối ở thôn Chư Ty 4, xã Đức Cơ (Gia Lai) đang nứt toác, sụt lún, có dấu hiệu trượt về phía thấp. Chính quyền khoanh vùng khẩn cấp, đặt cảnh báo và chờ ý kiến của cơ quan chuyên môn.

Ngày 6.10, UBND xã Đức Cơ cho biết vừa có báo cáo gửi Sở Nông nghiệp và Môi trường Gia Lai về việc khu vực đất ở thôn Chư Ty 4 bị sụt lún, biến dạng nằm sát suối, cách đường liên xã khoảng 70 m về phía bắc và cách đường Tăng Bạt Hổ khoảng 211 m về phía đông. Vùng nứt đất kéo dài từ ven suối lên phía đường Tăng Bạt Hổ khoảng 80 m.

Qua kiểm tra sơ bộ của Phòng Kinh tế xã Đức Cơ, vết nứt rộng khoảng 30 - 60 cm, sâu 1 - 1,5 m, có chỗ khối đất bị tách rời. Bề mặt đất tại một số vị trí hạ thấp khoảng 1 m so với vùng lân cận. Khoảng cách theo phương đứng từ khu vực này xuống mép nước suối khoảng 15 - 20 m. Diện tích ảnh hưởng khoảng 0,9 ha, thuộc một phần các thửa 2, 3, 19, 21, tờ bản đồ số 39, do 3 hộ gia đình quản lý, sử dụng.

Trên đất này là vườn cà phê đang kinh doanh, cà phê xen sầu riêng mới trồng khoảng một năm, cùng cây điều khoảng 10 năm tuổi. Đường ống tưới tiêu chạy qua vùng đất biến dạng cũng bị ảnh hưởng.

Theo người dân, hiện tượng nứt, sụt đất đã xuất hiện từ những năm trước nhưng còn nhẹ. Đến cuối tháng 8.2026, sau đợt mưa lớn kéo dài, các vết nứt và sụt hạ lộ rõ, có vết cắt ngang đất sản xuất. Các vết nứt kéo dài khoảng 200 m qua nhiều vườn cây, có nơi sụt khoảng 1,2 m.

Theo thông tin từ xã Đức Cơ, ngoài nguyên nhân mưa lớn kéo dài, có thể kể đến địa chất - địa mạo, trạng thái cơ lý của đất, độ dốc, xói lở chân mái suối, dòng chảy mặt, nước dưới đất và độ bão hòa của đất trong mùa mưa, cả hoạt động tưới tiêu, sản xuất...

Ông Lê Bá Nam, Phó chủ tịch UBND xã Đức Cơ cho biết: "Các biện pháp trước mắt tập trung vào an toàn, cắm cọc, giăng dây, dựng biển cảnh báo, khoanh vùng khu vực nguy hiểm, nhất là lối vào vườn và đoạn sát suối. Khuyến cáo người dân không vào khu vực khe nứt sâu, mép sạt trượt khi mưa hoặc ngay sau mưa lớn; không để trẻ em, người cao tuổi, gia súc lại gần".

Đồng thời, tạm dừng san lấp khe nứt, đào đất, tập kết tải trọng lớn hay đưa máy móc nặng vào vùng bất ổn. Kiểm tra đường ống tưới, hạn chế để nước tập trung chảy vào khe nứt; thoát nước mặt hợp lý nhưng không tự ý cắt mái hay tạo dòng chảy mới. Đánh dấu vị trí đặc trưng để đo sự thay đổi của vết nứt, chụp ảnh cùng góc sau mỗi đợt mưa.

UBND xã Đức Cơ đã đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Gia Lai cử đơn vị chuyên môn xuống kiểm tra hiện trường sớm nhất; hỗ trợ đo đạc trắc địa, khảo sát địa chất - địa mạo, địa chất công trình, thủy văn và nước dưới đất; hướng dẫn phân vùng nguy cơ, xác định ngưỡng sơ tán hoặc hạn chế sản xuất, đề xuất giải pháp kỹ thuật; tham mưu UBND tỉnh hoặc chỉ dẫn nguồn lực, trình tự nếu việc xử lý vượt khả năng của xã.

Tình trạng nứt toác và sụt lún đất diện rộng tại thôn Chư Ty 4, xã Đức Cơ, tỉnh Gia Lai đang phát đi tín hiệu cảnh báo nghiêm trọng về an toàn địa chất đối với khu vực sản xuất nông nghiệp địa phương. Trên diện tích khoảng 0,9 ha đất canh tác cà phê và sầu riêng, các vết nứt kéo dài tới 200 m với độ sâu từ 1 đến 1,5 m đã làm biến dạng bề mặt địa hình. Hiện tượng sạt trượt đất hướng về phía khe suối không chỉ đe dọa trực tiếp đến cây trồng lâu năm mà còn gây đứt gãy hệ thống đường ống tưới tiêu của hộ dân. Theo đánh giá sơ bộ từ chính quyền địa phương, nguyên nhân sạt lún bắt nguồn từ sự kết hợp giữa lượng mưa lớn kéo dài trong bối cảnh địa chất xốp và tình trạng xói lở chân mái suối. Việc nước ngầm đạt mức bão hòa kết hợp cùng hoạt động tưới tiêu sản xuất đã làm giảm liên kết cơ lý, đẩy nhanh tiến trình trượt lún tại vùng đất ven suối. Dù hiện tượng nứt đất đã xuất hiện từ những năm trước, đợt bão mưa cuối tháng 8 năm 2026 đã khiến quy mô sụt lún gia tăng đột biến. Nhằm bảo đảm an toàn tính mạng và tài sản cho người dân, UBND xã Đức Cơ đã khoanh vùng khẩn cấp và dựng biển cảnh báo nghiêm cấm người cũng như gia súc cận kề khu vực nguy hiểm. Bên cạnh việc tạm dừng các hoạt động san lấp hay đưa máy móc trọng tải lớn vào vùng bất ổn, lực lượng chức năng cũng tiến hành theo dõi biến động vết nứt sau mỗi trận mưa. Địa phương đã đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Gia Lai sớm cử chuyên gia khảo sát địa chất chuyên sâu để đưa ra phương án xử lý lâu dài.