Các chuyên gia chia sẻ về chăm sóc sức khỏe phụ nữ tiền mãn kinh, mãn kinh hưởng ứng Ngày Mãn kinh thế giới - Ảnh: D.LIỄU
Đây là thông tin TS Tống Trần Hà - Phó cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em, Bộ Y tế - chia sẻ tại lễ mít tinh hưởng ứng Ngày Mãn kinh thế giới năm 2026 và tập huấn chuyên môn về chăm sóc sức khỏe phụ nữ tuổi tiền mãn kinh, mãn kinh tổ chức chiều 15-10.
Phụ nữ trung niên không nên âm thầm chịu đựng
Chia sẻ tại chương trình, TS Tống Trần Hà cho biết tuổi mãn kinh trung bình của phụ nữ Việt Nam là 48-50 tuổi. Cả nước hiện có khoảng 13 triệu phụ nữ trong độ tuổi tiền mãn kinh và mãn kinh, từ 45-69 tuổi.
Theo TS Hà, đau cơ xương khớp, đau đầu và các rối loạn tiết niệu, sinh dục có thể ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe và sinh hoạt của phụ nữ trong giai đoạn này. Tuy nhiên các triệu chứng thường bị xem nhẹ, cho rằng chỉ do tâm lý hoặc là hệ quả tất yếu của tuổi tác.
Ông cũng khuyến cáo phụ nữ không nên âm thầm chịu đựng những cơn đau kéo dài, mà cần chủ động thăm khám, đặc biệt khi tình trạng đau dai dẳng trên 3 tháng.
Tưởng chỉ rối loạn nội tiết, bất ngờ phát hiện mãn kinh ở tuổi 36
'Mãn kinh’ nam có gây suy giảm tình dục?
GS.TS Trần Thị Phương Mai, Chủ tịch Hội Chăm sóc sức khỏe phụ nữ mãn kinh Việt Nam, cho biết đau mạn tính có thể biểu hiện dưới nhiều hình thức, ảnh hưởng đến khả năng vận động, giấc ngủ, tâm lý, đời sống tình dục, công việc và chất lượng cuộc sống của phụ nữ tuổi trung niên.
"Điều quan trọng là không nên xem những triệu chứng đau kéo dài ở phụ nữ trung niên đơn thuần là chuyện bình thường của tuổi tác. Đau cần được nhận diện, đánh giá nguyên nhân và điều trị một cách khoa học", GS Mai nhấn mạnh.
Theo GS Mai, chăm sóc sức khỏe phụ nữ trung niên và mãn kinh cần chuyển từ cách tiếp cận chủ yếu tập trung điều trị triệu chứng sang mô hình toàn diện, chú trọng sức khỏe lâu dài.
Mãn kinh không phải bệnh, mà là giai đoạn sinh lý tự nhiên trong cuộc đời người phụ nữ. Tuy nhiên những thay đổi nội tiết trong giai đoạn chuyển tiếp có thể tác động đến sức khỏe thể chất, tinh thần, tình dục, giấc ngủ, hệ tim mạch, xương khớp và chuyển hóa.
Vì vậy nhận diện sớm các vấn đề sức khỏe, thăm khám khi có triệu chứng bất thường và duy trì chăm sóc dự phòng là những yếu tố quan trọng giúp phụ nữ bước qua giai đoạn trung niên khỏe mạnh hơn.
Chủ động phòng ngừa loãng xương
Theo TS.BS Lê Quang Thanh - Phó chủ tịch Hội Phụ Sản Việt Nam, Chủ tịch Hội Y học bà mẹ và thai nhi TP.HCM, tại Việt Nam, loãng xương và gãy xương đang trở thành thách thức sức khỏe cộng đồng, đặc biệt ở nhóm người trên 50 tuổi.
Theo các nghiên cứu cho thấy khoảng 20% người trên 50 tuổi bị loãng xương, gần 70% bị giảm mật độ xương. Riêng phụ nữ tuổi mãn kinh, tỉ lệ loãng xương ước tính 30-40%, với tốc độ mất xương có thể lên tới 2% mỗi năm.
Cụ thể trong giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh, sự suy giảm estrogen làm tăng biểu hiện RANK ligand, một cytokine thiết yếu thúc đẩy quá trình biệt hóa và hoạt động của tế bào hủy xương. Hoạt động của tế bào tạo xương giảm, khiến quá trình hủy xương vượt trội so với quá trình tạo xương, dẫn đến mất xương nhanh hơn.
Tốc độ mất xương có thể lên tới 2% mỗi năm trong giai đoạn chuyển tiếp mãn kinh, với tổng lượng mất mật độ xương ở cột sống và hông ước tính 10-12%.
Khối lượng xương đỉnh đạt mức tối ưu khi còn trẻ giúp giảm nguy cơ loãng xương và gãy xương về sau.
Tuy nhiên trong quá trình lão hóa, tiêu xương ở mặt trong vỏ xương diễn ra mạnh hơn quá trình tạo xương ở màng xương, khiến vỏ xương mỏng dần, cấu trúc xương trở nên xốp hơn và nguy cơ loãng xương, gãy xương tăng lên.
Ở phụ nữ sau mãn kinh, sự suy giảm estrogen khiến tốc độ mất xương nhanh hơn so với nam giới. Tuy nhiên cả phụ nữ và nam giới đều cần chú trọng chăm sóc sức khỏe xương trong suốt cuộc đời và chủ động phòng ngừa gãy xương khi tuổi cao.
"Ở giai đoạn trước 30 tuổi, cơ thể cần được cung cấp đầy đủ canxi, vitamin D và protein để xây dựng khối lượng xương đỉnh.
Bên cạnh chế độ dinh dưỡng, việc vận động thường xuyên, kết hợp các bài tập chịu lực và rèn luyện thăng bằng, duy trì cân nặng hợp lý, hạn chế hút thuốc và uống rượu bia cũng góp phần bảo vệ hệ xương.
Từ 30-50 tuổi, mật độ xương có thể bắt đầu suy giảm mà không có biểu hiện rõ ràng. Vì vậy duy trì chế độ ăn uống hợp lý, vận động đều đặn và lối sống lành mạnh vẫn rất cần thiết.
Với người trên 50 tuổi, việc đánh giá nguy cơ loãng xương và chủ động dự phòng càng quan trọng, nhất là ở những người từng bị gãy xương hoặc có bệnh lý nền làm tăng nguy cơ mất xương", TS Thanh khuyến cáo.
Mất cân bằng nội tiết tố khi còn rất trẻ: 6 cách giúp cơ thể điều chỉnhRối loạn nội tiết tố không chỉ xuất hiện ở phụ nữ tiền mãn kinh. Ngay cả khi còn trẻ, những thay đổi về chu kỳ kinh nguyệt, giấc ngủ, tâm trạng, cân nặng, làn da hay mái tóc cũng có thể liên quan đến sự thay đổi hormone.