Chiều 15/10, tại Hà Nội, Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế) phối hợp cùng Hội Chăm sóc sức khỏe phụ nữ mãn kinh Việt Nam tổ chức Mít-tinh hưởng ứng Ngày Mãn kinh Thế giới năm 2026 và Chương trình Tập huấn chuyên môn về chăm sóc sức khỏe phụ nữ tuổi tiền mãn kinh, mãn kinh.
Với chủ đề "Đau mạn tính ở tuổi trung niên" và thông điệp "Từ nhận thức đến chăm sóc dựa trên bằng chứng", chương trình hướng tới thay đổi nhận thức về những vấn đề sức khỏe thường bị bỏ qua ở phụ nữ trong giai đoạn chuyển tiếp mãn kinh.
Hoạt động được tổ chức trực tiếp tại Cục Bà mẹ và Trẻ em, kết hợp trực tuyến tới Trung tâm Kiểm soát bệnh tật của 34 tỉnh, thành phố.
Mất xương âm thầm, nhiều phụ nữ chỉ phát hiện khi đã có biến chứng
Một trong những vấn đề sức khỏe đáng quan tâm ở phụ nữ mãn kinh là tình trạng suy giảm mật độ xương, làm gia tăng nguy cơ loãng xương và gãy xương.
Tiến sĩ, bác sĩ Lê Quang Thanh, Phó Chủ tịch Hội Phụ sản Việt Nam, Chủ tịch Hội Y học Bà mẹ và Thai nhi Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, tại Việt Nam, khoảng 20% người trên 50 tuổi bị loãng xương, gần 70% có tình trạng giảm mật độ xương.
Đặc biệt, tỷ lệ loãng xương ở phụ nữ mãn kinh ước tính khoảng 30-40%. Tốc độ mất xương trong giai đoạn này có thể lên tới 2% mỗi năm.
Điều đáng lo ngại là quá trình mất xương thường diễn ra âm thầm, kéo dài nhiều năm mà không gây ra những triệu chứng rõ ràng. Khi xuất hiện các biểu hiện của loãng xương hoặc gãy xương, sức khỏe hệ xương có thể đã bị ảnh hưởng đáng kể.
Theo Tiến sĩ Lê Quang Thanh, việc phòng ngừa loãng xương cần bắt đầu từ sớm, thay vì chờ đến khi bước vào tuổi mãn kinh.
Trước 30 tuổi là giai đoạn quan trọng để cơ thể xây dựng khối lượng xương đỉnh. Do đó, cần bảo đảm cung cấp đầy đủ canxi, vitamin D và protein, đồng thời duy trì vận động thường xuyên.
Các bài tập chịu lực, rèn luyện thăng bằng, duy trì cân nặng hợp lý, hạn chế hút thuốc và sử dụng rượu bia cũng góp phần bảo vệ sức khỏe xương.
Từ 30 đến 50 tuổi, mật độ xương có thể bắt đầu suy giảm mà không có biểu hiện rõ rệt. Vì vậy, duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, vận động đều đặn và lối sống lành mạnh vẫn đóng vai trò quan trọng.
Với người trên 50 tuổi, nhất là những trường hợp từng bị gãy xương hoặc mắc bệnh lý nền làm tăng nguy cơ mất xương, việc đánh giá nguy cơ loãng xương và chủ động dự phòng càng cần được chú trọng.
"Việc bảo vệ sức khỏe xương cần được duy trì liên tục từ khi còn trẻ và trong suốt cuộc đời", Tiến sĩ Lê Quang Thanh khuyến cáo.
Đừng coi đau kéo dài là chuyện bình thường của tuổi mãn kinh
Không chỉ đối mặt với nguy cơ loãng xương, nhiều phụ nữ tuổi trung niên còn phải chịu đựng những cơn đau kéo dài nhưng không được phát hiện, điều trị đúng mức.
Tiến sĩ Tống Trần Hà, Phó Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em cho biết, Việt Nam hiện có khoảng 13 triệu phụ nữ từ 45 đến 69 tuổi, thuộc nhóm tuổi tiền mãn kinh và mãn kinh. Độ tuổi mãn kinh tự nhiên trung bình của phụ nữ Việt Nam khoảng 48-50 tuổi.
Sau mãn kinh, phụ nữ có thể tiếp tục sống thêm khoảng 20-30 năm. Đây là khoảng thời gian dài, đặt ra yêu cầu phải quan tâm đầy đủ hơn đến sức khỏe thể chất, tinh thần và chất lượng cuộc sống của phụ nữ.
Theo ông Hà, những thay đổi trong giai đoạn chuyển tiếp mãn kinh có thể đi kèm nhiều vấn đề sức khỏe, trong đó đau cơ xương khớp, đau đầu và các rối loạn tiết niệu sinh dục là những biểu hiện đáng chú ý.
Tuy nhiên, không ít phụ nữ có xu hướng chấp nhận những cơn đau kéo dài vì cho rằng đó là hệ quả tất yếu của tuổi tác. Trong thực hành lâm sàng, các triệu chứng này cũng có thể bị xem nhẹ hoặc quy kết đơn thuần cho yếu tố tâm lý.
"Thực tế cho thấy, tình trạng đau mạn tính từ đau cơ xương khớp, đau đầu đến các rối loạn tiết niệu sinh dục ảnh hưởng sâu sắc đến phần lớn phụ nữ trong giai đoạn chuyển tiếp mãn kinh", Tiến sĩ Tống Trần Hà chia sẻ.
Theo ông, phụ nữ cần thay đổi quan niệm phải âm thầm chịu đựng những cơn đau khi bước vào tuổi trung niên. Đặc biệt, nếu tình trạng đau kéo dài trên 3 tháng, cần chủ động đến cơ sở y tế để được thăm khám, xác định nguyên nhân và có hướng can thiệp phù hợp.
Giáo sư, Tiến sĩ Trần Thị Phương Mai, Chủ tịch Hội Chăm sóc sức khỏe phụ nữ mãn kinh Việt Nam cũng nhấn mạnh, đau mạn tính không chỉ ảnh hưởng đến thể chất mà còn tác động trực tiếp đến khả năng vận động, giấc ngủ, tâm lý, đời sống tình dục và hiệu quả công việc của phụ nữ.
"Điều quan trọng là không nên xem những triệu chứng đau kéo dài ở phụ nữ trung niên đơn thuần là chuyện bình thường của tuổi tác. Đau cần được nhận diện, đánh giá nguyên nhân và điều trị một cách khoa học", Giáo sư Trần Thị Phương Mai nhấn mạnh.
Theo bà, mãn kinh là một giai đoạn sinh lý tự nhiên, không phải bệnh lý. Tuy nhiên, sự thay đổi nội tiết trong thời kỳ này có thể tác động đến nhiều cơ quan, hệ thống trong cơ thể, từ xương khớp, tim mạch, chuyển hóa đến sức khỏe tinh thần, giấc ngủ và đời sống tình dục.
Vì vậy, chăm sóc sức khỏe phụ nữ mãn kinh không nên chỉ dừng lại ở việc xử lý từng triệu chứng riêng lẻ, mà cần hướng tới mô hình chăm sóc toàn diện, chú trọng phòng bệnh, phát hiện sớm và quản lý sức khỏe lâu dài.
Để thực hiện mục tiêu này, Tiến sĩ Tống Trần Hà nhấn mạnh, ngành y tế định hướng tăng cường truyền thông, tư vấn và cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe phù hợp cho phụ nữ trung niên; lồng ghép hoạt động khám sàng lọc, quản lý các bệnh lý liên quan đến mãn kinh vào chương trình chăm sóc sức khỏe sinh sản, chăm sóc người cao tuổi và phòng, chống bệnh không lây nhiễm tại địa phương.
Cùng với đó, thúc đẩy phối hợp đa chuyên khoa giữa sản phụ khoa, cơ xương khớp, thần kinh, phục hồi chức năng và quản lý đau, nhằm đánh giá đầy đủ tình trạng sức khỏe, lựa chọn phương pháp điều trị cá thể hóa dựa trên bằng chứng khoa học.
Các biện pháp điều trị có thể kết hợp điều chỉnh lối sống, dinh dưỡng, vận động và cân nhắc liệu pháp nội tiết mãn kinh đối với những trường hợp có chỉ định phù hợp.
Trong khuôn khổ chương trình, các chuyên gia của Hội Chăm sóc sức khỏe phụ nữ mãn kinh Việt Nam và Bệnh viện Phụ sản Trung ương đã cập nhật kiến thức về chẩn đoán rối loạn mãn kinh, liệu pháp nội tiết, xử trí hội chứng tiết niệu sinh dục, bàng quang tăng hoạt và bổ sung canxi, vitamin D trong phòng ngừa loãng xương.
THIÊN LAM