Nội dung trên được đại biểu Phạm Anh Tuấn (Đoàn Ninh Bình) vào dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật An toàn, vệ sinh lao động tại phiên thảo luận của Quốc hội sáng 9/11.
Đại biểu Quốc hội Phạm Anh Tuấn.
Đại biểu đề xuất sửa đổi, mở rộng Điều 69 của Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015 theo hướng đổi tên thành “An toàn, vệ sinh lao động đối với người lao động làm việc từ xa, làm việc tại nhà”.
“Chuyển trách nhiệm từ kiểm tra thực địa sang hướng dẫn, tập huấn, tự đánh giá rủi ro. Đồng thời quy định nguyên tắc tôn trọng quyền ngắt kết nối công việc ngoài giờ nhằm bảo vệ sức khỏe tâm thần của người lao động”, đại biểu Đoàn Ninh Bình góp ý.
Đại biểu cũng đề xuất bổ sung vào dự thảo Luật quy định trường hợp tai nạn xảy ra tại địa điểm làm việc từ xa đã thỏa thuận, trong khung giờ làm việc được xác nhận qua hệ thống phân công, quản lý công việc của người sử dụng lao động, làm căn cứ giải quyết chế độ tai nạn lao động.
Cùng với đó, bổ sung giao Chính phủ quy định chi tiết phương thức điều tra, xác minh tai nạn lao động dựa trên dữ liệu số và phương tiện điện tử đối với mô hình làm việc từ xa.
Đặc biệt, đại biểu kiến nghị bổ sung giao Bộ Y tế nghiên cứu ban hành hướng dẫn tiêu chuẩn an toàn, vệ sinh lao động đặc thù đối với làm việc từ xa. Đồng thời, nghiên cứu bổ sung vào danh mục bệnh nghề nghiệp các bệnh lý cơ xương khớp do tư thế làm việc không phù hợp kéo dài, các rối loạn tâm thần và kiệt sức tâm lý phát sinh từ môi trường làm việc từ xa.
Lý giải các đề xuất trên, đại biểu Phạm Anh Tuấn cho rằng cả luật hiện hành và dự thảo sửa đổi lần này đều chưa đề cập đến những quy định điều chỉnh mô hình làm việc từ xa và làm việc linh hoạt.
Trong khi phương thức này đã xuất hiện trong nền kinh tế số và sẽ ngày càng phổ biến. “Chúng ta vẫn giữ nguyên tư duy truyền thống khi chỉ coi nơi làm việc là các nhà xưởng, văn phòng cố định”, ông Tuấn nói.
Dẫn Điều 69 của Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015 với tên gọi “An toàn, vệ sinh lao động đối với người lao động nhận công việc về làm tại nhà”, đại biểu cho rằng việc duy trì quy định này với cách tiếp cận cũ và không bổ sung quy định điều chỉnh mô hình làm việc từ xa trong lần sửa luật này đang để lại những lỗ hổng pháp lý.
Trước hết, Điều 69 chỉ đề cập đến “làm việc tại nhà”, trong khi người lao động hiện có thể làm việc tại quán cà phê, không gian làm việc chung hoặc bất kỳ địa điểm nào có kết nối mạng.
Đại biểu cảnh báo, nếu xảy ra tai nạn ngoài nơi ở cá nhân, cả người lao động, doanh nghiệp và cơ quan bảo hiểm xã hội đều gặp khó khăn do thiếu căn cứ pháp lý để xác định tính chất tai nạn lao động.
Bên cạnh đó, khoản 3 Điều 69 quy định người sử dụng lao động phải kiểm tra việc bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động đối với nơi làm việc của người lao động.
Theo đại biểu, quy định này không khả thi đối với lao động trí thức làm việc từ xa, bởi doanh nghiệp không thể đến từng địa điểm làm việc của nhân viên để đo kiểm ánh sáng, bàn ghế hay đánh giá điều kiện an toàn...
Một bất cập khác là việc điều tra tai nạn lao động và xác định các rủi ro sức khỏe trong môi trường làm việc số.
Đại biểu chỉ ra rằng làm việc từ xa khiến ranh giới giữa giờ làm việc và đời sống gia đình trở nên không rõ ràng. Quy trình điều tra hiện trường vật lý truyền thống sẽ không hiệu quả nếu thiếu cơ sở công nhận dữ liệu số, lịch sử truy cập hệ thống và các lệnh giao dịch điện tử.
“Đặc biệt cả luật hiện hành và dự thảo đều bỏ ngỏ các rủi ro sức khỏe đặc thù của lao động từ xa như các bệnh lý cơ xương khớp do tư thế làm việc gò bó kéo dài và tình trạng kiệt sức tâm lý do thiếu cơ chế ngắt kết nối công việc”, ông Phạm Anh Tuấn nhấn mạnh.
Theo đại biểu, việc kịp thời khắc phục những lỗ hổng pháp lý này là bước đi chủ động để đón đầu tương lai số, bảo đảm tính bền vững, bao phủ của pháp luật và bảo vệ thực chất người lao động trong thời kỳ mới.