Xử lý nghiêm các hành vi phản cạnh tranh trong nền kinh tế số
Về quan điểm xây dựng Luật, Bộ trưởng nhấn mạnh 3 trụ cột chính, gồm: thể chế hóa đầy đủ quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng; bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tính đồng bộ, thống nhất và tính khả thi của hệ thống pháp luật; phù hợp với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên; cắt giảm tối đa thủ tục hành chính cho người dân và doanh nghiệp; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền.
Tại dự thảo, Chính phủ đề xuất bãi bỏ, đơn giản hóa 20 thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh; phân cấp, phân quyền 10 nội dung; tháo gỡ 31 nội dung đang vướng mắc, nhất là gắn với yêu cầu của môi trường kinh tế số và nền tảng số.
Với Luật Thương mại, dự thảo bãi bỏ 3 nhóm điều kiện kinh doanh, 4 thủ tục hành chính và phân cấp 1 thủ tục và sửa đổi 3 nội dung chồng chéo.
Với Luật Cạnh tranh, dự thảo luật đơn giản hóa 2 thủ tục theo phương thức điện tử và hoàn thiện 3 nội dung hướng đến hoàn thiện các quy định nhằm bảo đảm duy trì môi trường cạnh tranh lành mạnh, xử lý nghiêm các hành vi phản cạnh tranh trong nền kinh tế số và các mô hình kinh doanh mới.
Với Luật Quản lý ngoại thương, dự thảo luật bãi bỏ 2 thủ tục, đơn giản hóa 9 thủ tục, phân cấp 5 nội dung và hoàn thiện 4 nội dung cho hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam nhằm tháo gỡ bất cập về tái nhập khẩu hàng hóa do chính mình sản xuất đã xuất khẩu; hoạt động ngoại thương với khu hải quan riêng; chứng nhận, tự chứng nhận xuất xứ hàng hóa; và một số quy định khác nhằm giải phóng nguồn lực.
Với Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, dự thảo luật phân cấp 4 nội dung và hoàn thiện 1 nội dung để thống nhất với pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Bộ trưởng Công thương khẳng định, dự thảo Luật bảo đảm yêu cầu về quốc phòng, an ninh; đã đánh giá kỹ lưỡng điều kiện về nguồn nhân lực, khả năng tổ chức thi hành, thực hiện phân quyền và cơ chế hậu kiểm. Các nội dung phân quyền, phân cấp cơ bản đã được kiểm chứng thực tế, bảo đảm tính khả thi và phù hợp với nguyên tắc của Luật Tổ chức Chính phủ và Luật Tổ chức chính quyền địa phương.
Hoàn thiện quy định cấm cạnh tranh không lành mạnh theo hướng chọn lọc dấu hiệu đặc trưng
Nêu quan điểm thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Ủy ban tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung 4 Luật nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về hoàn thiện thể chế, tháo gỡ điểm nghẽn, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính, tạo môi trường đầu tư kinh doanh cạnh tranh lành mạnh và đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế số.
Về sửa đổi, bổ sung Luật Thương mại, với quy định liên quan tới độc quyền nhà nước trong hoạt động thương mại, Ủy ban Kinh tế và Tài chính cơ bản tán thành nguyên tắc phải có căn cứ tại luật quản lý ngành, lĩnh vực và danh mục hàng hóa, dịch vụ độc quyền phải được công khai.
Riêng lĩnh vực quốc phòng, an ninh, đề nghị làm rõ quy định về thẩm quyền của Bộ trưởng Quốc phòng, Bộ trưởng Công an là quy định ngoại lệ hay chỉ cụ thể hóa phạm vi đã được luật xác định. Bên cạnh đó, cần làm rõ cơ chế lựa chọn chủ thể thực hiện, kiểm soát giá, chất lượng và nghĩa vụ cung ứng trong trường hợp hoạt động độc quyền được giao cho doanh nghiệp thực hiện.
Về hạn mức khuyến mại, mức giảm giá tối đa, Ủy ban đề nghị làm rõ nguyên tắc, tiêu chí và giới hạn điều chỉnh, bảo đảm tính ổn định, minh bạch và có khả năng dự báo; bổ sung quy định phù hợp với giao dịch trên nền tảng số (nơi nhiều hình thức ưu đãi có thể áp dụng đồng thời); phân định rõ với hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh hoặc cạnh tranh không lành mạnh để tránh xử lý trùng lặp.
Về sửa đổi, bổ sung Luật Cạnh tranh, Ủy ban Kinh tế và Tài chính nhận định đây là luật có tính chất đặc thù, vừa là "luật nội dung" vừa là "luật hình thức" quy định về quy trình tố tụng của thiết chế hành chính "bán tư pháp". Các tiêu chí trong Luật mang tính khái quát cao, làm cơ sở để Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đánh giá thông tin, chứng cứ và ra quyết định theo từng vụ việc riêng biệt.
Cơ quan thẩm tra đề nghị nghiên cứu cách thiết kế quy định về xác định thị trường liên quan, thị phần, thị phần kết hợp, sức mạnh thị trường đáng kể hợp lý, thể hiện đặc thù của nền kinh tế số, bảo đảm tính rõ ràng, khả thi, khắc phục triệt để bất cập do thể chế.
Về hành vi cấm và cạnh tranh không lành mạnh, đề nghị rà soát hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh, độc quyền bị cấm trên cả thị trường truyền thống lẫn thị trường đa diện, nền tảng số, tránh can thiệp sâu vào quyền tự do kinh doanh. Đánh giá hành vi theo hướng "hành vi - hậu quả", chỉ xử lý khi gây ra hoặc có khả năng gây thiệt hại ở mức "đáng kể". Hoàn thiện quy định cấm cạnh tranh không lành mạnh theo hướng khái quát, chọn lọc dấu hiệu đặc trưng.
Do dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) cũng dự kiến trình Quốc hội thông qua tại Kỳ họp, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo các dự án luật phối hợp chặt chẽ để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ về quan điểm chính sách và nguyên tắc áp dụng khi xử phạt vi phạm hành chính.
Về sửa đổi, bổ sung Luật Quản lý ngoại thương, liên quan tới khu vực hải quan riêng và tái nhập khẩu, Ủy ban đề nghị quy định khái quát về cơ quan có thẩm quyền thành lập hoặc công nhận khu vực hải quan riêng. Đối với hàng hóa cấm xuất/nhập khẩu được nhập khẩu trở lại Việt Nam, cần làm rõ khả năng tiêu thụ trong nước và cơ chế kiểm soát chất lượng.
Về sửa đổi, bổ sung Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, tán thành tăng quyền chủ động cho người tiêu dùng khi lựa chọn mục đích, phạm vi thu thập thông tin, cơ quan thẩm tra đề nghị bảo đảm thống nhất với pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân (tách biệt dữ liệu thực hiện hợp đồng với dữ liệu quảng cáo/cá nhân hóa; quyền rút lại sự đồng ý; xử lý dữ liệu của người chưa thành niên, người dễ bị tổn thương).
Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI
Đề xuất bãi bỏ, đơn giản hóa 20 thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh lĩnh vực thương mại
Trình Quốc hội Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội tại Kỳ họp thứ hai
Biến các cam kết quốc tế thành nguồn lực thực chất cho phát triển đất nước
VĂN TOẢN