Đề xuất bỏ giấy phép kinh doanh rượu: Có kiểm soát được rượu bán ở tiệm tạp hóa, quán nhậu?

Bộ Công Thương đề xuất bỏ thủ tục cấp giấy phép kinh doanh rượu trong dự thảo thay thế các nghị định về kinh doanh rượu. 

Công tác quản lý sẽ chuyển trọng tâm sang kiểm tra hậu kiểm dựa trên cơ sở dữ liệu số hóa, siết chặt truy xuất nguồn gốc và an toàn thực phẩm.

Khó quản lý việc bán rượu tại tạp hóa bán lẻ

Chủ tịch Hiệp hội Bia - Rượu - Nước giải khát Việt Nam (VBA), PGS.TS Nguyễn Văn Việt cho biết rượu là mặt hàng đặc thù ảnh hưởng đến sức khỏe, gây say xỉn nên việc Nhà nước quản lý là cần thiết. Tuy nhiên, thực trạng quản lý gặp nhiều khó khăn, vì việc sản xuất rượu tràn lan không được giám sát chặt chẽ, ví dụ như bán tại tiệm tạp hóa, quán nhậu. 

"Các quy định cấp phép, điều kiện kinh doanh hay như phòng cháy chữa cháy đối với từng cửa hàng bán lẻ hiện nay không sát thực tế dẫn đến tình trạng gần như không thể kiểm soát" - ông Việt cho hay.

Theo ông Việt, đó cũng là nguyên nhân xuất hiện tình trạng trốn thuế, ngộ độc rượu và sản phẩm kém chất lượng tràn ra thị trường. Do đó, thay vì phụ thuộc vào giấy phép kinh doanh hình thức, nên phân cấp cho chính quyền địa phương giám sát trực tiếp từng hộ, cơ sở sản xuất. Siết chặt khâu đăng ký nhãn mác, truy xuất nguồn gốc và nghĩa vụ nộp thuế đầy đủ trước khi sản phẩm lưu thông ra thị trường.

"Cần tháo gỡ các nút thắt rào cản, tạo hành lang thông thoáng cho doanh nghiệp hoạt động, nhưng vẫn phải đảm bảo kiểm soát được chất lượng và thị trường", đại diện Hiệp hội cũng đồng thuận với chủ trương tháo gỡ điều kiện kinh doanh ngành rượu, giúp loại bỏ các rào cản bất hợp lý, thúc đẩy môi trường kinh doanh minh bạch và lành mạnh hơn.

• Kinh doanh rượu, bia trên sàn thương mại điện tử: Chưa kiểm soát được độ tuổi khách mua

• Champagne là champagne nào?

• Cấm ép uống bia rượu: cần thiết nhưng cấm được không?

Công tác quản lý kinh doanh rượu hiện đối mặt với nhiều bất cập từ khâu quản lý thương nhân đến cấp phép và phân loại.

Theo Bộ Công Thương, các cơ sở bán buôn, bán lẻ thường xuyên thay đổi thông tin và không chấp hành chế độ báo cáo, trong khi hệ thống dữ liệu liên thông để giám sát vẫn chưa được thiết lập. 

Việc triển khai cấp phép bán lẻ hay quản lý tiêu dùng tại chỗ gặp khó khăn do phần lớn điểm bán là tạp hóa nhỏ lẻ, bán kèm lượng ít nên ý thức tuân thủ pháp luật chưa cao.

Bên cạnh đó, chính quyền địa phương còn lúng túng trong việc phân biệt sản xuất thủ công với công nghiệp, cũng như chưa thể xác định rõ hoạt động ngâm, chiết rượu có phải là sản xuất để cấp phép hay không.

Hơn nữa, việc người dân quá dễ dàng tiếp cận rượu và thiếu biển cấm người dưới 18 tuổi đã làm suy giảm đáng kể hiệu quả của công tác phòng, chống tác hại bia rượu.

"Cởi trói" cho doanh nghiệp kinh doanh

Một doanh nghiệp chuyên sản xuất rượu sâm chia sẻ muốn kinh doanh rượu hiện nay ngoài giấy phép đăng ký kinh doanh còn cần một giấy phép con về kinh doanh rượu. Trong đó, doanh nghiệp phải đăng ký chính xác về nồng độ, hàm lượng, chất lượng, đồng thời đăng ký bản quyền thương hiệu, tích hợp mã QR truy xuất nguồn gốc trên bao bì để chống hàng giả, hàng nhái.

• 

  Bộ Xây dựng cắt giảm hàng trăm thủ tục hành chính, thời gian tuân thủ giảm ngàn ngàyĐỌC NGAY

Doanh nghiệp có đăng ký kinh doanh phải chịu thuế, với các mức thuế suất tiêu thụ đặc biệt khác nhau tùy theo nồng độ cồn. Ví dụ từ 30 độ trở lên chịu mức thuế khác so với dưới 30 độ.

"Các hàng quán, hộ gia đình tự nấu rượu tiêu dùng hoặc bán lẻ thường hoạt động như hộ kinh doanh cá thể, chỉ đóng mức thuế khoán (như thuế môn bài trước đây) hoặc không bị áp thuế và không đăng ký, khiến cơ quan chức năng rất khó kiểm soát thực chất", vị đại diện cho hay.

Theo vị này, việc bãi bỏ bớt các loại giấy phép kinh doanh ngành rượu sẽ mang lại lợi ích lớn, giúp cởi trói và giảm bớt gánh nặng thủ tục cho doanh nghiệp.

Theo một chuyên gia, trong thời gian qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều văn bản có nội dung liên quan đến tăng cường quản lý về phát triển thương mại, đơn giản hóa, cắt giảm thủ tục hành chính. Nên việc kiểm soát dữ liệu thông qua số hóa là phù hợp với xu thế hiện nay. 

Theo Bộ Công Thương, qua số liệu thống kê, đến năm 2025, có khoảng 10 thương nhân sản xuất rượu có quy mô từ 3 triệu lít/năm trở lên. Đồng thời, có khoảng 600 thương nhân phân phối rượu, tập trung tại 2 thành phố lớn là TP.HCM và Hà Nội. Tổng số lượng thương nhân phân phối rượu của 2 thành phố này chiếm khoảng 80% tổng số thương nhân phân phối rượu trên cả nước.

Bộ Công Thương đề xuất bỏ thủ tục cấp giấy phép kinh doanh rượu, thay vì cơ chế "tiền kiểm" như hiện nay, công tác quản lý sẽ chuyển trọng tâm sang kiểm tra hậu kiểm dựa trên cơ sở dữ liệu số hóa, siết chặt truy xuất nguồn gốc và an toàn thực phẩm.