Các y, bác sĩ Bệnh viện Bạch Mai cuối đầu tri ân người hiến tạng - Ảnh: BVCC
Theo chương trình, sáng nay (2-11), Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi). Cuối phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan sẽ phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội nêu.
Rút đề xuất cho phép người dưới 18 tuổi hiến mô tái sinh khi còn sống cho cha, mẹ đẻ
Đáng chú ý, tại dự luật mới nhất đã bỏ đề xuất quy định người dưới 18 tuổi được đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể, hiến xác và quy định việc đăng ký, thay đổi, hủy đăng ký của người dưới 18 tuổi phải có sự đồng ý của người đại diện.
Theo đó, hiện dự thảo chỉ còn quy định người từ đủ 18 tuổi trở lên có quyền bày tỏ nguyện vọng và đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể, hiến xác của mình.
Cơ quan soạn thảo cũng đề xuất đối với người dưới 18 tuổi chỉ được hiến mô tái sinh khi còn sống cho anh ruột, chị ruột, em ruột chỉ khi không có người hiến trưởng thành phù hợp.
Việc hiến này phải có văn bản đồng ý của cả cha đẻ và mẹ đẻ hoặc người còn lại trong trường hợp một trong hai người đã mất.
Cùng với đó việc hiến chỉ được hiến mô tái sinh thuộc danh mục theo quy định và người hiến phải có đủ sức khỏe và đã được tư vấn độc lập theo quy định.
Dự thảo mới cũng đề xuất thực hiện tư vấn độc lập về pháp luật, sức khỏe và đánh giá về tâm lý, xã hội cho cha đẻ, mẹ đẻ của người hiến đối với trường hợp người hiến dưới 18 tuổi để bảo đảm cha đẻ, mẹ đẻ của người hiến được cung cấp đầy đủ thông tin, tự nguyện và không bị cưỡng ép về việc hiến mô.
Như vậy, so với dự thảo hồi tháng 10, tại dự thảo mới, cơ quan soạn thảo đã rút đề xuất cho phép người dưới 18 tuổi hiến mô tái sinh khi còn sống cho cha, mẹ đẻ.
Cùng với đó nội dung liên quan quy định về sự đồng ý của người đại diện cũng được sửa theo hướng cụ thể hơn, chặt chẽ hơn thay yêu cầu chung về sự đồng ý của người đại diện bằng văn bản đồng ý của cả cha và mẹ đẻ, trừ trường hợp một người đã mất.
Dự thảo tiếp tục quy định người dưới 18 tuổi không được hiến bộ phận cơ thể khi còn sống.
Về hiến mô sau khi chết não hoặc chết tuần hoàn, dự thảo cơ bản giữ như dự thảo trước đó nhưng bổ sung các điều kiện cụ thể hơn về văn bản đồng ý và trách nhiệm của người đại diện.
Theo đó dự thảo quy định người từ đủ 18 tuổi trở lên đã đăng ký hiến mô của mình sau khi chết não, chết tuần hoàn hoặc có văn bản đồng ý hiến mô của mình sau khi chết não, chết tuần hoàn, có văn bản đồng ý của người đại diện của người hiến.
Người đại diện của người hiến phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính xác thực về văn bản đồng ý của người hiến.
Người từ đủ 18 tuổi trở lên không có đăng ký hiến, không có văn bản đồng ý hiến mô của mình sau khi chết não, chết tuần hoàn thì phải có văn bản đồng ý của người đại diện theo quy định.
Trường hợp người dưới 18 tuổi thì phải có văn bản đồng ý của người đại diện theo quy định.
Bộ trưởng Bộ Y tế quy định danh mục mô được hiến khi còn sống, việc kiểm tra sức khỏe người hiến và quy trình xác định việc không có người hiến trưởng thành phù hợp.
Quang cảnh phiên họp ngày 21-10 của Quốc hội - Ảnh: Media Quốc hội
Chỉnh lý điều kiện lấy bộ phận cơ thể ở người hiến sau khi chết não hoặc chết tuần hoàn
Về nội dung hiến, lấy, ghép bộ phận cơ thể ở người, dự thảo đã có điều chỉnh về điều kiện lấy bộ phận cơ thể ở người hiến sau khi chết.
Cụ thể dự thảo luật chỉnh lý theo hướng người từ đủ 18 tuổi trở lên (dù đã đăng ký hiến, có văn bản đồng ý hiến hay không có cả hai) và người dưới 18 tuổi chỉ được lấy bộ phận cơ thể sau khi chết não hoặc chết tuần hoàn khi có văn bản đồng ý của người đại diện.
Đồng thời thu hẹp phạm vi người có quyền đồng ý so với dự thảo trước. Cụ thể, dự thảo thay "thành viên gia đình" bằng "người đại diện của người hiến". Người đại diện chỉ gồm cha đẻ, mẹ đẻ, vợ, chồng, con ruột, anh ruột, chị ruột, ông, bà và được xác định theo thứ tự.
Người đại diện chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính xác thực của văn bản thể hiện nguyện vọng.
Quy định này theo cơ quan soạn thảo kế thừa luật hiện hành và phù hợp với truyền thống văn hóa. Quy định cũng phù hợp với thực tiễn là đa số người chết não chưa đăng ký hiến, trong khi một người hiến sau khi chết có thể cứu sống nhiều người bệnh.
Trên thực tế, trường hợp có thành viên gia đình không đồng ý thì không thực hiện việc lấy. Chính phủ quy định cụ thể các hình thức thể hiện nguyện vọng và phương thức xác định nguyện vọng của người hiến.
Dự luật được chỉnh lý theo hướng bổ sung hành vi dụ dỗ, lừa dối bên cạnh hành vi ép buộc người khác hiến. Quy định này áp dụng với mọi người hiến, kể cả người dưới 18 tuổi. Dự thảo bỏ cụm từ "trái quy định của luật này" tại quy định nghiêm cấm lợi dụng quan hệ giám hộ, chăm sóc thay thế, nuôi con nuôi.
Dự thảo luật sẽ được Quốc hội xem xét thông qua vào ngày 21-11, và dự kiến có hiệu lực từ 1-1-2028.
Chính phủ bỏ đề xuất quy định người dưới 18 tuổi được đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể, hiến xácTại dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) mới nhất đã bỏ quy định người dưới 18 tuổi được đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể, hiến xác.