Đề xuất một đầu mối, khắc phục tình trạng “một mâm cơm, 3 Bộ quản lý”

Nguồn ảnh: Dân Trí

(Dân trí) - Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) đề xuất thống nhất một đầu mối quản lý từ Trung ương đến địa phương, Bộ Y tế chịu trách nhiệm chính.

Quản lý an toàn thực phẩm theo nguy cơ, tăng hậu kiểm

Sáng 1/10, Bộ Y tế tổ chức họp báo cung cấp thông tin về xây dựng, ban hành chính sách y tế tiêu biểu quý IV. Trong đó, những nội dung về dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) nhận được nhiều sự quan tâm.

Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà cho biết sau hơn 15 năm thi hành, Luật năm 2010 đã tạo dựng khung pháp lý quan trọng cho công tác quản lý an toàn thực phẩm. Tuy nhiên, quy mô sản xuất, thương mại điện tử và chuỗi cung ứng toàn cầu đã thay đổi mạnh mẽ. Trong khi đó, tình trạng quản lý phân tán, chồng chéo giữa các bộ, ngành vẫn còn tồn tại.

Theo Thứ trưởng, tư duy xuyên suốt của dự thảo là chuyển từ "kiểm soát từng khâu riêng lẻ" sang quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm dựa trên nguy cơ, từ sản xuất ban đầu đến bàn ăn.

Đề xuất một đầu mối, khắc phục tình trạng “một mâm cơm, 3 Bộ quản lý” - 1 — Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà (Ảnh: Trần Minh).

Dự luật thể chế hóa 4 chính sách Chính phủ đã thông qua tại Nghị quyết số 184/NQ-CP, gồm quản lý theo nguy cơ trên chuỗi cung ứng; cải cách cơ chế kiểm tra trên thị trường; số hóa, xây dựng hệ thống dữ liệu an toàn thực phẩm quốc gia liên thông; nâng cao hiệu quả quản lý thức ăn đường phố và bếp ăn tập thể.

Một điểm mới đáng chú ý là chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Chỉ một số nhóm thực phẩm nguy cơ cao mới phải đăng ký bản công bố sản phẩm, như thực phẩm có khuyến cáo sức khỏe, thực phẩm dành cho trẻ dưới 36 tháng tuổi, người cao tuổi, phụ nữ có thai và người bệnh. Phần lớn sản phẩm còn lại sẽ công bố tiêu chuẩn và được lưu thông, trong khi cơ quan quản lý thực hiện hậu kiểm dựa trên mức độ nguy cơ.

Cùng với đó, dự thảo Luật cũng phân loại thực phẩm theo nguy cơ cao, nguy cơ thấp; bắt buộc truy xuất nguồn gốc đối với thực phẩm nguy cơ cao; bổ sung quy định đối với cơ sở giao đồ ăn trực tuyến và bếp ăn tập thể không vì mục đích kinh doanh.

Đề xuất một đầu mối quản lý an toàn thực phẩm

Bà Đinh Thị Thu Thủy, Phó Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) cho biết đây là dự án luật rất phức tạp, có nhiều vấn đề nóng, tác động đến người dân.

Liên quan đến cơ quan đầu mối chịu trách nhiệm quản lý an toàn thực phẩm, bà Thủy cho biết dự thảo đề xuất thực hiện quản lý an toàn thực phẩm theo hướng thống nhất một đầu mối từ trung ương đến địa phương theo kết luận của Bộ Chính trị.

Đề xuất một đầu mối, khắc phục tình trạng “một mâm cơm, 3 Bộ quản lý” - 2 — Bà Đinh Thị Thu Thủy, Phó Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Ảnh: Trần Minh).

Theo đó, Bộ Y tế sẽ là đầu mối duy nhất tại trung ương chịu trách nhiệm quản lý về an toàn thực phẩm, UBND các cấp chịu trách nhiệm quản lý về an toàn thực phẩm tại địa phương. Các Bộ, ngành sẽ chịu trách nhiệm quản lý chuyên ngành theo lĩnh vực được phân công.

“Bộ Y tế chịu trách nhiệm chính trong quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm trên phạm vi cả nước. Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý đối với sản xuất ban đầu, như trồng trọt, chăn nuôi. Bộ Công thương chịu trách nhiệm về hàng giả, gian lận thương mại, hàng kém chất lượng…”, bà Thủy nói.

Tình trạng phân tán và chồng chéo chức năng giữa các bộ, ngành trong quản lý an toàn thực phẩm đang đứng trước bước ngoặt thay đổi lớn. Dự thảo Luật An toàn thực phẩm sửa đổi vừa được Bộ Y tế đưa ra lấy ý kiến đề xuất quy tụ trách nhiệm về một đầu mối duy nhất từ Trung ương đến địa phương nhằm chấm dứt cảnh "một mâm cơm, 3 Bộ quản lý". Theo phương án này, Bộ Y tế giữ vai trò chủ trì điều hành chung trên phạm vi cả nước, trong khi Ủy ban nhân dân các cấp trực tiếp chịu trách nhiệm tại từng địa bàn. Định hướng lập pháp lần này chuyển đổi căn bản từ kiểm soát phân mảnh từng khâu sang quản lý toàn bộ chuỗi cung ứng dựa trên đánh giá rủi ro. Chính sách mới cắt giảm tối đa thủ tục tiền kiểm, chỉ giữ yêu cầu đăng ký bản công bố sản phẩm với các nhóm có nguy cơ cao như thực phẩm cho trẻ nhỏ, người già, phụ nữ có thai hoặc người bệnh. Các mặt hàng thông thường còn lại sẽ áp dụng hình thức tự công bố tiêu chuẩn kết hợp tăng cường hậu kiểm trên thị trường. Khung pháp lý mới cũng tích hợp các giải pháp mang tính thích ứng cao trước sự bùng nổ của thương mại điện tử và dịch vụ giao hàng trực tuyến. Hệ thống dữ liệu an toàn thực phẩm quốc gia liên thông sẽ được thiết lập để bắt buộc truy xuất nguồn gốc sản phẩm rủi ro cao và chuẩn hóa giám sát bếp ăn tập thể. Sự phân định trách nhiệm rõ ràng cùng cơ chế kiểm tra theo nguy cơ hứa hẹn nâng cao hiệu lực thực thi pháp luật và bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.