Góp ý vào dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội tại phiên thảo luận của Quốc hội sáng 9/11, đại biểu Lê Hữu Trí (Đoàn Khánh Hoà) bày tỏ ủng hộ chủ trương mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội, nhất là đối với lao động phi chính thức, người giao hàng, lái xe công nghệ và những người có thu nhập từ các nền tảng số.
Đại biểu Quốc hội Lê Hữu Trí.
“Đây là nhóm lao động ngày càng đông, nhưng khả năng tiếp cận các chính sách an sinh còn hạn chế”, đại biểu Trí nói.
Song, ông Trí cho rằng cần phân biệt rõ giữa mục tiêu đúng đắn và phương thức thực hiện.
Nếu quy định đối tượng tham gia quá rộng, trong khi chưa xác định rõ ai có nghĩa vụ đóng, căn cứ tính mức đóng, trách nhiệm của nền tảng số và cơ chế bảo vệ người lao động, chính sách có thể phát sinh tranh chấp, tạo thêm gánh nặng cho những người có thu nhập thấp, không ổn định.
“Đối với người lao động làm việc theo chuyến, theo đơn hàng hoặc nhiều nền tảng cùng lúc, việc xác định thu nhập làm căn cứ đóng và phân chia trách nhiệm giữa các bên không đơn giản. Nếu thiết kế chính sách không phù hợp, người lao động có thể tăng chi phí trước mắt nhưng chưa thấy rõ lợi ích lâu dài, từ đó tìm cách né tránh tham gia”, ông Trí cảnh báo.
Vì vậy, đại biểu Lê Hữu Trí đề nghị nghiên cứu quy định cụ thể nhóm đối tượng, thời điểm áp dụng, phương thức đóng và trách nhiệm của các bên, đồng thời đánh giá tác động đối với từng nhóm lao động.
Đại biểu Đoàn Khánh Hòa cũng đề nghị xem xét lộ trình thực hiện từ năm 2028 đối với nhóm lao động trên nền tảng số nếu chưa đủ điều kiện triển khai ngay.
Theo ông Trí, khoảng thời gian này sẽ giúp hoàn thiện các quy định pháp luật, kết nối dữ liệu giữa cơ quan bảo hiểm xã hội, cơ quan thuế và các nền tảng số, đồng thời tăng cường tuyên truyền, tạo sự đồng thuận trong xã hội.
“Mục tiêu cuối cùng không chỉ là tăng số người phải đóng bảo hiểm, mà là tăng số người thực sự được bảo vệ bởi hệ thống an sinh xã hội”, đại biểu Hữu Trí nói.
Cùng quan tâm đến việc mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn Đồng Tháp) cho rằng đây là chính sách nhân văn, nhằm bảo đảm người lao động có lương hưu, nguồn thu nhập ổn định khi về già.
Ông Hòa cho hay, trong lần sửa đổi luật trước, Quốc hội đã mở rộng thêm 8 nhóm đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Tại kỳ họp này, dự thảo Luật tiếp tục đề xuất bổ sung 2 nhóm gồm người làm việc không có quan hệ lao động và người làm việc trên nền tảng số.
Tuy nhiên, đại biểu đề nghị cân nhắc việc bổ sung hai nhóm đối tượng này ở thời điểm hiện nay.
Ông Hòa dẫn thực tế, dù đã mở rộng thêm 8 nhóm đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc nhưng số người tham gia chưa nhiều, trong đó có những người làm việc tại hợp tác xã, doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp tư nhân.
Ngay cả việc thực hiện quy định về bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với người lao động tại các doanh nghiệp hiện nay vẫn còn những bất cập.
Từ đó, đại biểu Phạm Văn Hòa đề nghị chưa vội mở rộng thêm đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc mà tiếp tục nghiên cứu, xem xét bổ sung hai nhóm này khi sửa đổi toàn diện Luật Bảo hiểm xã hội.