Di tích quốc gia phải níu giữ bằng xích sắt: Không tự ý sửa chữa, thay thế

Ngày 24/10, bà Võ Thị Anh Thư, Chủ tịch UBND phường Vỹ Dạ, cho biết chính quyền địa phương đã kiểm tra, đánh giá hiện trạng, lập hồ sơ đề xuất phương án sửa chữa, tôn tạo các hạng mục xuống cấp, hư hỏng tại di tích phủ thờ Tuy Lý Vương.

Theo bà Thư, do phủ Tuy Lý Vương là di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia nên hồ sơ thuộc thẩm quyền thẩm định, phê duyệt của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. UBND Phường Vỹ Dạ đã lập hồ sơ trình Bộ thông qua Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Huế.

Để đảm bảo kinh phí sửa chữa, tôn tạo di tích, UBND phường Vỹ Dạ đã có văn bản đề xuất Sở Tài chính thành phố Huế. Trước mắt, phường hỗ trợ gia đình gia cố, khắc phục một số hạng mục trong phạm vi có thể để bảo vệ công trình trong mùa mưa lũ.

Liên quan tình trạng xuống cấp tại phủ Tuy Lý Vương, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế đã có ý kiến về việc sửa chữa, tu bổ 3 hạng mục: mái ngói, cấu kiện gỗ bị mối mọt, hư hỏng nặng và hệ thống thoát nước khu vực sân. Trung tâm này cũng sẵn sàng cử cán bộ chuyên môn hỗ trợ địa phương.

Đại diện Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế lưu ý phần gỗ bị mối mọt, hư hỏng nặng cần được khảo sát cụ thể từng cấu kiện, ưu tiên bảo quản, gia cố, vá, nối; chỉ thay mới khi cấu kiện đã mất khả năng chịu lực, không thể gia cố.

Các cấu kiện thay mới phải tương đồng về loại gỗ, kích thước, hình dáng, kỹ thuật liên kết truyền thống và được đánh dấu để phân biệt với yếu tố gốc.

Trong thời gian hoàn thiện các thủ tục liên quan, gia đình chỉ áp dụng các biện pháp tạm thời như che chắn chống dột, rào chắn, hạn chế người qua lại khu vực có nguy cơ mất an toàn, không tự ý tác động vào cấu kiện di tích, tháo dỡ, thay thế cấu kiện. Gia đình cần thu gom, lưu giữ các cấu kiện, mảnh gỗ bị rơi rụng để phục vụ công tác khảo sát.

Đại diện Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế cho rằng mái ngói các công trình cần được sửa chữa bằng vật liệu cùng loại, cùng kích thước, màu sắc hiện trạng. Khi sửa chữa cần tận dụng tối đa ngói cũ còn dùng được; giữ nguyên độ dốc mái, bờ nóc, bờ mái, chi tiết trang trí và không thay đổi chủng loại vật liệu.

Với hệ thống thoát nước khu vực sân, trung tâm nêu ý kiến không nâng cao độ sân làm thay đổi tương quan với nền nhà thờ và các công trình trong di tích. Khi sửa chữa, đơn vị thi công cần giữ lại, tái sử dụng vật liệu lát sân gốc; bố trí rãnh, hố ga một cách kín đáo.

Trước đó như Dân trí đã phản ánh, trải qua hàng trăm năm tồn tại, nhiều hạng mục của di tích lịch sử - văn hóa phủ thờ Tuy Lý Vương Nguyễn Phúc Miên Trinh (1820-1897, con trai thứ 11 của vua Minh Mạng) tại đường Nguyễn Sinh Cung, phường Vỹ Dạ bị xuống cấp nghiêm trọng.

Một số bộ phận khung gỗ tại nhà thờ Tuy Lý Vương và mẹ ông là bà Tiệp dư Lê Thị Ái bên trong khuôn viên di tích bị mối mọt ăn, người trông coi phải dùng xích sắt để níu giữ. Nhiều viên ngói trên mái các công trình bị tụt, bể dẫn đến tình trạng dột khi xảy ra mưa.

Ông Nguyễn Phúc Vĩnh Phú (cháu đời thứ 5 của Tuy Lý Vương), người trông giữ phủ thờ cho biết trong các đợt lũ lụt liên tiếp kéo dài cuối năm 2025, phủ Tuy Lý Vương bị ngập sâu, ảnh hưởng tuổi thọ di tích.

Trước thực trạng đáng báo động, gia đình đã phải thuê thợ xử lý mối mọt tạm thời, lắp tạm máng xối inox để hứng nước mưa. Gia đình cũng thông báo đến các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương về tình trạng xuống cấp của công trình.