Theo đồng chí, điều quan trọng không chỉ là tôn vinh các tác phẩm xuất sắc mà còn phải nhìn rõ nội lực của toàn hệ thống, tháo gỡ những hạn chế trong tổ chức sản xuất và nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ chính trị được giao.
Phóng viên: Thưa đồng chí Trung tướng, trong bối cảnh Bộ Công an đang đẩy mạnh đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động truyền thông, Liên hoan lần này mang ý nghĩa chiến lược như thế nào đối với việc nâng cao năng lực và hiệu quả công tác thông tin, tuyên truyền của toàn lực lượng?
Trung tướng Đỗ Triệu Phong: Trước hết, Liên hoan lần này là minh chứng cụ thể cho sự quan tâm, chỉ đạo trực tiếp của lãnh đạo Bộ Công an đối với công tác thông tin, tuyên truyền. Thời gian qua, Bộ Công an đã đặt ra yêu cầu tinh gọn tổ chức, hội tụ nguồn lực, đổi mới phương thức hoạt động, từng bước xây dựng hệ thống truyền thông đa phương tiện, đa nền tảng theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, hiệu quả. Với chủ đề “Hội tụ và Lan tỏa”, Liên hoan quy tụ 56 đơn vị, 737 tác phẩm, gồm 432 tác phẩm truyền hình, 276 tác phẩm phát thanh và 29 tác phẩm điện ảnh.
Đáng chú ý, có 188 tác phẩm video trên nền tảng số và podcast, phản ánh xu hướng chuyển đổi phương thức sản xuất, tiếp cận công chúng. Bên cạnh cuộc thi Phát thanh viên-Người dẫn chương trình, hai hội thảo chuyên sâu về dữ liệu công nghệ số an toàn và phân phối nội dung đa nền tảng cũng trực tiếp đặt ra những vấn đề về tổ chức, công nghệ và nghiệp vụ báo chí hiện đại.
Liên hoan không đơn thuần là ngày hội nghề nghiệp hay nơi trao giải, mà còn là dịp “kiểm đếm” giá trị thực chất của tác phẩm, đánh giá nội lực của cả hệ thống, phát hiện những nhân tố, cách làm hiệu quả để nhân rộng, đồng thời nhận diện những hạn chế cần khắc phục.
Trung tướng Đỗ Triệu Phong
Điều cốt lõi là mọi đổi mới phải hướng tới thực hiện hiệu quả nhiệm vụ chính trị, đó là bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, tuyên truyền chủ trương, chính sách, pháp luật, nâng cao ý thức thượng tôn pháp luật, phát huy phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội và lan tỏa những giá trị tốt đẹp về phẩm chất, trí tuệ, bản lĩnh của người chiến sĩ Công an. Vì vậy, Liên hoan không đơn thuần là ngày hội nghề nghiệp hay nơi trao giải, mà còn là dịp “kiểm đếm” giá trị thực chất của tác phẩm, đánh giá nội lực của cả hệ thống, phát hiện những nhân tố, cách làm hiệu quả để nhân rộng, đồng thời nhận diện những hạn chế cần khắc phục. Giá trị lớn nhất phải được thể hiện bằng những chuyển biến về tư duy tổ chức, năng lực đội ngũ và chất lượng truyền thông sau Liên hoan.
Phóng viên: Trong bối cảnh đất nước và lực lượng Công an đang có những chuyển đổi sâu rộng, Liên hoan định hướng nội dung tuyên truyền như thế nào?
Trung tướng Đỗ Triệu Phong: Việc vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, sắp xếp tổ chức bộ máy, củng cố lực lượng Công an cơ sở và triển khai các nghị quyết mới đang đặt ra những yêu cầu, nhiệm vụ quan trọng, đồng thời tạo nguồn chất liệu phong phú cho báo chí. Từ hoạt động của Công an xã, phường, đặc khu công tác bảo đảm an ninh, trật tự, phòng chống tội phạm đến cải cách thủ tục hành chính, phục vụ nhân dân, mỗi lĩnh vực đều chứa đựng những câu chuyện có giá trị. Nhưng báo chí không thể chỉ dừng ở phản ánh hoạt động hay liệt kê thành tích, mà phải làm rõ hiệu quả thực thi chính sách, tác động đối với đời sống và những chuyển biến trong nhận thức, ý thức pháp luật của người dân.
Ngay từ khâu chuẩn bị, chúng tôi đã định hướng các đơn vị bám sát những nhiệm vụ chính trị trọng tâm. Hội tụ ở đây không chỉ về công nghệ, loại hình hay kỹ năng sản xuất, mà còn là sự thống nhất về nhận thức và định hướng tuyên truyền, trên cơ sở phát huy tính chủ động, sáng tạo trong cách tiếp cận và thể hiện tác phẩm.
Phóng viên: “Hội tụ” đang trở thành xu thế của báo chí hiện đại. Theo đồng chí, đâu là bản chất của quá trình này?
Trung tướng Đỗ Triệu Phong: Hội tụ không phải là sự cộng gộp cơ học các loại hình báo chí, mà trước hết là đổi mới tư duy tổ chức sản xuất, quản trị và khai thác tài nguyên thông tin. Một nội dung có thể được thể hiện bằng bài viết, hình ảnh, truyền hình, phát thanh, podcast hay điện ảnh, nhưng phải có quy trình phối hợp và phương thức thể hiện phù hợp.
Trước đây, các đơn vị, loại hình thường hoạt động tương đối độc lập, khiến nhiều nguồn tư liệu có giá trị chỉ được sử dụng trong phạm vi hẹp. Chẳng hạn, chất liệu từ một phóng sự chuyên đề về vụ án hoàn toàn có thể phát triển thành kịch bản điện ảnh hoặc những sản phẩm báo chí khác. Nếu thiếu cơ chế chia sẻ, chúng ta không chỉ lãng phí tài nguyên mà còn hạn chế khả năng sáng tạo.
Hội tụ cũng đòi hỏi người làm báo có kiến thức tổng hợp, tư duy đa phương tiện và khả năng phối hợp trong quy trình sản xuất chung. Không nhất thiết một phóng viên phải thực hiện mọi công đoạn, nhưng phải hiểu đặc trưng các loại hình để khai thác tối đa giá trị của nội dung.
Phóng viên: Từ yêu cầu hội tụ thực chất, đâu là định hướng phát triển của hệ thống truyền thông Công an nhân dân trong giai đoạn mới, thưa đồng chí?
Trung tướng Đỗ Triệu Phong: Chúng tôi xác định phải tiếp tục thúc đẩy hội tụ mạnh mẽ, thực chất, từ tổ chức bộ máy đến quy trình tác nghiệp và phân phối nội dung, từng bước hình thành hệ thống truyền thông Công an nhân dân đa phương tiện, đa nền tảng, có khả năng kết nối, chia sẻ và khai thác hiệu quả nguồn lực thông tin của toàn lực lượng.
Trong hệ thống đó, báo in, báo điện tử, phát thanh, truyền hình, điện ảnh và các sản phẩm số phải bổ trợ lẫn nhau. Một nguồn thông tin có thể phát triển thành nhiều sản phẩm, nhưng mỗi sản phẩm cần có ngôn ngữ thể hiện riêng, phù hợp với đặc tính nền tảng và nhu cầu của công chúng, thay vì sao chép nội dung một cách cơ học. Tiếp cận những phương thức làm báo tiên tiến của thế giới phải đi đôi với bảo đảm tính chính xác, kỷ luật thông tin, yêu cầu pháp lý, bảo mật và trách nhiệm xã hội.
Công nghệ và mô hình tổ chức chỉ là phương tiện, chất lượng nội dung, năng lực con người và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ chính trị mới là thước đo của quá trình đổi mới. Đó cũng là định hướng để truyền thông Công an nhân dân phát triển chuyên nghiệp, hiện đại, đáp ứng tốt hơn những nhiệm vụ mà Bộ Công an giao phó.
Phóng viên: Thưa đồng chí, để “Hội tụ và Lan tỏa” thực sự trở thành động lực đổi mới truyền thông Công an nhân dân, đâu là những thay đổi căn bản về phương thức tổ chức sản xuất và tiếp cận công chúng?
Trung tướng Đỗ Triệu Phong: Chúng tôi cho rằng, hội tụ và lan tỏa phải được nhìn nhận trong một chỉnh thể thống nhất, từ tư duy tổ chức, phương thức sản xuất đến cách thức phân phối nội dung và đánh giá hiệu quả truyền thông. Hội tụ không đơn giản là sắp xếp các đầu mối vào một bộ máy hay xây dựng một kho dữ liệu dùng chung.
Điều quan trọng hơn là phải hình thành được một quy trình sản xuất hiện đại, liên thông từ khâu phát hiện vấn đề, thu thập và kiểm chứng thông tin, tổ chức sản xuất đến phân phối nội dung trên các nền tảng khác nhau. Trong quy trình ấy, tài nguyên thông tin phải được khai thác hiệu quả, tránh phân tán, trùng lặp, nhưng đồng thời phải bảo đảm tính chính xác, yêu cầu pháp lý, kỷ luật thông tin và bảo mật, vốn là những yêu cầu đặc thù của báo chí Công an nhân dân.
Một vấn đề cũng rất quan trọng là phải thay đổi tư duy từ sản xuất theo loại hình sang tổ chức sản xuất theo nội dung và nhu cầu tiếp nhận của công chúng. Cùng một nguồn chất liệu, chúng ta có thể phát triển thành bài phân tích chuyên sâu, phóng sự truyền hình, chương trình phát thanh, podcast hay video trên nền tảng số. Nhưng đó không phải là việc chuyển nguyên xi một sản phẩm từ nền tảng này sang nền tảng khác. Mỗi loại hình có ngôn ngữ biểu đạt, thế mạnh và công chúng riêng. Người làm truyền thông phải hiểu được điều đó để lựa chọn cách kể chuyện phù hợp, phát huy tối đa giá trị của nội dung.
Thực tế, việc phối hợp giữa phát thanh và báo điện tử để sản xuất podcast thời gian qua đã cho thấy hiệu quả khá rõ. Có những công chúng không có điều kiện hoặc không muốn dành nhiều thời gian nhìn màn hình, nhất là người cao tuổi, nhưng họ hoàn toàn có thể tiếp nhận một tác phẩm báo chí qua âm thanh. Đó là một thí dụ cho thấy khi hiểu được nhu cầu và thói quen tiếp nhận của công chúng, chúng ta có thể mở rộng đáng kể sức lan tỏa của tác phẩm mà không nhất thiết phải gia tăng tương ứng nguồn lực sản xuất.
Tuy nhiên, lan tỏa không nên chỉ được nhìn nhận qua số lượng nền tảng phát hành, lượt xem hay lượt tương tác. Điều cần quan tâm sâu hơn là thông tin có đến đúng đối tượng hay không, công chúng có tiếp nhận, hiểu đúng thông điệp hay không và tác phẩm tạo ra giá trị gì đối với nhận thức xã hội. Đối với truyền thông Công an nhân dân, hiệu quả cuối cùng phải gắn với việc thực hiện nhiệm vụ chính trị, nâng cao hiểu biết pháp luật, củng cố sự gắn bó giữa lực lượng Công an với nhân dân và tạo sự đồng thuận trong thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước.
Vì thế, chúng tôi cũng xác định rằng sự lan tỏa không thể chỉ giới hạn trong những ngày diễn ra Liên hoan. Điều có ý nghĩa lâu dài là sau Liên hoan, những kinh nghiệm tốt được chia sẻ ra sao, các mô hình sản xuất hiệu quả được nhân rộng thế nào, sự phối hợp giữa cơ quan báo chí Trung ương và Công an các địa phương có được tăng cường hay không.
Từ thực tiễn đó, chúng ta cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý, tổ chức sản xuất, chia sẻ tài nguyên và đào tạo đội ngũ, từng bước hình thành hệ thống truyền thông Công an nhân dân đa phương tiện, đa nền tảng, có khả năng thích ứng với những biến đổi nhanh chóng của môi trường truyền thông hiện đại.
Công nghệ có thể tạo ra những phương thức sản xuất và phân phối mới, nhưng chính trí tuệ, bản lĩnh nghề nghiệp và trách nhiệm của người làm báo mới quyết định chất lượng, sức thuyết phục và giá trị lâu dài của mỗi tác phẩm. Đó cũng là điều chúng tôi muốn nhấn mạnh khi đặt ra yêu cầu “Hội tụ và Lan tỏa” tại kỳ Liên hoan này.
Phóng viên: Trong bối cảnh mạng xã hội và các nền tảng số đang làm thay đổi mạnh mẽ thói quen tiếp nhận thông tin, theo đồng chí, đâu là giá trị cốt lõi giúp báo chí truyền thống giữ được vị thế và sức hấp dẫn đối với công chúng?
Trung tướng Đỗ Triệu Phong: Chúng tôi cho rằng mỗi loại hình báo chí đều có ưu thế riêng và phải phát huy được giá trị đặc thù của mình. Báo điện tử, mạng xã hội có lợi thế về tốc độ, tính cập nhật và khả năng tương tác. Nhưng với báo in và những tác phẩm báo chí chuyên sâu, nếu chỉ dừng lại ở việc thuật lại những thông tin công chúng đã biết từ hôm trước thì rất khó tạo ra giá trị khác biệt.
Chúng tôi cho rằng mỗi loại hình báo chí đều có ưu thế riêng và phải phát huy được giá trị đặc thù của mình.
Trung tướng Đỗ Triệu Phong
Trong môi trường truyền thông mà thông tin ngày càng dồi dào, lợi thế cạnh tranh của báo chí chính thống không chỉ nằm ở tốc độ đưa tin, mà còn ở năng lực kiểm chứng, phân tích, lý giải và định hướng nhận thức trên cơ sở những luận cứ xác thực, có chiều sâu. Khi cần hiểu bản chất một sự kiện, tác động của một chính sách hay những vấn đề phức tạp của đời sống, công chúng vẫn cần các tác phẩm có hàm lượng trí tuệ cao, tư liệu vững chắc, lập luận sắc sảo và cách thể hiện hấp dẫn.
Chúng tôi từng quan sát tại một số quốc gia, trong đó có Nga, báo in vẫn duy trì được lượng độc giả riêng, ngay cả khi các nền tảng số phát triển mạnh. Thói quen văn hóa là một yếu tố, nhưng chất lượng nội dung mới là điều kiện để duy trì sự gắn bó lâu dài với công chúng. Vì vậy, không nên đơn giản quy việc độc giả ít đọc báo dài cho thói quen lướt mạng.
Vấn đề trước hết là tác phẩm của chúng ta đã đủ chiều sâu, đủ sức thuyết phục và mang lại giá trị thông tin mà các phương tiện khác không thể thay thế hay chưa. Đổi mới báo chí, suy cho cùng, phải bắt đầu từ đổi mới tư duy nội dung và nâng cao chất lượng sáng tạo, công nghệ là phương tiện để những giá trị ấy đến với công chúng hiệu quả hơn.
Phóng viên: Thưa đồng chí, truyền thông Công an nhân dân cần đổi mới như thế nào để vừa thực hiện tốt nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, vừa xây dựng hình ảnh người chiến sĩ Công an có sức thuyết phục trong đời sống hôm nay?
Trung tướng Đỗ Triệu Phong: Trước hết, phải nhận thức rằng xây dựng hình ảnh lực lượng Công an nhân dân không đơn thuần là hoạt động quảng bá hình ảnh, mà gắn trực tiếp với nhiệm vụ chính trị, trách nhiệm trước Đảng, Nhà nước và nhân dân. Mỗi giai đoạn cách mạng đặt ra những yêu cầu khác nhau, nhưng có những giá trị xuyên suốt, đó là bản lĩnh chính trị, lòng trung thành, tinh thần tận tụy, sẵn sàng hy sinh vì Tổ quốc và nhân dân.
Trong thời bình, người chiến sĩ Công an vẫn đối diện với hiểm nguy, mất mát trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm. Nhưng hình ảnh lực lượng hôm nay còn thể hiện trong từng hoạt động quản lý xã hội, thực thi pháp luật, phục vụ nhân dân, trong văn hóa ứng xử, ý thức kỷ luật và trách nhiệm với cộng đồng.
Ở tầm rộng hơn, đó còn là những đóng góp vào việc giữ vững môi trường chính trị, xã hội ổn định, an toàn cho phát triển đất nước và hội nhập quốc tế, kể cả việc tham gia các hoạt động gìn giữ hòa bình. Chúng tôi cho rằng, sức thuyết phục của truyền thông chính trị trước hết phải được xây dựng trên nền tảng sự thật, từ thực tiễn sinh động và những giá trị được kiểm chứng trong đời sống.
Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, xây dựng hình ảnh người chiến sĩ Công an không thể chỉ bằng những thông điệp một chiều, mà phải bằng những tác phẩm có chiều sâu tư tưởng, có giá trị nhân văn và sức lay động. Hình ảnh người chiến sĩ Công an phải được khẳng định bằng chính hành động, phẩm chất và hiệu quả phục vụ nhân dân.
Phóng viên: Với 29 tác phẩm điện ảnh tham dự Liên hoan, đồng chí đánh giá thế nào về tiềm năng của loại hình này trong bối cảnh công nghệ và thị hiếu công chúng đang thay đổi?
Trung tướng Đỗ Triệu Phong: Điện ảnh có lợi thế đặc biệt trong việc chuyển tải những vấn đề lớn của đời sống qua hình tượng nghệ thuật, số phận và chiều sâu tâm lý con người. Những câu chuyện về người chiến sĩ Công an, về cuộc đấu tranh bảo vệ an ninh, trật tự, nếu được thể hiện bằng ngôn ngữ điện ảnh có chất lượng, sẽ có sức sống và khả năng lan tỏa lâu dài, vượt ra ngoài tính thời sự của một sự kiện.
Sự phát triển của công nghệ, đặc biệt là AI, đang mở ra những khả năng mới trong xây dựng kịch bản, tổ chức hình ảnh và tối ưu hóa quy trình sản xuất, nhất là đối với phim ngắn.
Tuy nhiên, công nghệ có thể thay đổi phương thức làm phim, nhưng không thể thay thế tư duy nghệ thuật, chiều sâu tư tưởng và năng lực sáng tạo của con người. Phim dài hay ngắn không phải yếu tố quyết định, điều quan trọng là giá trị nội dung, ngôn ngữ biểu đạt và khả năng chạm đến công chúng.
Riêng với phim tài liệu, phóng sự và những tác phẩm phản ánh sự kiện có thật, tính xác thực là nguyên tắc không thể đánh đổi. Chúng tôi muốn thông qua Liên hoan đánh giá sâu hơn cả tiềm năng nghệ thuật lẫn khả năng ứng dụng công nghệ, từ đó xác định những hướng phát triển phù hợp cho điện ảnh Công an nhân dân.
Phóng viên: Việc giới hạn sử dụng AI ở mức 20% trong tác phẩm dự thi đặt ra vấn đề gì về ranh giới giữa công nghệ và sáng tạo của con người, thưa đồng chí?
Trung tướng Đỗ Triệu Phong: Chúng tôi xác định mức 20% trước hết là một giới hạn mang tính thử nghiệm, nhằm có cơ sở quan sát, kiểm chứng và đánh giá việc ứng dụng AI trong thực tiễn sáng tạo. Đây chưa phải một chuẩn mực kỹ thuật có thể áp dụng cho mọi thể loại hay mọi giai đoạn. Ngay cả phương pháp xác định mức độ tham gia của AI trong một tác phẩm cũng là vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu.
Về bản chất, AI là thành tựu trí tuệ do con người tạo ra để phục vụ con người. Chúng ta không nên cực đoan phủ nhận, nhưng cũng không thể phụ thuộc vào công nghệ. AI có thể hỗ trợ tổng hợp dữ liệu, rút ngắn thời gian nghiên cứu và một số công đoạn sản xuất. Song, khi máy móc ngày càng có khả năng thực hiện những thao tác kỹ thuật phức tạp, giá trị khác biệt của người làm báo phải nằm ở tư duy độc lập, năng lực phản biện, chiều sâu sáng tạo và trách nhiệm đối với sự thật.
Với báo chí Công an nhân dân, ứng dụng AI còn phải đặt trong khuôn khổ pháp lý, yêu cầu bảo mật và những chuẩn mực nghiêm ngặt về tính xác thực. Không thể để hình ảnh tạo sinh làm sai lệch bản chất sự kiện hoặc đánh mất niềm tin của công chúng. Theo chúng tôi, thách thức lớn nhất không phải là sử dụng AI bao nhiêu phần trăm, mà là con người làm chủ công nghệ đến đâu và tạo ra giá trị vượt trội gì từ công nghệ ấy.
Phóng viên: Sau Liên hoan, đâu là chuyển biến mang tính chiến lược mà Ban tổ chức kỳ vọng đối với hệ thống truyền thông Công an nhân dân?
Trung tướng Đỗ Triệu Phong: Chúng tôi mong muốn Liên hoan không dừng lại ở việc lựa chọn, tôn vinh những tác phẩm xuất sắc, mà phải trở thành dịp đánh giá thực chất năng lực của cả hệ thống, từ tư duy tổ chức, trình độ đội ngũ đến chất lượng sản phẩm và hiệu quả truyền thông. Hai hội thảo chuyên đề trong khuôn khổ Liên hoan cũng hướng tới mục tiêu đó, nhận diện những vấn đề đặt ra từ thực tiễn, hoàn thiện cơ chế quản lý, phương thức tác nghiệp, chia sẻ dữ liệu và tổ chức sản xuất nội dung.
Đặc biệt, phải tăng cường sự liên thông, phối hợp giữa các cơ quan báo chí và Công an các đơn vị, địa phương, khai thác hiệu quả tài nguyên thông tin phong phú của toàn lực lượng.
Về lâu dài, truyền thông Công an nhân dân phải tiếp tục chuyển mạnh từ tư duy hoạt động theo từng loại hình riêng biệt sang tư duy quản trị một hệ thống truyền thông hội tụ, đa phương tiện, đa nền tảng, trong đó công nghệ, dữ liệu và nguồn lực được kết nối, nhưng chất lượng nội dung và con người vẫn giữ vai trò quyết định.
Mục tiêu cuối cùng không phải là có thêm bao nhiêu nền tảng hay sản xuất được bao nhiêu tác phẩm, mà là nâng cao năng lực truyền thông chiến lược, khả năng tiếp cận công chúng và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ chính trị mà Bộ Công an giao phó.
Liên hoan có thể khép lại bằng những giải thưởng, nhưng giá trị thực sự phải được đo bằng những chuyển biến trong hoạt động truyền thông của toàn lực lượng sau Liên hoan.
Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn đồng chí Trung tướng!
Dương Bình Nguyên