Doanh nghiệp loay hoay giữ 'trái tim' người lao động thời AI

Làn sóng ngầm "chân trong chân ngoài"

Tại hội thảo Holistic Excellence 2026 diễn ra ở TP.HCM trong chiều 8-10, bức tranh thị trường lao động đã bộc lộ những vết nứt đáng lo ngại. Khảo sát trên 82.000 người lao động và hơn 300 doanh nghiệp do CareerViet và Amco Việt Nam thực hiện cho thấy chỉ số hài lòng chung của nhân sự đã giảm từ 4,3 (năm 2025) xuống 4,15 trên thang điểm 5.

Nhưng theo bà Trần Liên Phương - Giám đốc nghiên cứu Amco Việt Nam, sự thay đổi tương đối nhỏ trên thực chất ẩn chứa làn sóng ngầm "chân trong chân ngoài" của người lao động. Tỉ lệ nghỉ việc trung bình tại các tổ chức chạm mức 20%, cá biệt có 25% doanh nghiệp ghi nhận tỷ lệ nhảy việc vượt ngưỡng 30%.

Đáng báo động hơn, nhóm nhân sự có hiệu suất công việc cao lại có xu hướng rục rịch tìm kiếm cơ hội mới nhiều nhất. 

Một trong những động lực thúc đẩy sự dịch chuyển này là khoảng cách thu nhập: trong khi doanh nghiệp chỉ tăng lương thực tế bình quân 9 - 10%/năm, nhóm nhân viên có ý định chuyển việc kỳ vọng mức tăng trên 20%, và 32% người nghỉ việc coi tiền lương là yếu tố tiên quyết.

Thị trường cũng đang thiếu nhân lực ở một số vị trí chuyên môn, nhất là chuyên viên có chuyên môn sâu, nhân sự khối nhân sự và vận hành. Một số doanh nghiệp phải chấp nhận mức lương cao hơn khung thông thường để thu hút nhân tài. Đặc biệt, khi sức ép về nhân sự ngày càng rõ, AI đang trở thành một phần của hoạt động nghề nghiệp.

Nghịch lý công nghệ: Nhân viên tự bơi, sếp loay hoay

Điểm nghẽn không dừng lại ở câu chuyện đãi ngộ, mà bộc lộ rõ nét trong quá trình chuyển đổi số. Khoảng 70% người lao động được khảo sát cho biết đã chủ động ứng dụng AI vào công việc hằng ngày để gia tăng hiệu suất. Thế nhưng đầu tư cho AI và tự động hóa mới chỉ đứng thứ 5 trong danh sách ưu tiên của các tổ chức.

Thực trạng này cũng phản chiếu áp lực đè nặng lên khối công nghệ. Theo ông Lương Tuấn Thành - nhà sáng lập kiêm Tổng giám đốc FAOSX AI, khảo sát với hơn 500 lãnh đạo công nghệ chỉ ra rằng dù ngân sách đầu tư AI vẫn tăng 10 - 20%, có hơn 70% doanh nghiệp lớn thừa nhận chưa nhìn thấy hiệu quả (ROI) từ AI, và chỉ 6 - 7% thực sự thấy được giá trị. 

Nhiều CEO sốt sắng thúc ép mua sắm công cụ AI, nhưng đội ngũ công nghệ thông tin chỉ có thể mua phần mềm, chứ không thể làm thay khâu đào tạo và thúc đẩy nhân viên áp dụng.

• 

  Đầu tư công nghệ nhanh hơn con người, doanh nghiệp coi chừng 'mua máy xịn nhưng chạy cách cũ'ĐỌC NGAY

Ông Lê Minh, Giám đốc công nghệ CMC Techology & Solutinon, chỉ ra rằng dù 90% doanh nghiệp đã ứng dụng AI và 75% nhà lãnh đạo trực tiếp sử dụng AI, vẫn có tới 75% người đứng đầu băn khoăn về năng lực làm chủ cũng như các rủi ro phát sinh.

Kinh nghiệm thực tế cho thấy rào cản lớn nhất khiến các sáng kiến AI thất bại chính là mức độ tiếp nhận của người dùng và chất lượng dữ liệu nội bộ. Thậm chí việc áp dụng AI vội vã trong nhân sự như xây chatbot tra cứu chính sách làm rò rỉ dữ liệu lương bổng lãnh đạo, hay dùng thuật toán bên thứ ba để chấm điểm sa thải nhân viên đều tiềm ẩn nguy cơ gây mâu thuẫn nội bộ gay gắt.

Cùng đó, để giải bài toán này, các chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp áp dụng khung chiến lược "S-DNA": dùng dữ liệu để thấu hiểu thị trường (Sense), chuyển dịch chính sách đãi ngộ linh hoạt (Shift), nhân rộng năng lực đội ngũ cùng AI (Scale), đồng bộ tư duy lãnh đạo với nhân sự (Sync), và kiến tạo môi trường làm việc được yêu thích (Shine).

Công nghệ có thể tối ưu hiệu suất, nhưng chỉ khi người lao động cảm thấy được lắng nghe, đãi ngộ thỏa đáng và hỗ trợ nâng cao năng lực, doanh nghiệp mới có thể giữ chân những nhân sự then chốt.

Công nghệ số và AI đang mở ra cách mới để bảo tồn, sáng tạo và thương mại hóa di sản, từ đó biến tài nguyên văn hóa thành tài sản trí tuệ và lợi thế cạnh tranh.