Vẫn chờ hiệu quả thực chất
Trao đổi với PV Tiền Phong, ông Phạm Thái Bình - Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần Nông nghiệp Công nghệ cao Trung An - cho biết doanh nghiệp xuất khẩu gạo thuộc lĩnh vực ưu tiên tiếp cận tín dụng. Tuy nhiên, trên thực tế, việc vay vốn với lãi suất ưu đãi như định hướng của Chính phủ vẫn không dễ dàng.
“Chỉ đạo vẫn là chỉ đạo, còn ngân hàng cho vay thế nào lại là chuyện khác. Có những quy định, định hướng về lãi suất cho vay đối với lĩnh vực ưu tiên, nhưng doanh nghiệp có thực sự được vay với mức lãi suất đó hay không mới là điều quan trọng”, ông Bình nói.
Theo ông Bình, vấn đề không hẳn nằm ở việc thiếu cơ chế, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, mà quan trọng hơn là khâu thực thi. Những thông điệp về giảm lãi suất đã được đưa ra nhiều lần, song doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn khi tiếp cận nguồn vốn phù hợp với khả năng sản xuất, kinh doanh.
Ông Bình cũng phản ánh tình trạng một số ngân hàng có xu hướng tập trung nguồn vốn vào các dự án lớn, trong khi doanh nghiệp và người dân vẫn cần tín dụng để duy trì, mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh. Trong bối cảnh nền kinh tế phụ thuộc lớn vào vốn tín dụng ngân hàng, việc thiếu các kênh huy động vốn thay thế khiến doanh nghiệp có ít lựa chọn hơn khi đàm phán về lãi suất và điều kiện vay. Với doanh nghiệp xuất khẩu, chi phí vốn cao còn trực tiếp làm tăng giá thành, gây áp lực lên khả năng cạnh tranh.
Theo ông Bình, lãi suất vay của doanh nghiệp có thời điểm lên tới khoảng 10%/năm, cao hơn đáng kể so với mức lãi suất ưu đãi mà doanh nghiệp kỳ vọng được hưởng.
“Các lãnh đạo đã nhìn thấy những bất cập và liên tục đưa ra chỉ đạo. Nhưng điều doanh nghiệp quan tâm là các chỉ đạo đó có được thực hiện hay không. Nếu chỉ công bố giảm lãi suất mà doanh nghiệp vẫn phải vay vốn với chi phí cao thì khó khăn vẫn còn nguyên”, ông Bình nhấn mạnh.
Không chỉ doanh nghiệp xuất khẩu, các cơ sở sản xuất quy mô nhỏ cũng gặp khó khi tiếp cận nguồn vốn ưu đãi.
Bà Đặng Thị Ngân - Giám đốc Hợp tác xã Chè Thắng Lợi (Thái Nguyên) - cho biết hợp tác xã có nhu cầu vay khoảng 15 tỷ đồng để mở rộng vùng nguyên liệu. Dù không vướng mắc về tài sản thế chấp, hợp tác xã vẫn gặp khó khăn do hóa đơn đầu ra trong nhiều năm chưa đầy đủ theo yêu cầu của ngân hàng.
Theo bà Ngân, mức lãi suất ưu đãi 6%/năm như một ngân hàng công bố là đáng quan tâm, nhưng thời gian áp dụng ngắn khiến cơ sở sản xuất lo ngại chi phí vốn sẽ tăng khi chuyển sang lãi suất thả nổi.
“Chúng tôi mong muốn được vay với lãi suất ổn định trong khoảng 3-5 năm để yên tâm đầu tư, mở rộng sản xuất. Nếu chỉ được hưởng lãi suất ưu đãi trong thời gian ngắn, sau đó lãi suất tăng lên thì hợp tác xã sẽ rất khó tính toán hiệu quả đầu tư”, bà Ngân chia sẻ.
Thực tế này cho thấy giảm lãi suất mới chỉ giải quyết một phần bài toán vốn. Với những đơn vị quy mô nhỏ, điều kiện chứng minh doanh thu, hồ sơ tín dụng và khả năng dự báo chi phí vay trong nhiều năm cũng là những yếu tố quyết định việc có thể tiếp cận vốn hay không.
Giảm lãi suất cho vay mới, dư nợ cũ vẫn là nỗi lo
Không chỉ khó tiếp cận vốn mới, một số doanh nghiệp còn cho biết chưa nhận được điều chỉnh lãi suất đối với các khoản vay hiện hữu, dù ngân hàng đã công bố chương trình giảm lãi suất.
Ông Hoàng Văn Vinh - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Đầu tư V.A. Ekaterinburg - cho biết doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực du lịch đang có nhiều khoản vay tại các ngân hàng, từ ngắn hạn đến dài hạn. Trong đó, lãi suất của một số khoản vay thả nổi đã tăng lên hơn 11%/năm.
“Tôi chưa thấy ngân hàng nào giảm lãi suất cho tôi theo như công bố đối với các khoản vay cũ. Hiện tôi cũng không có nhu cầu vay mới, dù lãi suất có ưu đãi thấp đi nữa, vì doanh nghiệp đang khó khăn, phải tập trung làm ăn để trả nợ các khoản vay cũ”, ông Vinh nói.
Theo ông Vinh, trong bối cảnh hoạt động kinh doanh còn nhiều khó khăn, điều doanh nghiệp cần trước mắt không chỉ là cơ hội tiếp cận khoản vay mới với lãi suất thấp, mà còn là giảm chi phí tài chính của các khoản vay đang phải trả. Nếu lãi suất đối với dư nợ hiện hữu không được điều chỉnh phù hợp, áp lực trả nợ vẫn lớn và khả năng phục hồi hoạt động kinh doanh sẽ bị hạn chế.
Những phản ánh từ doanh nghiệp diễn ra trong bối cảnh cơ quan quản lý liên tiếp yêu cầu các ngân hàng giảm lãi suất để hỗ trợ sản xuất, kinh doanh. Sau cuộc họp giữa Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn với 46 ngân hàng về triển khai giảm lãi suất, đến nay có 16/46 ngân hàng công bố giảm lãi suất cho vay.