Trong bối cảnh lãi suất biến động, dòng tiền trên thị trường chứng khoán chưa ổn định, doanh nghiệp phải cân nhắc phương án huy động vốn, kiểm soát chi phí tài chính và khả năng trả nợ.
Việc giảm lãi suất cho vay có thể giúp tiết giảm chi phí, song hiệu quả sử dụng vốn còn phụ thuộc vào khả năng tạo dòng tiền từ hoạt động kinh doanh.
Đa dạng kênh huy động vốn
Thị trường chứng khoán Việt Nam được FTSE Russell xác nhận nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp, có hiệu lực từ ngày 21/9/2026. Tuy nhiên, thanh khoản nhiều phiên vẫn dưới 15.000 tỷ đồng. Lũy kế từ đầu năm đến ngày 16/10, nhà đầu tư nước ngoài bán ròng 118.308 tỷ đồng trên Sở Giao dịch chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE).
Theo ông Lê Chí Phúc, Tổng Giám đốc SGI Capital, lãi suất là biến số chi phối tâm lý nhà đầu tư và dòng tiền những tháng cuối năm. Trong khi đó, ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Ngân hàng đầu tư, Công ty cổ phần Chứng khoán An Bình (ABS) cho biết nhà đầu tư quan tâm nhiều hơn đến rủi ro lãi suất, giá dầu và lạm phát thay vì câu chuyện nâng hạng.
Trên thị trường tiền tệ, theo thông tin Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Thanh Hà công bố ngày 7/10, đến ngày 20/9, lãi suất tiền gửi bình quân của các giao dịch phát sinh mới ở mức 6,38%/năm, tăng 1,15 điểm phần trăm so với cuối năm 2025.
Ngày 18/10, Ngân hàng Nhà nước ban hành văn bản số 9608/NHNN-CSTT, yêu cầu các tổ chức tín dụng giảm tối thiểu 0,5%/năm lãi suất tiền gửi niêm yết đối với các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, đồng thời giảm lãi suất cho vay từ 1,5-2%/năm đối với lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên.
Tính đến chiều 20/10, có 14 ngân hàng công bố chương trình giảm lãi suất cho vay phổ biến từ 1,5-2%/năm, một số trường hợp giảm tới 3%/năm. Ở chiều huy động, 19 ngân hàng điều chỉnh giảm lãi suất tiền gửi, chủ yếu ở mức 0,5%/năm.
Theo Giáo sư, Tiến sỹ Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội, lãi suất ảnh hưởng đến khả năng duy trì sản xuất, bảo đảm việc làm, mở rộng đầu tư và sức cạnh tranh của doanh nghiệp. Việc giảm lãi suất cho vay có ý nghĩa thiết thực khi doanh nghiệp cần tiết giảm chi phí và mở rộng hoạt động.
Bên cạnh nguồn vốn tín dụng ngân hàng, doanh nghiệp còn có thể huy động vốn qua thị trường chứng khoán và các hình thức vay khác. Điện Máy Xanh hoàn tất đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) cuối tháng 6, thu về hơn 13.315 tỷ đồng, với khoảng 93% lượng cổ phiếu chào bán được phân phối.
Doanh nghiệp trình Đại hội đồng cổ đông bất thường ngày 29/10 phương án phát hành riêng lẻ tối đa 100 tỷ đồng trái phiếu không chuyển đổi kèm chứng quyền cho lãnh đạo và cán bộ quản lý chủ chốt để thanh toán một phần khoản vay tại MUFG Bank.
Công ty cổ phần Đầu tư F88 cũng huy động vốn qua cổ phiếu, trái phiếu và các khoản vay nước ngoài. Đợt chào bán cổ phiếu ra công chúng mang về khoảng 781,9 tỷ đồng để tăng vốn tại Công ty cổ phần Kinh doanh F88. Doanh nghiệp đồng thời phát hành khoảng 833,5 tỷ đồng trái phiếu công chúng với lãi suất 10%/năm và phê duyệt các khoản vay nước ngoài trị giá 20 triệu USD trong quý 3/2026.
Ở góc độ thị trường, ông Hoàng Văn Thu, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, cho biết trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, thị trường chứng khoán được đặt ra nhiệm vụ tiếp tục cải cách, đổi mới để trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng, góp phần giảm sự phụ thuộc tương đối vào tín dụng ngân hàng.
Tính đến ngày 30/9/2026, quy mô thị trường cổ phiếu đạt 10,3 triệu tỷ đồng, tương đương 80,2% GDP ước tính năm 2025. Số lượng tài khoản nhà đầu tư tăng từ khoảng 3.000 tài khoản vào năm 2000 lên gần 14,1 triệu tài khoản vào cuối tháng 9/2026, tương đương 13,8% dân số và vượt mục tiêu 11 triệu tài khoản vào năm 2030.
Cân đối chi phí vốn và khả năng trả nợ
Huy động được vốn chưa đồng nghĩa với giải quyết được nhu cầu tài chính. Doanh nghiệp cần tính toán mục đích sử dụng vốn, chi phí lãi vay và khả năng tạo dòng tiền để thực hiện nghĩa vụ thanh toán.
Trong tháng 6, Công ty cổ phần Tập đoàn Masan (mã chứng khoán: MSN) công bố khoản vay tín chấp 750 triệu USD, kỳ hạn 6 năm. Trong đó, 490 triệu USD dự kiến dùng để thanh toán các nghĩa vụ tài chính hiện hữu, 260 triệu USD dành làm nguồn lực dự phòng. Khoản vay giúp doanh nghiệp tiết kiệm khoảng 4,4 triệu USD chi phí lãi vay mỗi năm.
Đối với doanh nghiệp sản xuất, Công ty cổ phần Camimex Group (mã chứng khoán: CMX) thông qua khoản vay 15 triệu USD, thời hạn 7 năm, từ Proparco, trực thuộc Cơ quan Phát triển Pháp (AFD). Theo kế hoạch, 7 triệu USD được dùng xây dựng hệ thống kho lạnh và 8 triệu USD bổ sung vốn lưu động.
Trong khi đó, Công ty cổ phần Tasco dự kiến chào bán khoảng 3.560 tỷ đồng trái phiếu chuyển đổi cho cổ đông hiện hữu. Hơn một nửa số tiền dự kiến dành cho bất động sản, phần còn lại đầu tư vào Tasco Investment và dự án mở rộng cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh-Trung Lương-Mỹ Thuận. Kế hoạch được đưa ra trong bối cảnh chi phí lãi vay bán niên của Tasco đạt 931 tỷ đồng, hơn gấp đôi so với cùng kỳ, còn dòng tiền kinh doanh âm hơn 413 tỷ đồng.
Phương án huy động vốn của doanh nghiệp cũng có thể được điều chỉnh tùy theo nhu cầu và kế hoạch tài chính. Tháng 7, Công ty cổ phần Phú Tài (mã chứng khoán: PTB) đã hủy phương án chào bán hơn 20 triệu cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu, dự kiến thu gần 241 tỷ đồng, dù trước đó doanh nghiệp huy động thành công 161 tỷ đồng vào tháng 2.
Bà Trịnh Thị Kim Liên, Phó Tổng Giám đốc Kinh doanh Tiếp thị tại Công ty cổ phần Dịch vụ Bất động sản Đất Xanh cho rằng huy động vốn mới chỉ là bước đầu; khả năng chuyển hóa nguồn vốn thành dòng tiền thực tế mới quyết định dư địa phục hồi của doanh nghiệp.
Trong bối cảnh lãi suất biến động và nhu cầu vốn lớn, doanh nghiệp cần gắn phương án huy động với mục đích sử dụng vốn, chi phí vay và dòng tiền dự kiến. Khả năng đáp ứng nghĩa vụ thanh toán sẽ quyết định mức độ phù hợp của từng phương án tài chính./.
(TTXVN/Vietnam+)