Đối trọng cho chiến lược mới

Trong một thời gian dài, Liên minh châu Âu không xem Bắc Cực là khu vực có mức ưu tiên chiến lược cao, bởi các vấn đề khí hậu, môi trường và hợp tác kinh tế vẫn giữ vị trí trung tâm. Tuy nhiên, băng tan nhanh đang mở ra những khả năng mới về tuyến hàng hải, hoạt động khai thác tài nguyên, đồng thời kéo theo cạnh tranh ngày càng rõ giữa các cường quốc. Trong bối cảnh ấy, Greenland nổi lên như mắt xích đặc biệt quan trọng, nằm giữa Bắc Mỹ, châu Âu và vùng cực, nơi các lợi ích an ninh, kinh tế và địa chính trị giao nhau. Nga và Trung Quốc đều đang tăng cường hiện diện tại Bắc Cực, khiến khu vực vốn xa xôi trở thành không gian cạnh tranh ảnh hưởng có ý nghĩa ngày càng lớn. Mỹ cũng đánh giá Greenland quan trọng hơn đối với an ninh Bắc Đại Tây Dương và Bắc Cực, nhất là khi vị trí địa lý của hòn đảo liên quan trực tiếp đến các tuyến tiếp cận chiến lược. Ý định thâu tóm Greenland của Tổng thống Mỹ Donald Trump vì thế khiến bài toán trở nên cấp bách với EU, vốn phải xử lý đồng thời sức ép từ đồng minh và nguy cơ mất ảnh hưởng. Greenland bất ngờ trở thành tâm điểm của cuộc cạnh tranh quyền lực địa chính trị, dù tương lai hòn đảo vẫn gắn với những lựa chọn của người dân địa phương và Đan Mạch. Chuyến thăm Nuuk ngày 7.9 của Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen cùng Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen cho thấy mức độ quan tâm mới từ châu Âu. Theo Thanh Niên, bà von der Leyen mang tới gói đầu tư trị giá 200 triệu euro trong hai năm 2026 và 2027, tập trung vào nhiều lĩnh vực thiết yếu. Khoản đầu tư của EU hướng tới cơ sở hạ tầng, năng lượng, kết nối số, giáo dục và phát triển các nguồn tài nguyên chiến lược, thay vì chỉ đưa ra thông điệp chính trị. Cách tiếp cận này tạo ra sự tương phản đáng kể với phương thức gây sức ép mà ông Trump được cho là đang sử dụng trong vấn đề Greenland. Bằng nguồn lực kinh tế, EU muốn giúp hòn đảo có thêm không gian hợp tác, khả năng mặc cả, năng lực cân bằng và điều kiện bảo vệ lợi ích riêng. Sự hiện diện của EU cũng giúp Đan Mạch tránh phải đơn thương độc mã đối phó với sức ép từ Mỹ trong một vấn đề ngày càng nhạy cảm. Nghịch lý nằm ở chỗ, càng o ép Greenland, ông Trump càng khiến EU nhận ra rằng hòn đảo này không thể tiếp tục bị xem như vấn đề bên lề. Từ một tranh chấp gây chú ý, Greenland dần trở thành phép đo cho cách châu Âu bảo vệ đối tác, lợi ích và vị thế trong khu vực chiến lược mới. Câu chuyện Greenland hiện không chỉ xoay quanh quyền kiểm soát một hòn đảo giàu tiềm năng, mà còn liên quan đến bên nào sẽ giữ ảnh hưởng chi phối tại Bắc Cực. EU vì vậy đang tính toán hình thành chiến lược Bắc Cực mới, trong đó Greenland được xem là đối trọng quan trọng nhất trước những tham vọng và sức ép bên ngoài. Đây là sự điều chỉnh đáng chú ý, bởi khối này đang phải nhìn Bắc Cực bằng lăng kính thực tế hơn, thay vì chỉ tập trung vào các mục tiêu truyền thống. Chính sách Bắc Cực của EU từng chủ yếu dựa trên khí hậu, môi trường và hợp tác kinh tế, nhưng nay an ninh, tài nguyên chiến lược và lợi ích địa chính trị ngày càng được đưa vào tính toán. Sự thay đổi không đồng nghĩa cán cân quyền lực tại Greenland đã lập tức đảo chiều, bởi các bên vẫn phải cạnh tranh trong một cục diện phức tạp và nhiều tầng nấc. Dù vậy, việc EU chủ động đầu tư và gắn kết sâu hơn cho thấy châu Âu không muốn để khoảng trống ảnh hưởng bị các cường quốc khác lấp đầy. Greenland có thể trở thành phép thử đầu tiên để đánh giá EU có thực sự biến sức mạnh kinh tế thành công cụ địa chính trị hay không. Nếu những cam kết đầu tư tạo được lòng tin và lợi ích thiết thực, EU sẽ có thêm nền tảng để giữ vai trò tại Bắc Cực mà không cần dựa chủ yếu vào sức ép. Còn nếu thất bại, chiến lược mới của khối có nguy cơ chỉ dừng ở tuyên bố, trong khi cuộc cạnh tranh quanh Greenland tiếp tục định hình tương lai khu vực.