UBND phường Hoàn Kiếm và phường Cửa Nam (Hà Nội) mới đây đã tổ chức lấy ý kiến cộng đồng dân cư về phương án Điều chỉnh cục bộ Quy hoạch phân khu đô thị khu vực hồ Hoàn Kiếm và phụ cận.
Theo ý tưởng tổng thể, không gian hồ Hoàn Kiếm sẽ được nghiên cứu tổ chức như một quảng trường lớn - biểu tượng của thủ đô, kết hợp với quảng trường Cách mạng Tháng Tám và Nhà hát Lớn để hình thành không gian "lịch sử - văn hóa - nghệ thuật".
Lịch sử là sự tiếp diễn, không thể ngừng
Trong đó đề xuất công trình biểu tượng mang tên "Khải hoàn môn" nằm trong tổng thể không gian mới quanh hồ Hoàn Kiếm nhận được sự quan tâm của đông đảo người dân.
Chia sẻ với báo chí về đề xuất này kiến trúc sư Hồ Thiệu Trị, đại diện đơn vị tư vấn quy hoạch khu vực hồ Gươm và vùng phụ cận, cho biết mỗi thành phố đều có địa thế, cấu trúc không gian và những điểm nhấn kiến trúc riêng.
Ông dẫn ví dụ tại Paris (Pháp), "Khải hoàn môn" nằm trên trục đại lộ Champs-Élysées, một trong những trục đô thị nổi tiếng với nhiều công trình kiến trúc đặc sắc.
Với Hà Nội, kiến trúc sư Hồ Thiệu Trị đánh giá khu vực hồ Hoàn Kiếm cũng có cấu trúc không gian rất riêng, đặc biệt là trục Bắc - Nam của hồ.
Vị kiến trúc sư cho biết, trên trục này, giữa hồ có đền Ngọc Sơn, về phía Nam là Tháp Rùa. Nếu kéo dài trục về phía Bắc, khu vực quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục sẽ trở thành một điểm quan trọng trong cấu trúc không gian trung tâm.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Khu vực hồ Hoàn Kiếm (Ảnh: Hải Long).
Do đó, kiến trúc sư Hồ Thiệu Trị cho rằng nếu tại đây xuất hiện một công trình mang dấu ấn lịch sử, biểu tượng cho những chiến thắng của dân tộc Việt Nam là "Khải hoàn môn" thì công trình này có thể tạo nên một điểm nhấn đặc biệt cho khu vực hồ Hoàn Kiếm.
Ông nhìn nhận không nên e ngại việc xuất hiện một công trình kiến trúc mới mang ngôn ngữ hiện đại trong không gian vốn chứa đựng nhiều lớp trầm tích lịch sử.
"Lịch sử là sự tiếp diễn, không thể ngừng và kiến trúc cũng vậy. Mỗi kiến trúc đều có những hình ảnh, đường nét riêng", ông Trị nói và nhấn mạnh một công trình mới nếu được nghiên cứu kỹ về hình thức, tỷ lệ và mối quan hệ với cảnh quan có thể trở thành một lớp giá trị bổ sung cho hồ Hoàn Kiếm, thay vì đối lập với những di sản đã hiện hữu.
Đề cập ý tưởng về một công trình mang tính biểu tượng như "Khải hoàn môn", ông cho rằng không nhất thiết phải hiểu đây là một cánh cổng đặt tại cửa ngõ hay cửa thành. Điều quan trọng hơn nằm ở ý nghĩa mà công trình chuyển tải.
"Khải hoàn môn là biểu tượng của chiến thắng, của sự khải hoàn. Không nhất thiết phải đặt một cánh cổng ngay cửa thành. Nếu tinh thần ấy có thể vang lên giữa lòng Hà Nội, ngay bên hồ Gươm, tôi cho rằng đó sẽ là một điểm rất đặc biệt cho Hà Nội và đất nước", kiến trúc sư Hồ Thiệu Trị chia sẻ.
Giữ gìn những giá trị đặc trưng của hồ Hoàn Kiếm
Từ câu chuyện về điểm nhấn kiến trúc, ông Trị cho biết lần nghiên cứu quy hoạch khu vực hồ Hoàn Kiếm và vùng phụ cận hướng tới nhiều mục tiêu lớn.
Trước hết là giữ gìn những giá trị đặc trưng vốn có của hồ Hoàn Kiếm, nơi hội tụ nhiều lớp giá trị lịch sử, văn hóa và kiến trúc của Hà Nội.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Phối cảnh "Khải hoàn môn" (Ảnh: UBND TP Hà Nội).
Mục tiêu thứ hai là mở rộng không gian quảng trường, không gian công cộng quanh hồ theo cả bốn hướng Đông, Tây, Nam, Bắc qua đó tăng cường sự kết nối giữa hồ Hoàn Kiếm với các khu vực xung quanh.
Đáng chú ý, về phía Đông, không gian hồ Hoàn Kiếm được định hướng tăng cường kết nối với khu vực sông Hồng và Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng trong tương lai.
Kiến trúc sư Hồ Thiệu Trị đánh giá việc chỉnh trang, tái cấu trúc và mở rộng không gian quy hoạch quanh hồ Hoàn Kiếm là một trong những mục tiêu quan trọng hàng đầu của lần nghiên cứu này để tạo nên hình ảnh đặc biệt.
Trong đó có tất cả các hệ thống về quảng trường kết hợp với công viên cây xanh để tạo nên một lá phổi, một trái tim là điểm chính của Hà Nội là khu vực hồ Hoàn Kiếm.
Một vấn đề khác được đơn vị tư vấn đặc biệt quan tâm là cách xử lý mối quan hệ giữa những lớp kiến trúc đã hình thành qua nhiều thời kỳ và các công trình mới có thể xuất hiện trong tương lai.
Những công trình kiến trúc Pháp hiện hữu quanh khu vực trung tâm sẽ được đặt trong mối quan hệ với các công trình mang ngôn ngữ kiến trúc đương đại, nhằm tạo nên sự gắn kết, hài hòa giữa giá trị cũ và mới.
Ông Trị cho rằng trong bức tranh tương lai, hồ Hoàn Kiếm vẫn phải giữ được những giá trị lịch sử vốn có. Trong đó, không gian hồ Hoàn Kiếm được định hướng kết nối theo trục Tràng Tiền tới khu vực Nhà hát Lớn và các không gian lân cận, qua đó hình thành một tổng thể lớn ở trung tâm Hà Nội.
Ông kỳ vọng việc tổ chức lại không gian quanh hồ Gươm sẽ không chỉ tạo thêm các quảng trường, công viên hay công trình kiến trúc mới mà quan trọng hơn là hình thành một tổng thể hài hòa, nơi những giá trị lịch sử được gìn giữ và tiếp tục được bồi đắp bằng những dấu ấn của thời đại.