Đóng cửa công ty nhưng không giải thể, doanh nghiệp đối mặt điều gì?

Tại tọa đàm “Làm sạch mã số thuế: Làm sao để doanh nghiệp ‘đóng cửa’ thuận lợi?” do báo Dân trí tổ chức sáng 9/10, ông Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Hà Nội, chia sẻ những vướng mắc khiến nhiều doanh nghiệp ngừng hoạt động từ lâu nhưng chưa hoàn tất thủ tục giải thể.

Theo ông Quốc Anh, nguyên nhân đầu tiên là thiếu thông tin và nhận thức chưa đầy đủ. Nhiều chủ doanh nghiệp cho rằng khi đóng cửa văn phòng, không còn doanh thu, hóa đơn hay giao dịch thì đồng nghĩa đã ngừng hoạt động.

Tuy nhiên, nếu chưa hoàn thành thủ tục pháp lý, doanh nghiệp vẫn tồn tại trên hệ thống, mã số thuế chưa được chấm dứt và các nghĩa vụ liên quan vẫn còn.

Nguyên nhân thứ hai là tâm lý ngại thực hiện thủ tục. Khi gặp khó khăn, chủ doanh nghiệp thường ưu tiên xử lý công nợ, người lao động, tài sản và mặt bằng, trong khi hồ sơ thuế, kế toán và thủ tục giải thể lại để sau, với suy nghĩ khi nào có điều kiện sẽ giải quyết.

Nguyên nhân thứ ba là chi phí rời bỏ thị trường đôi khi chưa tương xứng với quy mô doanh nghiệp. Có những doanh nghiệp rất nhỏ, thậm chí không phát sinh doanh thu, nhưng khi hoàn thiện thủ tục vẫn có thể phát sinh chi phí rà soát hồ sơ, chứng từ, kê khai và xử lý vi phạm hành chính.

Việc trì hoãn khiến những vấn đề chưa được xử lý tích tụ qua nhiều năm, làm tăng chi phí tuân thủ và khiến doanh nghiệp mất khả năng chủ động. Hồ sơ kế toán có thể thất lạc, nhân sự cũ đã nghỉ việc hoặc đơn vị cung cấp dịch vụ kế toán không còn hợp tác, gây khó khăn khi khôi phục hồ sơ.

Những nghĩa vụ chưa hoàn thành còn có thể ảnh hưởng đến khả năng quay lại thị trường của chủ doanh nghiệp khi muốn khởi nghiệp, thành lập doanh nghiệp mới, vay vốn hoặc tham gia đấu thầu.

Cùng trao đổi tại tọa đàm, bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam, cho biết ngừng hoạt động trên thực tế khác với hoàn tất thủ tục chấm dứt hoạt động về mặt pháp lý. Doanh nghiệp chưa hoàn thành các thủ tục liên quan vẫn có thể tồn tại những khoản nợ thuế, tiền chậm nộp và nghĩa vụ kéo dài qua nhiều năm.

Ông Nguyễn Đức Huy, Phó Trưởng Ban Nghiệp vụ Thuế (Cục Thuế), thông tin chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh” đang rà soát khoảng 617.000 mã số thuế tích lũy qua nhiều năm.

Đến ngày 30/9, cơ quan thuế đã chấm dứt hiệu lực mã số thuế cho gần 125.000 doanh nghiệp, chi nhánh và tổ chức; xác nhận hoàn thành nghĩa vụ thuế cho hơn 52.000 trường hợp. Hơn 4.000 doanh nghiệp, tổ chức được khôi phục mã số thuế để tiếp tục hoạt động.

Theo ông Huy, chiến dịch không làm phát sinh nghĩa vụ pháp lý mới. Những khoản cần xử lý gồm nợ thuế, tiền chậm nộp, hồ sơ khai thuế, hóa đơn và vi phạm hành chính nếu có.

Từ góc độ cộng đồng doanh nghiệp, ông Quốc Anh nhấn mạnh cần phân định rõ nghĩa vụ thuế thực tế với những sai sót về thủ tục hành chính. Nghĩa vụ thuế phải được thực hiện đầy đủ, nhưng với doanh nghiệp đã ngừng hoạt động, không phát sinh doanh thu hoặc không có hành vi gian lận, cần có cơ chế xử lý hợp lý hơn.

Ông cũng cho rằng hiệu quả chiến dịch không nên chỉ đánh giá bằng số mã số thuế được làm sạch mà còn phải tính đến số doanh nghiệp được tháo gỡ vướng mắc.

“Nếu lựa chọn một thay đổi quan trọng nhất, tôi đề xuất xây dựng một quy trình số hóa, một cửa để doanh nghiệp chấm dứt hoạt động và đóng mã số thuế”, ông Quốc Anh nói.

Theo ông, doanh nghiệp cần biết rõ ba vấn đề: còn nghĩa vụ gì chưa hoàn thành, phải bổ sung hồ sơ nào và khi nào thủ tục được kết thúc. Những thông tin này cần được thể hiện trên hệ thống điện tử để doanh nghiệp theo dõi trạng thái hồ sơ và các bước thực hiện.

Ông Quốc Anh đồng thời đề xuất hạn chế yêu cầu doanh nghiệp kê khai lại dữ liệu cơ quan quản lý đã có, đơn giản hóa hồ sơ và phân loại doanh nghiệp theo mức độ rủi ro nhằm rút ngắn thời gian, tiết kiệm chi phí.

Theo ông, hoàn tất thủ tục không chỉ giúp doanh nghiệp giải quyết tồn đọng mà còn tạo điều kiện để chủ doanh nghiệp tiếp tục khởi nghiệp, kinh doanh trong lĩnh vực mới.

“Cách thức rời bỏ thị trường càng thuận lợi thì chúng ta càng có thêm một lực lượng doanh nghiệp mới”, ông Quốc Anh chia sẻ.