Để tìm hiểu rõ hơn hiện tượng này, các nhà khoa học tại Đại học Flinders, Australia, đã phân tích 22 nghiên cứu trước đó về khí dung sinh học hình thành trong quá trình xả bồn cầu.
Kết quả được công bố trên tạp chí Science of the Total Environment. Các nghiên cứu sử dụng nhiều loại bồn cầu và cơ chế xả khác nhau, đồng thời theo dõi sự phát tán của vi khuẩn, virus hoặc các hạt mô phỏng trong không khí.
Hạt khí dung có thể bay tới vùng hô hấp
Khí dung là những hạt rắn hoặc giọt chất lỏng rất nhỏ lơ lửng trong không khí. Khi các hạt này chứa vi sinh vật hoặc vật liệu có nguồn gốc sinh học, chúng được gọi là khí dung sinh học.
Theo nhóm nghiên cứu, quá trình xả tạo ra sự xáo trộn mạnh trong nước. Chính chuyển động này có thể đưa các giọt và hạt nhỏ từ bồn cầu vào không khí.
Đáng chú ý, một số nghiên cứu ghi nhận các hạt này có thể bay lên độ cao tương ứng với vùng hô hấp của người trưởng thành và tiếp tục lơ lửng trong không khí ít nhất 20 giây sau khi xả.
“Việc xả bồn cầu tạo ra sự xáo trộn có thể giải phóng các hạt khí dung vào không khí xung quanh”, Lira Adiyani, tác giả chính của nghiên cứu và nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Đại học Flinders, cho biết.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Nghiên cứu cho thấy các hạt từ bồn cầu có thể tồn tại trong không khí ít nhất 20 giây sau khi xả (Ảnh: Getty).
Theo Adiyani, mức độ nhiễm vi sinh vật trong bồn cầu có thể ảnh hưởng trực tiếp đến lượng khí dung sinh học phát tán ra không khí.
Kết quả phân tích cho thấy, bồn cầu càng chứa nhiều vi sinh vật và quá trình xả càng mạnh, lượng hạt phát tán càng lớn. Trung bình, mỗi lít nước xả tăng thêm có liên quan đến nồng độ khí dung và khí dung sinh học cao hơn khoảng 1,3 lần.
Nhà vệ sinh không chỉ có nguy cơ từ bồn cầu
Một trong những câu hỏi thường gặp là liệu đóng nắp bồn cầu trước khi xả có thể ngăn các hạt phát tán hay không.
Tổng quan mới chưa đưa ra được câu trả lời chắc chắn. Các nhà khoa học nhận thấy bằng chứng hiện nay về ảnh hưởng của việc đóng nắp, áp lực xả và hệ thống thông gió còn hạn chế và không nhất quán.
Vì vậy, Adiyani vẫn khuyến nghị đóng nắp trước khi xả như một biện pháp phòng ngừa đơn giản. Thao tác này có thể giúp hạn chế phơi nhiễm, nhưng không nên được xem là giải pháp có thể ngăn hoàn toàn các hạt thoát ra ngoài.
Giữ nhà vệ sinh thông thoáng cũng có thể giúp giảm sự tích tụ của các hạt trong không khí. Tuy nhiên, các nhà khoa học cho rằng cần thêm nghiên cứu để xác định hiệu quả thực tế của từng biện pháp.
Theo nhóm tác giả, vấn đề cần được quan tâm nhiều hơn là thiết kế bồn cầu và hệ thống xả sao cho vừa sử dụng nước hiệu quả, vừa hạn chế tạo ra sự xáo trộn và phát tán khí dung.
Giáo sư Harriet Whiley, chuyên gia sức khỏe môi trường tại Đại học Flinders và đồng tác giả nghiên cứu, cho rằng người khỏe mạnh không cần quá lo lắng khi sử dụng nhà vệ sinh trong gia đình.
Nguy cơ đáng lưu ý hơn nằm ở những người suy giảm miễn dịch. Với nhóm này, một số vi sinh vật cơ hội vốn ít gây vấn đề cho người khỏe mạnh có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.
Các nhà khoa học cũng quan tâm đến chất lượng nguồn nước dùng để xả bồn cầu, đặc biệt khi nước tái chế hoặc nước mưa ngày càng được sử dụng nhiều hơn. Nếu những nguồn nước này chứa vi sinh vật, chúng có thể trở thành một nguồn góp phần tạo ra khí dung sinh học trong quá trình xả.
Tiến sĩ Lotti Tajouri, chuyên gia di truyền học phân tử tại Đại học Bond và Đại học Murdoch, Australia, người không tham gia nghiên cứu, cho rằng nguy cơ trong nhà vệ sinh không chỉ đến từ bồn cầu.
Trong quá trình sử dụng, tay có thể liên tục chạm vào nhiều bề mặt như khóa cửa, nắp bồn cầu, nút xả, vòi nước hay tay nắm cửa. Đây đều có thể trở thành những điểm trung gian khiến vi sinh vật lan từ bề mặt này sang bề mặt khác.
Điện thoại di động cũng là vật dụng cần lưu ý. Thói quen sử dụng điện thoại trong nhà vệ sinh có thể khiến thiết bị tiếp xúc với bàn tay hoặc các bề mặt nhiễm bẩn, từ đó mang vi sinh vật ra bên ngoài.
Theo các chuyên gia, điều quan trọng là duy trì những thói quen vệ sinh cơ bản. Đóng nắp bồn cầu trước khi xả, giữ không gian thông thoáng, hạn chế đặt đồ dùng xuống sàn và rửa tay kỹ sau khi đi vệ sinh là những biện pháp đơn giản có thể giúp giảm nguy cơ phơi nhiễm.