“Đồng hồ điện, cột đo xăng bị gian lận, không thể chỉ phạt là xong”

Quan điểm này được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đưa ra trong phiên thảo luận tổ tại Quốc hội sáng 17/10, về dự án Luật Bưu chính (sửa đổi) và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường.

“Đo lường và bưu chính rất quan trọng, đều là những lĩnh vực phát triển rất mới, quy định pháp luật không đáp ứng yêu cầu phát triển nên phải sửa đổi”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.

"Không thể vì lợi ích của mình mà ở đâu cũng tăng giá"

Dẫn chứng, ông cho rằng sai lệch về đo lường có thể gây thiệt hại cho người dân, khiến doanh nghiệp mất thị trường, thậm chí ảnh hưởng đến đến sinh mạng, đến đời sống hay đến việc có vi phạm hay không.

Thực tế, quy định của pháp luật hình sự còn dựa vào chỉ số đo lường để kết luận có phạm tội hay không, nên theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, đo lường không chỉ là vấn đề dân sinh thông thường.

Góp ý vào việc sửa Luật Đo lường, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu nhiều vấn đề quan trọng.

Trước hết là phát triển năng lực đo lường để phục vụ nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế. “Muốn làm chủ công nghệ phải có khả năng đo kiểm chứng chất lượng sản phẩm. Nếu đo lường không theo kịp thì nghiên cứu khó đi vào sản xuất, doanh nghiệp khó tham gia sâu vào chuỗi giá trị”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.

Trong báo cáo tiếp thu, giải trình của Chính phủ nêu dự kiến nhu cầu ngân sách khoảng 9.000 tỷ đồng giai đoạn 2026-2030 cho hệ thống tiêu chuẩn đo lường, củng cố nền tảng số.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị làm rõ thứ tự ưu tiên, khả năng sử dụng chung và kết quả đạt được.

“Hiệu quả đầu tư cần được đánh giá bằng năng lực đo lường được quốc tế thừa nhận, khả năng phục vụ doanh nghiệp và mức độ giảm chi phí dịch vụ. Xu hướng quản lý, giảm chi phí rất quan trọng đối với nền kinh tế và từng doanh nghiệp. Không thể vì lợi ích của mình mà ở đâu cũng tăng giá, khiến cả nền kinh tế thua thiệt”, theo lời Tổng Bí thư, Chủ tịch nước.

Ông dẫn chứng việc các ngân hàng đua nhau tăng lãi suất huy động mà đầu tiên là các ngân hàng nhỏ lẻ đẩy lãi suất tiền gửi lên cao để thu hút dòng tiền, khiến các ngân hàng lớn cũng phải chạy đua, và cuối cùng nền kinh tế rất khó khăn.

Bên cạnh đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý đầu tư thiết bị đo lường phải gắn với đào tạo chuyên gia, kinh phí vận hành và nhu cầu sử dụng, tránh việc mua sắm thiết bị hiện đại nhưng không có người sử dụng, đẩy chi phí lên rất lớn, gây lãng phí lớn.

Một yêu cầu khác, theo người đứng đầu Đảng, Nhà nước, là giảm tiền kiểm đi đôi với tăng cường hậu kiểm có căn cứ, có trách nhiệm.

“Việc kiểm tra phải dựa trên rủi ro, có căn cứ rõ ràng, xác định rõ trách nhiệm và kiểm soát việc miễn, giảm kiểm tra, không để doanh nghiệp tuân thủ tốt bị kiểm tra nhiều lần, còn nơi có dấu hiệu gian lận lại không phát hiện được”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu quan điểm.

Nhấn mạnh miễn, giảm kiểm tra không đồng nghĩa với miễn các biện pháp kiểm soát bắt buộc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng khi có dấu hiệu vi phạm, cơ quan có thẩm quyền vẫn phải kiểm tra để ngăn ngừa việc lợi dụng chính sách.

Khi sửa Luật Đo lường, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng đề nghị chuyển đổi số, nâng cao độ tin cậy của kết quả đo và giảm chi phí.

Đặc biệt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý phải bảo vệ đến cùng quyền lợi của người dân khi có sai lệch, gian lận về đo lường.

“Khi phát hiện đồng hồ điện, nước hoặc cột đo xăng dầu bị gian lận, cần xác định rõ thời gian, phạm vi ảnh hưởng, số tiền thu sai, trách nhiệm hoàn trả và bồi thường, không thể chỉ xử phạt hành chính xong mà quyền lợi của người bị hại vẫn chưa được giải quyết”, theo lời Tổng Bí thư, Chủ tịch nước.

Tương tự, ông dẫn chứng với thiết bị y tế, nếu có sai lệch trong đo lường sẽ rất khó khắc phục hậu quả. “Người không có bệnh nhưng vì máy móc đo lường bị can thiệp rồi kết luận thành có bệnh thì khắc phục thế nào? Tâm lý bị bệnh ám ảnh lắm”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.

"Nhiều bộ quản lý thì doanh nghiệp khổ"

Với việc sửa đổi Luật Bưu chính, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị mở rộng không gian phát triển, bảo đảm cạnh tranh bình đẳng và quản lý đúng trách nhiệm.

Theo người đứng đầu Đảng, Nhà nước, các hoạt động có liên quan với nhau không có nghĩa phải cùng chịu một cơ chế quản lý. Nếu phạm vi không rõ ràng, doanh nghiệp có thể phải đáp ứng nhiều lớp điều kiện cho cùng một hoạt động, còn cơ quan quản lý cũng khó phân định trách nhiệm.

Nêu thực tế hiện nay có tới 4-5 bộ liên quan quản lý lĩnh vực này, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước một lần nữa đề nghị phân định rõ ranh giới và chức năng quản lý, vì “nhiều bộ quản lý là doanh nghiệp khổ”.

Ủng hộ chuyển từ cơ chế cấp phép sang đăng ký, song Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý thủ tục đơn giản phải đi đôi với trách nhiệm rõ ràng và năng lực giám sát thực chất.

“Chuyển đổi số phải giúp truy vết, nâng cao chất lượng dịch vụ và giảm chi phí. Công tác kiểm tra nhằm ngăn chặn hàng cấm, gian lận phải có căn cứ tương xứng với mức độ rủi ro, đồng thời bảo đảm bí mật, uy tín và không gây ách tắc lưu thông”, theo lời Tổng Bí thư, Chủ tịch nước.