Sinh viên Trường đại học Giao thông vận tải TP.HCM học tại phòng mô phỏng điều khiển, khai thác đường sắt tốc độ cao của trường - Ảnh: TRẦN HUỲNH
Theo GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo), nhiệm vụ trọng tâm năm học 2026-2027 là triển khai Nghị quyết 71-NQ/TW, Quyết định 2623/QĐ-BGDĐT ngày 3-9-2026 cùng các chương trình, đề án đã được phê duyệt; đồng thời chuẩn bị điều kiện thực hiện Chiến lược phát triển giáo dục đại học giai đoạn 2026-2035, tầm nhìn đến năm 2045.
Sắp xếp mạng lưới giáo dục đại học, dự kiến chọn 30 trường trọng điểm
Các mục tiêu đến năm 2030 trong dự thảo hiện mang tính định hướng và sẽ được cập nhật sau khi cấp có thẩm quyền phê duyệt.
Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp các bộ, ngành, địa phương rà soát phương án sắp xếp theo thẩm quyền, đánh giá tác động đối với người học, đội ngũ, tài sản, đất đai và hoạt động nghiên cứu.
Chuẩn bị hồ sơ, phương án theo mốc tháng 4-2027 của dự thảo chiến lược; không đồng nhất thời hạn trình, phê duyệt đề án với thời điểm hoàn thành toàn bộ việc sắp xếp hoặc giảm đầu mối.
"Đến tháng 12-2026, chuẩn bị tiêu chí và hồ sơ đánh giá để lựa chọn cơ sở giáo dục đại học trọng điểm, đại học định hướng tinh hoa. Xây dựng 20-25 trung tâm xuất sắc cấp quốc gia và 10 trung tâm cấp quốc tế; gắn phòng thí nghiệm với doanh nghiệp và đại học uy tín.
Dự kiến có 30 cơ sở giáo dục đại học trọng điểm và 3-5 đại học định hướng xuất sắc. Việc lựa chọn dựa trên năng lực, lĩnh vực đào tạo, vùng miền và các kết quả đầu ra cam kết, sau đó trình cấp có thẩm quyền xem xét", ông Thảo cho biết.
Đồng thời liên kết các cơ sở với viện nghiên cứu, khu công nghệ cao và doanh nghiệp; tổ chức sử dụng chung phòng thí nghiệm, dữ liệu và hạ tầng nghiên cứu. Việc triển khai các dự án hiện có cần được phối hợp để tránh hình thành thêm đầu mối và đầu tư trùng lặp hạ tầng.
Số lượng cơ sở giáo dục đại học năm 2026
Đào tạo nhân lực công nghệ chiến lược, kiểm soát quy mô
Quy mô tuyển sinh và đào tạo được kiểm soát trên cơ sở đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm, chuẩn đầu ra và việc làm.
Các lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học (STEM), cùng những ngành công nghệ chiến lược, được định hướng ưu tiên phát triển nhưng hạ thấp yêu cầu tuyển sinh hoặc chuẩn đầu ra.
Triển khai đồng bộ các chương trình bán dẫn, AI, điện hạt nhân, đường sắt, công nghệ sinh học, vật liệu mới, năng lượng và công nghệ số; điều phối chung để tránh trùng lặp chương trình, phòng thí nghiệm và nguồn lực.
Đào tạo sau đại học mở rộng có chọn lọc, chương trình tiến sĩ toàn thời gian, chương trình tài năng và sau tiến sĩ. Người học cần được kết nối với các nhóm nghiên cứu mạnh, trung tâm xuất sắc, nhiệm vụ khoa học và đối tác doanh nghiệp.
Xây dựng hệ thống dự báo cung - cầu nhân lực theo ngành, vùng; công khai việc làm, thu nhập và mức độ phù hợp việc làm của người tốt nghiệp để điều chỉnh quy mô đào tạo.
Phát triển đội ngũ giảng viên, nâng chất giáo dục đại học
Bộ yêu cầu các cơ sở giáo dục đại học rà soát thiếu hụt giảng viên theo ngành, xây dựng kế hoạch tuyển dụng và đào tạo tiến sĩ theo Đề án 89; thực hiện cơ chế giảng viên đồng cơ hữu, thỉnh giảng và thu hút chuyên gia theo Quyết định số 530/QĐ-TTg.
Mỗi vị trí thu hút phải gắn với khối lượng giảng dạy, hướng dẫn người học, nghiên cứu và phát triển đội ngũ; theo dõi người làm việc thực tế, không chỉ số hợp đồng.
Hoàn thiện thể chế thu hút có chọn lọc các đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ hàng đầu thế giới đầu tư, mở phân hiệu tại Việt Nam.
Xây dựng chính sách thu hút sinh viên quốc tế, mở rộng chương trình giảng dạy bằng ngoại ngữ và thúc đẩy dịch chuyển sinh viên, giảng viên hai chiều gắn với công nhận tín chỉ quốc tế. Gắn quốc tế hóa đào tạo với các dự án nghiên cứu chung và đào tạo tiến sĩ liên kết.
Công tác bảo đảm chất lượng nội bộ cần được chú trọng thông qua theo dõi kết quả đầu ra, phân bố điểm và kết quả tốt nghiệp. Sau kiểm định, mỗi cơ sở cần xây dựng kế hoạch cải tiến với đầu mối phụ trách, thời hạn và minh chứng cụ thể.
Đội ngũ giảng viên cũng cần được bồi dưỡng về đánh giá năng lực người học trong môi trường trí tuệ nhân tạo, ngoại ngữ và phương pháp sư phạm. Dự thảo đặt mục tiêu tỉ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ đạt 40% vào năm 2030.
Phó thủ tướng Lê Tiến Châu: Đại học phải giảm ít nhất 20% cơ sở, không thể 'yếu vẫn để đó'Phó thủ tướng Lê Tiến Châu yêu cầu sắp xếp mạng lưới giáo dục đại học theo hướng giảm ít nhất 20% cơ sở, không sáp nhập cơ học nhưng cũng không duy trì những cơ sở yếu kém, không bảo đảm chất lượng.