Có tới 1/3 thương nhân đầu mối xăng dầu không đáp ứng yêu cầu về kinh doanh xăng dầu nếu nâng tiêu chuẩn - Ảnh: T.TR.
Tại tờ trình dự thảo nghị định kinh doanh xăng dầu được Bộ Công Thương xây dựng trình Chính phủ, quy định thương nhân đầu mối xăng dầu phải đáp ứng tổng nguồn tối thiểu 300.000m3/năm, thay vì quy định hiện hành là 100.000m3/năm tiếp tục được nêu ra như là điều kiện bắt buộc.
Có tới 1/3 thương nhân có thể không đáp ứng quy định
Bộ Công Thương cho rằng thay cho việc chỉ dựa vào các điều kiện đầu vào về kho, cảng, cửa hàng, quy định trên là công cụ để tái cơ cấu số lượng thương nhân đầu mối theo hướng thực chất. Trường hợp nếu thương nhân không thực hiện đủ tổng nguồn xăng dầu tối thiểu trong 2 năm liên tiếp sẽ bị thu hồi giấy xác nhận đủ điều kiện làm thương nhân đầu mối.
Tại cuộc họp lấy ý kiến xây dựng dự thảo trước khi trình Chính phủ, ông Trần Hữu Linh - Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) - cho rằng nhiều ý kiến đánh giá "không đất nước nào nhiều thương nhân đầu mối xăng dầu như Việt Nam".
Thực tế hiện có tới 26 thương nhân đầu mối, nhưng chỉ khoảng 10 thương nhân đã chiếm tới 70-80% thị phần. Vì vậy, qua rà soát thực tế điều kiện, quy định trên, nếu nghị định có hiệu lực và áp dụng ngay, trên thị trường sẽ chỉ còn 14-15 thương nhân đầu mối.
Đề xuất mới: Doanh nghiệp thông báo trước 30 phút khi tự quyết giá xăng dầu, dừng sử dụng quỹ bình ổnĐỌC NGAY
Tổng hợp số liệu thực hiện trong 7 tháng đầu năm 2026 của các thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu, Bộ Công Thương cho rằng với quy định đáp ứng tối thiểu 300.000m3/năm, có 17/26 thương nhân đạt trên 65% được phân giao; có 9/26 thương nhân đạt trên 34% được phân giao.
Còn theo kết quả thực hiện năm 2025, có 15/26 thương nhân đạt từ 300.000m3 trở lên; trong 11 thương nhân chưa đạt có 4 thương nhân đã đạt 280.000 - 291.000m3, tiệm cận ngưỡng quy định tại dự thảo nghị định.
Xét theo thị phần, với 9 thương nhân được phân giao dưới 300.000m3 năm 2026, có tổng lượng phân giao 1.536.087m3/tấn. Như vậy số này chiếm 5,02% tổng nguồn phân giao năm 2026 30.615.293m3/tấn). Tuy nhiên, kết quả sản lượng thực hiện thực tế trong 7 tháng đầu năm 2026 của nhóm này chỉ đạt 680.076m3/tấn, chiếm 3,90%.
Còn nếu theo kết quả năm 2025, nhóm 7 thương nhân có sản lượng thực hiện dưới 250.000m3/tấn chỉ chiếm 3,17% tổng lượng xăng dầu do các thương nhân đầu mối cung ứng ra thị trường.
Như vậy, quy định tác động đến khoảng 1/3 số lượng thương nhân đầu mối nhưng chỉ tương ứng khoảng 4 - 5% thị phần, nguồn cung cho thị trường và sẽ không ảnh hưởng đến cân đối cung cầu xăng dầu chung của cả nước.
Nhiều thương nhân đầu mối nhưng năng lực tạo nguồn thấp
Đánh giá về khả năng đáp ứng quy định mới, bộ cho rằng trong 9 thương nhân được phân giao dưới 300.000m3 xăng dầu, có 5 thương nhân chỉ cần tăng 1,04 - 1,57 lần so với mức được phân giao năm 2026 là đạt ngưỡng, 4 thương nhân phải tăng 2,34 - 4,93 lần.
Kết quả thực hiện 7 tháng đầu năm 2026 của nhóm này phần lớn thấp hơn mức bình quân chung của khối thương nhân đầu mối (56,9%): 7/9 thương nhân đạt dưới 55% tổng nguồn được giao, trong đó 1 thương nhân không thực hiện (0%) và 3 thương nhân đạt dưới 30%. Điều này cho thấy nhóm doanh nghiệp này có năng lực tạo nguồn và mức độ tuân thủ nghĩa vụ tổng nguồn thấp nhất.
Do đó, việc nâng mức tổng nguồn tối thiểu là tiêu chí sàng lọc phù hợp, đúng yêu cầu bảo đảm thương nhân đầu mối thực sự có năng lực và thực hiện đầy đủ trách nhiệm bảo đảm nguồn cung. Để nâng cao năng lực đáp ứng, Bộ Công Thương đưa ra lộ trình chuyển tiếp 2 năm mới áp dụng chính thức việc rút giấy phép nếu không đủ điều kiện.
Theo bộ này, việc áp dụng thêm 2 năm giúp doanh nghiệp đầu tư, mở rộng phân phối hoặc chủ động chuyển đổi mô hình hoạt động (chuyển thành thương nhân phân phối xăng dầu, hợp nhất, sáp nhập với thương nhân khác).
Thực tiễn cho thấy năm 2025, có hai thương nhân đầu mối đã chấm dứt hoạt động, chỉ chiếm 0,22% nguồn cung nên thị trường không bị ảnh hưởng.
Một thương nhân đầu mối xăng dầu cho hay hiện nay việc phân giao tổng nguồn xăng dầu được thực hiện trên cơ sở cơ quan quản lý phân giao dựa trên mức đăng ký của thương nhân đầu mối xăng dầu.
Trong trường hợp không đạt chỉ tiêu đăng ký, gần cuối năm thương nhân có thể đề xuất điều chỉnh tổng nguồn. Điều này tạo nên bất cập khi thương nhân đầu mối không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ về tạo nguồn, gây áp lực cho doanh nghiệp khác khi thị trường có biến động.
Do đó, việc đưa thêm quy định để chọn lọc những doanh nghiệp có đủ khả năng cung ứng là cần thiết, góp phần đảm bảo an ninh năng lượng.
Bộ Công Thương thông tin về nguồn cung, xu hướng giá xăng dầu cuối nămChiều 7-10, Bộ Công Thương tổ chức họp báo thường kỳ quý 3-2026 với vấn đề được quan tâm liên quan tới dự thảo quản lý kinh doanh xăng dầu và dự báo cung cầu, giá cả xăng dầu trong thời gian tới.