Phóng viên Báo Tiền Phong có cuộc trao đổi với ông Lê Hồng Thái - Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Nhôn Mai - về định hướng phát triển cây dứa tại địa phương.
PV: Thưa ông, vì sao Nhôn Mai lựa chọn cây dứa để phát triển kinh tế, chuyển đổi cơ cấu cây trồng cho người dân? Chủ trương này có sự gắn kết như thế nào với định hướng phát triển nông nghiệp của tỉnh?
Ông Lê Hồng Thái: Nhôn Mai là xã biên giới đặc biệt khó khăn, địa hình chủ yếu là đồi núi, bị chia cắt mạnh. Đời sống người dân phụ thuộc phần lớn vào sản xuất nông, lâm nghiệp, trong khi tỷ lệ hộ nghèo, cận nghèo còn cao. Vì vậy, tìm kiếm cây trồng phù hợp với điều kiện đất đai, khí hậu, có khả năng mang lại giá trị kinh tế tốt là yêu cầu cấp thiết.
Thực tế, nhiều diện tích đất đồi, đất nương rẫy đang được khai thác nhưng hiệu quả kinh tế chưa cao. Qua theo dõi, cây dứa bước đầu cho thấy khả năng thích nghi khá tốt với điều kiện tự nhiên của địa phương, ít sâu bệnh, chất lượng quả phù hợp thị hiếu người tiêu dùng.
Việc phát triển cây dứa tại Nhôn Mai cũng nằm trong định hướng cơ cấu lại ngành nông nghiệp, phát triển các vùng nguyên liệu tập trung của tỉnh Nghệ An. Đặc biệt, Nghị quyết số 34/2025/NQ-HĐND ngày 12/12/2025 của HĐND tỉnh Nghệ An về chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp, nông thôn giai đoạn 2026-2030 đã đưa cây dứa vào diện được hỗ trợ trồng mới. Đây là cơ sở quan trọng để địa phương vận động người dân chuyển đổi cây trồng, mở rộng sản xuất theo hướng hàng hóa.
PV: Hiệu quả kinh tế từ những diện tích dứa đã trồng trên địa bàn hiện nay ra sao, thưa ông?
Ông Lê Hồng Thái: Hiện xã có hơn 40 hộ tham gia trồng dứa, với tổng diện tích khoảng 10ha, tập trung chủ yếu tại các bản Phá Kháo, Piêng Mựn và một số khu vực khác.
Qua theo dõi, cây dứa sinh trưởng khá tốt, tình hình sâu bệnh không đáng kể. Năng suất bình quân đạt khoảng 22 tấn/ha, sản lượng ước khoảng 220 tấn. Thu nhập bình quân đạt khoảng 110 triệu đồng/ha/năm.
Đây là kết quả bước đầu đáng khích lệ đối với một xã miền núi còn nhiều khó khăn như Nhôn Mai. Người dân có thêm cơ sở để so sánh hiệu quả với các loại cây trồng truyền thống, từ đó cân nhắc chuyển đổi những diện tích sản xuất kém hiệu quả.
Tuy nhiên, hiệu quả còn phụ thuộc vào chất lượng giống, điều kiện đất đai, kỹ thuật chăm sóc, thời tiết và khả năng tiêu thụ. Vì vậy, muốn phát triển bền vững cần tổ chức sản xuất bài bản, bảo đảm nguồn giống, chuyển giao kỹ thuật và kết nối đầu ra.
PV: Từ kết quả bước đầu đó, xã đặt mục tiêu phát triển cây dứa trong năm 2026 và những năm tiếp theo như thế nào?
Ông Lê Hồng Thái: UBND xã đã xây dựng kế hoạch phát triển cây dứa giai đoạn 2026-2030, trong đó phấn đấu duy trì 100ha dứa đến năm 2030. Riêng năm 2026, xã đặt mục tiêu trồng mới 47ha, tạo tiền đề hình thành vùng sản xuất hàng hóa tập trung.
Diện tích trồng mới được phân bổ tại 3 bản có điều kiện phù hợp, gồm: Thăm Thẩm 15ha, Xói Voi 5ha và Chà Lò 27ha. Xã ưu tiên những khu vực đất đồi, đất nương rẫy, đất sản xuất kém hiệu quả nhưng có khả năng chuyển đổi sang trồng dứa; đồng thời xem xét điều kiện giao thông, vận chuyển vật tư và tiêu thụ sản phẩm.
Chúng tôi xác định người dân phải là chủ thể trong quá trình thực hiện. Xã sẽ rà soát quỹ đất, vận động các hộ có nhu cầu, có đất phù hợp đăng ký tham gia. Việc mở rộng diện tích phải gắn với khả năng đầu tư, chăm sóc của từng hộ, tránh chạy theo chỉ tiêu mà không bảo đảm hiệu quả sản xuất.
PV: Để hiện thực hóa mục tiêu 47ha, xã sẽ triển khai những giải pháp gì, nhất là việc tận dụng chính sách hỗ trợ của tỉnh để người dân có điều kiện tham gia sản xuất?
Ông Lê Hồng Thái: Trước hết, xã tập trung rà soát quỹ đất, xác định cụ thể diện tích, địa điểm và số hộ tham gia. Đồng thời, đẩy mạnh tuyên truyền về hiệu quả kinh tế, quy trình kỹ thuật và định hướng phát triển cây dứa thông qua các cuộc họp bản, hệ thống truyền thanh và hoạt động của các đoàn thể.
Theo Nghị quyết số 34/2025/NQ-HĐND của HĐND tỉnh Nghệ An, các tổ chức, cá nhân, hộ gia đình trồng dứa mới lần đầu, đáp ứng điều kiện và có kế hoạch, định hướng phát triển được Sở Nông nghiệp và Môi trường phê duyệt, được hỗ trợ 80% kinh phí mua giống, 5 triệu đồng/ha chi phí làm đất trồng mới và 3,5 triệu đồng/ha chi phí màng phủ nilon che phủ luống. Đây là chính sách thiết thực, góp phần giảm chi phí đầu tư ban đầu cho người dân.
Địa phương sẽ căn cứ quy định để rà soát đối tượng, điều kiện thụ hưởng, hướng dẫn các hộ hoàn thiện thủ tục, bảo đảm chính sách được triển khai đúng quy định. Trong đó, ưu tiên hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo có đất sản xuất phù hợp.
Cùng với hỗ trợ nguồn lực, xã chú trọng bảo đảm chất lượng giống và chuyển giao kỹ thuật. Kế hoạch đặt mục tiêu 100% hộ trực tiếp tham gia trồng mới trong năm 2026 được tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật. Đồng thời, xã xây dựng ít nhất một mô hình điểm để người dân tham quan, học tập kinh nghiệm, làm cơ sở nhân rộng trong những năm tiếp theo.
PV: Sản xuất dứa tại Nhôn Mai hiện vẫn còn nhỏ lẻ, phân tán. Xã có giải pháp gì để tổ chức vùng trồng tập trung, gắn sản xuất với tiêu thụ, tránh tình trạng được mùa mất giá?
Ông Lê Hồng Thái: Đây là vấn đề xã đặc biệt quan tâm. Hiện sản xuất dứa vẫn còn nhỏ lẻ, phân tán; chất lượng giống chưa đồng đều, hạ tầng sơ chế, bảo quản còn hạn chế, liên kết tiêu thụ chưa chặt chẽ. Người dân cũng gặp khó khăn trong tiếp cận thông tin thị trường.
Nếu chỉ mở rộng diện tích mà không tính toán đầu ra, sản phẩm khó tiêu thụ, giá cả thiếu ổn định sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập. Do đó, xã xác định phát triển vùng trồng phải đi đôi với kết nối thị trường ngay từ đầu.
Trước mắt, địa phương sẽ phối hợp với thương lái, cơ sở sơ chế và doanh nghiệp thu mua để nắm bắt nhu cầu thị trường, định hướng sản xuất phù hợp. Đồng thời, khuyến khích các hộ liên kết thành nhóm hộ, tổ hợp tác, hợp tác xã nhằm thống nhất giống, thời vụ, quy trình kỹ thuật và phương thức tiêu thụ.
Khi sản xuất được tổ chức theo nhóm, người dân có điều kiện hỗ trợ nhau về kỹ thuật, chia sẻ kinh nghiệm, giảm chi phí đầu vào và tạo nguồn cung tập trung. Về lâu dài, xã hướng đến hình thành chuỗi liên kết từ sản xuất đến sơ chế, tiêu thụ. Theo kế hoạch giai đoạn 2026-2030, địa phương đặt mục tiêu 60% diện tích có liên kết tiêu thụ, 60% sản lượng được sơ chế, tiêu thụ theo hợp đồng hoặc thỏa thuận liên kết. Cùng với đó là từng bước thực hiện truy xuất nguồn gốc, xây dựng nhãn hiệu và nâng cao giá trị sản phẩm dứa Nhôn Mai.
PV: Với mục tiêu đến năm 2030 duy trì 100ha dứa, ông kỳ vọng cây trồng này sẽ đóng góp như thế nào vào công tác giảm nghèo bền vững tại Nhôn Mai?
Ông Lê Hồng Thái: Chúng tôi kỳ vọng cây dứa sẽ trở thành một trong những cây trồng hàng hóa có giá trị, góp phần đa dạng hóa sinh kế và nâng cao thu nhập cho người dân. Tuy nhiên, hiệu quả giảm nghèo không chỉ được đo bằng diện tích trồng mới mà quan trọng hơn là thu nhập thực tế, khả năng duy trì sản xuất và tính ổn định của đầu ra.
Mục tiêu của xã là từng bước hình thành vùng trồng tập trung, có sự tham gia của người dân, tổ hợp tác, hợp tác xã và doanh nghiệp. Khi sản xuất được tổ chức bài bản, người dân có thể nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, giảm chi phí và cải thiện khả năng tiếp cận thị trường.
Thông qua phát triển cây dứa, chúng tôi cũng mong muốn tạo chuyển biến trong tư duy sản xuất của người dân, từ nhỏ lẻ, manh mún sang sản xuất hàng hóa, có tính toán về thị trường và hiệu quả kinh tế.
Năm 2026 là năm khởi đầu với mục tiêu trồng mới 47ha, tạo cơ sở để đánh giá, rút kinh nghiệm và hoàn thiện phương thức tổ chức sản xuất trong những năm tiếp theo. Về lâu dài, chúng tôi mong muốn cây dứa không chỉ là một loại cây trồng mới mà còn trở thành sinh kế có khả năng mang lại thu nhập ổn định, góp phần nâng cao đời sống và thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững tại xã biên giới Nhôn Mai.