Bỏ qua điều hướng
•

Đưa nghệ thuật múa Lân-Sư-Rồng lên tầm cao mới

Đưa nghệ thuật múa Lân-Sư-Rồng lên tầm cao mới
Nguồn ảnh: Nhân Dân

Là một bộ môn nghệ thuật dân gian, có truyền thống và hoạt động lâu đời ở Việt Nam nói chung và Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng, múa Lân-Sư-Rồng hiện không còn thuần chất là loại hình biểu diễn nghệ thuật mà đòi hỏi các vận động viên phải có sự tập luyện, thi đấu cọ xát và mở rộng quan hệ quốc tế để...

Những tháng cuối năm, các đoàn Lân-Sư-Rồng ở Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng và cả nước nói chung đều bận rộn với lịch tập luyện căng thẳng. Nhiều nghệ nhân cho biết, trong múa lân, võ sinh ngoài múa được những bài cơ bản là “Múa đơn sư” (múa một mình), thì còn phải biết những bài múa phối hợp: “Tứ sư hội” (bốn con lân phối hợp), “Ngũ hổ tướng” (năm con lân phối hợp), “Thất tinh trận” (bảy con lân phối hợp), “Bát sư hội” (tám con lân phối hợp), “Quần sư hội” (nhiều con lân phối hợp).

Và khi tập múa dưới đất, các võ sinh sẽ sử dụng “Hổ báo hình” làm chuẩn; còn khi múa trên không thì “Miêu hình” sẽ được áp dụng chủ yếu. Ghi nhận tại các đoàn múa lân, các động tác cơ bản như: lân móc chân (hai hoặc nhiều con lân móc chân lại với nhau), lân nhảy lên đùi hoặc lân nhảy lên mừng (người sau cho người đầu đứng lên đùi), lân nhảy lên đầu (người sau cho người đầu ngồi lên đầu), lân kẹp bụng (người sau cho người đầu kẹp hai chân qua bụng), lân đứng lên vai (người sau cho người đầu đứng lên vai)… đều được rèn dạy và luyện tập đầu tiên.

Sau đó, võ sinh mới được đào tạo các bài múa khó, các bài múa phối hợp… để phục vụ cho mùa lân cuối năm cũ và đầu năm mới. Theo Liên đoàn Lân-Sư-Rồng Việt Nam, có môn phái múa mô phỏng theo con hổ hoặc con báo (cách múa “Hổ báo hình”), có môn phái lại chọn hình dáng con mèo (cách múa “Miêu hình”) làm cơ bản, lại có môn phái chọn cách múa “Hạc Sơn hình” (kiểu múa của người ở Hạc Sơn-Trung Quốc).

Nghệ nhân Nhân dân Lưu Kiếm Xương (Đoàn Nghệ thuật Lân-Sư-Rồng Nhơn Nghĩa Đường) cho biết, múa lân là hoạt động đem lại điềm may, được biểu diễn tại những sự kiện văn hóa. Hiện múa Lân-Sư-Rồng đã vươn lên một tầm cao mới; các võ sinh, các vận động viên Việt Nam có được cơ hội phát triển và khẳng định mình với khu vực và thế giới. Nghệ nhân Lương Tấn Hằng (Đoàn Nghệ thuật Lân-Sư-Rồng Hằng Anh Đường) cho rằng, các vận động viên Việt Nam đã liên tục tìm tòi, sáng tạo ra những bài biểu diễn mới và lồng ghép, truyền tải văn hóa dân tộc vào trong nhiều tiết mục múa.

Chia sẻ về nghệ thuật biểu diễn, Chủ tịch Liên đoàn Lân- Sư-Rồng Việt Nam Phạm Quang Long nói: “Nghệ thuật múa Lân-Sư-Rồng tại Việt Nam đã có lịch sử hàng nghìn năm, được thể hiện trên các bức tranh dân gian Đông Hồ, Hàng Trống. Để có thể thực hiện tốt các động tác, bài biểu diễn, những người tập luyện cần có nền tảng võ thuật và thể lực tốt. Từ một loại hình nghệ thuật dân gian kết hợp võ thuật mang đậm nét giải trí, biểu diễn Lân-Sư-Rồng nay đã trở thành hoạt động thi đấu thể thao, khuyến khích người tập nâng cao thể chất, tầm vóc và nghị lực.

Còn theo Chủ tịch Hội đồng Võ sư Vovinam-Việt Võ Đạo Thế giới Trần Nguyên Đạo, hiện Liên đoàn Lân-Sư-Rồng Việt Nam đang phối hợp Tổng Liên đoàn Vovinam-Việt Võ Đạo Thế giới tổ chức biểu diễn miễn phí trong các dịp lễ, Tết của cộng đồng. Với sự phát triển mạnh mẽ, ngày càng mở rộng về quy mô, múa Lân-Sư-Rồng sẽ sớm trở thành bộ môn thi đấu tại SEA Games để có thể quảng bá hơn nữa văn hóa-võ thuật Việt Nam ra trường quốc tế.

Tại Thành phố Hồ Chí Minh, “cái nôi” của múa Lân-Sư-Rồng, trong 6 tháng đầu năm 2026, Liên đoàn Lân-Sư-Rồng thành phố đã tập trung kiện toàn tổ chức, triển khai các hoạt động phát triển hội viên, tổ chức thi đấu, đào tạo trọng tài, phát triển phong trào, biểu diễn phục vụ Nhân dân, bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật; đồng thời, tăng cường giao lưu trong nước và quốc tế.

Liên đoàn Lân- Sư-Rồng thành phố hiện có 105 đoàn thành viên, tăng 45 đoàn so với 60 đoàn vào tháng 12/2025. Phó Chủ tịch Liên đoàn Lân- Sư-Rồng thành phố Nguyễn Ngọc Tú cho biết: Gắn bó lâu đời với cộng đồng người Hoa tại thành phố, nghệ thuật múa Lân- Sư-Rồng vừa mang giá trị văn hóa, vừa thể hiện tinh thần đoàn kết, gắn bó cộng đồng.

Với 63 đoàn Lân-Sư-Rồng đang hoạt động tại thành phố, các bài múa “Tứ Quý Hưng Long”, “Nam sư vượt núi hái linh chi”, “Địa bửu”, “Cá chép hóa rồng”… của các đoàn đã góp phần đưa “Nghệ thuật Lân-Sư-Rồng của người Hoa” vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Sự gia tăng nhanh về số lượng hội viên cho thấy, phong trào múa Lân-Sư-Rồng đang có sức phát triển tích cực trên địa bàn thành phố. Tuy nhiên, quy mô mở rộng cũng đặt ra yêu cầu phải tiếp tục hoàn thiện phương thức quản lý, chuẩn hóa hồ sơ, nâng cao chất lượng chuyên môn và xây dựng cơ chế phối hợp phù hợp giữa các khu vực.

Liên đoàn sẽ tiếp tục triển khai đề án Bảo tồn và phát huy giá trị Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia “Nghệ thuật Lân-Sư-Rồng của người Hoa tại Thành phố Hồ Chí Minh”. Nội dung thực hiện tập trung vào việc duy trì hoạt động biểu diễn, thi đấu, giao lưu; chú trọng việc phát hiện, truyền dạy, bồi dưỡng lực lượng trẻ với sự tham gia của các nghệ nhân, huấn luyện viên có kinh nghiệm; gắn với công tác bảo tồn, quảng bá giá trị văn hóa truyền thống của di sản.

Chương trình biểu diễn Lân- Sư-Rồng kết hợp võ thuật và múa rối sẽ tiếp tục được phối hợp xây dựng theo hướng định kỳ, có nội dung phù hợp với người dân và khách du lịch, với phương châm bảo đảm tính nghệ thuật, tính truyền thống, thời lượng phù hợp và khả năng tổ chức tại các không gian văn hóa, du lịch.

Đồng thời, Liên đoàn sẽ tiếp tục triển khai số hóa hồ sơ quản lý của 105 đoàn thành viên; trong đó, tập trung cập nhật tên chính thức, người đại diện, địa chỉ, khu vực quản lý, số lượng vận động viên, huấn luyện viên, trọng tài và tình trạng hoạt động. Mục tiêu là hình thành hệ thống dữ liệu thống nhất, chính xác và có khả năng sử dụng lâu dài.

Ngoài ra, Liên đoàn vẫn tiếp tục tuyển chọn vận động viên, xác định nội dung thi đấu, xây dựng kế hoạch tập luyện, bố trí huấn luyện viên và chuẩn bị các điều kiện cần thiết cho việc tham dự Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X - năm 2026.

HÀ CHÂU

Từ một loại hình nghệ thuật dân gian truyền thống gắn liền đời sống tinh thần, múa Lân-Sư-Rồng tại Việt Nam đang từng bước chuyển mình thành bộ môn thể thao thi đấu đỉnh cao. Để đáp ứng yêu cầu biểu diễn và thi đấu, các võ sinh phải trải qua quá trình rèn luyện thể lực nghiêm ngặt với các kỹ thuật cơ bản như móc chân, kẹp bụng hay đứng trên vai. Nền tảng võ thuật vững chắc cùng các hình thái mô phỏng như Hổ báo hình dưới đất hay Miêu hình trên không giúp bài múa đạt độ chuẩn xác và tính thẩm mỹ cao. Sự phát triển của bộ môn này ghi nhận đóng góp tích cực từ các đoàn nghệ thuật giàu truyền thống như Nhơn Nghĩa Đường và Hằng Anh Đường thông qua việc sáng tạo nhiều bài diễn mới mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc. Bên cạnh kỹ thuật Múa đơn sư, các vận động viên còn thuần thục nhiều trận pháp phức tạp như Tứ sư hội, Ngũ hổ tướng, Thất tinh trận hay Quần sư hội. Quá trình nâng cao độ khó kỹ thuật đã mở ra cơ hội để lực lượng vận động viên trong nước tự tin khẳng định năng lực tại các đấu trường khu vực và quốc tế. Hiện nay, Liên đoàn Lân-Sư-Rồng Việt Nam tích cực phối hợp cùng Tổng Liên đoàn Vovinam-Việt Võ Đạo Thế giới tổ chức các hoạt động biểu diễn phục vụ cộng đồng trong dịp lễ, Tết. Chiến lược chuyên nghiệp hóa phong trào tập luyện không chỉ nâng cao tầm vóc, nghị lực cho giới trẻ mà còn đặt nền móng cho mục tiêu đưa Lân-Sư-Rồng vào chương trình thi đấu chính thức tại SEA Games. Đây là bước đi chiến lược nhằm lan tỏa mạnh mẽ giá trị văn hóa và tinh hoa võ thuật Việt Nam ra thế giới.
amung