Sáng 16.10, hội nghị quốc tế thường niên khu công nghệ cao lần thứ 8 - Ngày nghiên cứu và đổi mới sáng tạo vùng Đông Nam bộ với chủ đề "Đô thị công nghệ cao - Động lực tăng trưởng của TP.HCM trong kỷ nguyên mới" đã diễn ra tại Trường đại học FPT, do Khu Công nghệ cao TP.HCM tổ chức.
Tham dự sự kiện có ông Trương Minh Huy Vũ, Phó chủ tịch UBND TP.HCM; ông Nguyễn Việt Long, Phó trưởng ban quản lý Khu Công nghệ cao TP.HCM và 500 đại biểu chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp, nhà đầu tư trong và ngoài nước, cùng giảng viên, sinh viên nhiều trường đại học tại TP.HCM.
Ông Trương Minh Huy Vũ, Phó chủ tịch UBND TP.HCM tham dự hội nghị
ẢNH: PHẠM HỮU
Lựa chọn công nghệ chiến lược theo các nhiệm vụ ưu tiên
Phát biểu về bài toán đô thị hiện nay, PGS-TS Lâm Quang Vinh, Trưởng ban Khoa học và Công nghệ (Đại học Quốc gia TP.HCM) cho rằng TP.HCM là không gian hội tụ rất nhiều các hoạt động. Trong đó, mật độ hoạt động kinh tế cao tạo ra thị trường lớn cho các giải pháp công nghệ, đồng thời gia tăng sức ép lên giao thông, cấp thoát nước.
Mỗi hạn chế trong vận hành đô thị đều có thể chuyển thành chi phí của doanh nghiệp và người dân; mỗi cải tiến có hiệu quả đều có khả năng tạo ra lợi ích trên quy mô lớn.
Những bài toán này có tính liên ngành và liên vùng. Với ngập nước đô thị liên quan đến khí tượng, thủy văn, quy hoạch, công trình và vận hành hệ thống thoát nước.
Ùn tắc giao thông liên quan đến sử dụng đất, vận tải công cộng, logistics và hành vi di chuyển. Vì vậy, một nhiệm vụ nghiên cứu riêng lẻ hoặc một thiết bị đơn lẻ thường chỉ giải quyết được một phần của vấn đề.
Với đô thị, điều này đòi hỏi kết nối 3 cấp độ: làm chủ tri thức và công nghệ nền tảng; phát triển sản phẩm phù hợp với điều kiện địa phương; tổ chức ứng dụng trên quy mô đủ lớn để tạo ra tác động thực tế.
Do đó, công nghệ chiến lược cần được lựa chọn theo khả năng đóng góp vào các nhiệm vụ ưu tiên. Trí tuệ nhân tạo và dữ liệu hỗ trợ dự báo, tối ưu và ra quyết định; vi mạch, cảm biến và Internet vạt vật tạo năng lực quan trắc…
Từ đó, điểm cốt lõi là xác định rõ vấn đề cần giải quyết trước khi lựa chọn công nghệ. Với mỗi bài toán, phải chỉ ra đơn vị sử dụng kết quả, điều kiện triển khai, nguồn dữ liệu, chi phí vòng đời và chi tiêu cải thiện so với hiện trạng. Đây là cơ sở để đặt hàng nghiên cứu có mục tiêu và lựa chọn phương án đầu tư phù hợp.
Ứng dụng công nghệ và AI trong chống ngập, giao thông
Từ những vấn đề trên, PGS-TS Lâm Quang Vinh nêu ra các giải pháp về một số hướng ứng dụng ưu tiên cho giao thông và logistics thông minh, chống ngập và quản lý tài nguyên nước, giám sát hạ tầng và đảm bảo an toàn đô thị hiện nay.
PGS-TS Lâm Quang Vinh chia sẻ về việc đưa ứng dụng công nghệ vào dự báo ngập nước tại TP.HCM
ẢNH: PHẠM HỮU
Về giao thông, ông Vinh nói rằng có thể ưu tiên tích hợp dữ liệu giao thông, AI dự báo lưu lượng, cảm biến và xử lý tại biên để hỗ trợ điều khiển tín hiệu, phát hiện sự cố, tổ chức vận tải công cộng và tối ưu luồng vận chuyển hàng hóa. Bản sao số, tức mô hình số được cập nhật bằng dữ liệu thực tế, hỗ trợ thử nghiệm các kịch bản tổ chức giao thông trước khi thay đổi ngoài hiện trường.
Với việc chống ngập cần định hướng ưu tiên kết hợp cảm biến mưa, mực nước và chất lượng nước với mô hình thủy văn, mô phỏng thoát nước và AI dự báo. Trên cơ sở dữ liệu đồng bộ, hệ thống có thể hỗ trợ cảnh báo sớm, dự báo phạm vi ngập và đề xuất phương án vận hành trạm bơm, cửa điều tiết phù hợp.
Công nghệ vật liệu và sinh học có thể tham gia phát triển giải pháp lọc, xử lý, tái sử dụng nước và kiểm soát ô nhiễm. Các sản phẩm này cần được thử nghiệm về độ ổn định, chi phí hóa chất, năng lượng và khả năng bảo trì trong điều kiện thực tế.
Chỉ tiêu đánh giá phải gắn với thời gian cảnh báo, độ chính xác dự báo, thời gian ngập, chất lượng nước và chi phí trên một đơn vị nước được xử lý.