Đừng vội lo khi Windows 11 dùng gần 100% RAM của máy tính

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Người dùng chỉ nên lo khi máy tính Windows 11 chạy chậm, ứng dụng treo hoặc xuất hiện cảnh báo thiếu bộ nhớ RAM.

Khi mở Task Manager trên máy tính Windows 11, nhiều người dùng có thể cảm thấy lo lắng khi thấy dung lượng RAM đang sử dụng vượt quá 50% hoặc thậm chí gần ngưỡng 100%, ngay cả khi không mở nhiều ứng dụng. Tuy nhiên, điều đó không nhất thiết là một vấn đề nghiêm trọng, bởi việc sử dụng gần hết dung lượng RAM không đồng nghĩa với máy tính không đủ khả năng xử lý.

RAM (hay bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên) là nơi lưu trữ tạm thời dữ liệu mà bộ xử lý cần để chạy các ứng dụng và mở các tập tin. So với ổ cứng HDD hoặc ổ SSD, RAM cho phép truy cập dữ liệu nhanh hơn nhiều, giúp cải thiện khả năng đa nhiệm. Các phiên bản Windows mới nhất đã thay đổi cách quản lý RAM, coi đây là tài nguyên cần được sử dụng thay vì tiết kiệm.

Trước đây, máy tính chỉ sử dụng lượng RAM cần thiết cho các chương trình đang mở, nhưng Windows giờ đây sẽ dự đoán và lưu trữ những ứng dụng hoặc tập tin mà người dùng có thể cần trong thời gian tới vào RAM. Cách làm này giúp máy tính hoạt động nhanh hơn, vì Windows đã chuẩn bị sẵn những gì người dùng cần.

Quá trình này diễn ra thông qua một tiến trình gọi là SysMain (trước đây là SuperFetch). SysMain học hỏi thói quen sử dụng máy tính của người dùng và lưu trữ các thành phần quan trọng trong bộ nhớ đệm. Ví dụ, nếu thường xuyên mở trình duyệt Chrome vào mỗi buổi sáng, Windows sẽ giữ nó trong RAM để người dùng có thể mở nhanh chóng hơn.

Cách kiểm soát việc sử dụng RAM trên Windows 11

Để kiểm tra tình trạng sử dụng RAM, người dùng có thể nhấn Ctrl + Shift + Esc để mở Task Manager, sau đó chuyển đến tab Performance và chọn Memory. Tại đây, người dùng có thể xem lượng RAM khả dụng, bao gồm cả dữ liệu được lưu vào bộ nhớ đệm.

Tuy nhiên, việc sử dụng RAM cao có thể trở thành vấn đề nếu máy tính chạy chậm hoặc gặp lỗi. Trong trường hợp này, hãy kiểm tra tab Processes trong Task Manager để xác định ứng dụng nào đang tiêu tốn nhiều RAM và đóng những ứng dụng không cần thiết. Khởi động lại máy tính cũng có thể giúp khắc phục lỗi rò rỉ bộ nhớ.

Một số ứng dụng "dọn dẹp bộ nhớ" của bên thứ ba có thể hứa hẹn giảm mức sử dụng RAM, nhưng các trải nghiệm cho thấy chúng thường không mang lại hiệu quả lâu dài. Nếu đang sử dụng một máy tính cũ với ổ cứng HDD, việc tắt SysMain có thể giúp cải thiện hiệu suất. Tuy nhiên, điều này không được khuyến khích trừ khi thật sự cần thiết.

Nếu hệ thống chỉ có 8 GB RAM hoặc ít hơn, nâng cấp lên mức 16 GB trở lên là giải pháp tốt nhất, mặc dù giá RAM hiện đang cao. Trong thời gian chờ đợi, người dùng có thể thử điều chỉnh một số thiết lập để cải thiện trải nghiệm sử dụng Windows 11.

Nhiều người dùng Windows 11 thường tỏ ra lo lắng khi nhận thấy dung lượng RAM trên hệ thống báo sử dụng gần mốc 100% ngay cả lúc không chạy nhiều tác vụ heavy. Tuy nhiên, cơ chế quản lý bộ nhớ trên các phiên bản Windows hiện đại đã thay đổi hoàn toàn triết lý vận hành so với trước đây. Thay vì duy trì dung lượng trống vô ích, hệ điều hành chủ động khai thác tối đa RAM làm bộ nhớ đệm nhằm tối ưu tốc độ truy xuất dữ liệu. Thông qua tiến trình SysMain (tiền thân là SuperFetch), Windows 11 tự động phân tích thói quen của người dùng để tải sẵn các ứng dụng thường dùng vào bộ nhớ đệm. Việc lưu giữ dữ liệu trên RAM giúp các ứng dụng như trình duyệt khởi động nhanh hơn đáng kể so với việc phải đọc lại từ ổ cứng. Hiện tượng chiếm dụng tài nguyên này chỉ thực sự trở thành sự cố khi máy tính có dấu hiệu giật lag, ứng dụng bị treo hoặc hệ thống phát cảnh báo thiếu bộ nhớ. Để kiểm tra chính xác trạng thái hoạt động, người dùng có thể truy cập tab Performance trong Task Manager để theo dõi chi tiết lượng RAM đang được dùng cho bộ nhớ đệm. Nếu gặp tình trạng suy giảm hiệu năng do ứng dụng ngốn tài nguyên hoặc rò rỉ bộ nhớ, giải pháp đơn giản là đóng tác vụ không cần thiết hoặc khởi động lại thiết bị. Các chuyên gia khuyến cáo không nên lạm dụng phần mềm dọn dẹp bộ nhớ bên thứ ba vì hiệu quả không lâu dài. Đối với những hệ thống trang bị từ 8 GB RAM trở xuống, giải pháp triệt để nhất vẫn là nâng cấp dung lượng lên tối thiểu 16 GB để đảm bảo khả năng đa nhiệm mượt mà. Trong trường hợp sử dụng máy tính đời cũ chạy ổ cứng HDD, người dùng mới nên cân nhắc việc tắt tính năng SysMain để cải thiện tốc độ. Việc hiểu đúng bản chất quản lý RAM sẽ giúp người dùng yên tâm vận hành thiết bị mà không cần quá bận tâm về các số liệu hiển thị đơn thuần.