Bỏ qua điều hướng

El Nino gây nắng nóng kỷ lục, Trung bộ và Nam bộ đối diện hạn hán nặng

El Nino gây nắng nóng kỷ lục, Trung bộ và Nam bộ đối diện hạn hán nặng
Nguồn ảnh: Thanh Niên

Theo dự báo, 'siêu' El Nino sẽ xuất hiện từ khoảng tháng 10 khiến Việt Nam đối diện hàng loạt hình thái thời tiết cực đoan như nắng nóng, khô hạn và thiếu hụt nguồn nước, đặc biệt trong mùa khô.

Ngày 19.9, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia có cập nhật mới nhất về El Nino. Theo đó, hiện tượng này đang tiếp tục mạnh lên. Đến tuần thứ hai tháng 9.2026, chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển (SSTA) tại khu vực NINO 3.4 đã tăng lên khoảng 2 độ C, đạt ngưỡng cường độ rất mạnh.

El Nino gây nắng nóng kỷ lục, Trung bộ và Nam bộ đối diện hạn hán nặng- Ảnh 1.

El Nino gây nắng nóng kỷ lục, Trung bộ và Nam bộ đối diện hạn hán nặng

ẢNH: XUÂN LÂM

Dự báo, El Nino có khả năng tiếp tục duy trì cường độ rất mạnh và đạt cực đại trong những tháng cuối năm 2026. Sang tháng 1 - 3.2027, El Nino nhiều khả năng vẫn duy trì ở cường độ rất mạnh, mặc dù xác suất và cường độ có xu hướng giảm dần. Hiện chưa loại trừ khả năng hiện tượng này tiếp tục duy trì đến nửa đầu mùa hè năm 2027.

Theo cơ quan khí tượng, El Nino khiến Việt Nam có thể chịu tác động rõ hơn trong những tháng tới khi làm gia tăng nguy cơ nền nhiệt cao, nắng nóng, khô hạn và thiếu hụt nguồn nước, đặc biệt trong mùa khô. Đồng thời, sự thay đổi của hoàn lưu khí quyển có thể làm biến đổi phân bố mưa cũng như hoạt động của bão và áp thấp nhiệt đới.

Từ nay đến hết năm 2026, số lượng bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông cũng như ảnh hưởng đến đất liền nước ta có khả năng thấp hơn trung bình nhiều năm.

Tuy nhiên, ít bão không đồng nghĩa với không có bão mạnh; ít mưa trên diện rộng cũng không đồng nghĩa với không xuất hiện mưa cực đoan. Trong những năm El Nino mạnh, vẫn có thể xuất hiện các đợt mưa rất lớn, lũ, lũ quét, sạt lở đất hoặc bão có diễn biến phức tạp do tác động đồng thời của các hình thế thời tiết quy mô khu vực và điều kiện khí quyển ngắn hạn.

Trong mùa đông 2026 - 2027, không khí lạnh có xu hướng hoạt động yếu hơn bình thường; rét đậm, rét hại có khả năng xuất hiện muộn và ít hơn so với trung bình nhiều năm. Nhiệt độ trung bình trên cả nước phổ biến cao hơn trung bình nhiều năm từ 1 - 2,5 độ C.

Nắng nóng đến sớm trên toàn quốc

Sang đầu năm 2027, nắng nóng có khả năng xuất hiện sớm trên phạm vi toàn quốc. Trong các tháng mùa hè năm 2027, nắng nóng có khả năng xuất hiện với cường độ mạnh, số ngày nắng nóng nhiều hơn trung bình nhiều năm và nhiều hơn năm 2026; không loại trừ khả năng xuất hiện những giá trị nhiệt độ vượt các giá trị lịch sử.

Lượng mưa từ nay đến cuối năm 2026 có xu thế thiếu hụt trên phần lớn cả nước, rõ nhất tại duyên hải Nam Trung bộ, cao nguyên Trung bộ và Nam bộ, với mức thiếu hụt phổ biến khoảng 20 - 40%. Mùa mưa tại các khu vực này cũng có khả năng kết thúc sớm. Sang những tháng đầu năm 2027, các khu vực trên tiếp tục có khả năng ít mưa.

Trong khi đó, nền nhiệt cao và nắng nóng xuất hiện sớm sẽ làm gia tăng nhu cầu sử dụng nước và lượng bốc thoát hơi. Do đó, trong các tháng mùa khô đầu năm 2027, nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn tại duyên hải Nam Trung bộ, cao nguyên Trung bộ và Nam bộ được đánh giá ở mức rất cao.

Trung tâm khí tượng thủy văn cho rằng El Nino là hiện tượng khí hậu quy mô lớn, không thể sử dụng riêng tín hiệu El Nino để dự báo chính xác một thiên tai cụ thể tại một địa phương. Mức độ tác động còn phụ thuộc vào sự tương tác giữa El Nino với các hệ thống khí quyển, đại dương và các hình thế thời tiết theo từng kỳ, mùa trong năm.

Trong bối cảnh El Nino đã đạt ngưỡng rất mạnh và còn có xu hướng tiếp tục tăng cường, các địa phương vẫn cần chủ động chuẩn bị cho cả hai nhóm nguy cơ: một mặt là mưa lớn, bão, lũ và các hiện tượng thiên tai cực đoan có thể xuất hiện trong những thời điểm cụ thể; mặt khác là nắng nóng, hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn có khả năng kéo dài trong mùa khô 2026 - 2027.

Theo cập nhật từ Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, hiện tượng El Nino đang mạnh lên nhanh chóng khi chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực NINO 3.4 đạt mức 2 độ C vào giữa tháng 9 năm 2026. Dự báo hình thái khí hậu này tiếp tục duy trì cường độ rất mạnh, đạt đỉnh trong những tháng cuối năm 2026 và có thể kéo dài tới nửa đầu mùa hè năm 2027. Tình trạng này khiến phân bố mưa cũng như hoàn lưu khí quyển thay đổi diện rộng, làm gia tăng nguy cơ nắng nóng gay gắt và thiếu hụt nguồn nước nghiêm trọng tại Việt Nam. Mặc dù số lượng bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông từ nay đến cuối năm 2026 dự kiến thấp hơn trung bình nhiều năm, rủi ro xuất hiện các đợt bão mạnh hoặc mưa cực đoan gây lũ quét và sạt lở đất vẫn rất cao. Bên cạnh đó, mùa đông 2026 đến 2027 ghi nhận không khí lạnh hoạt động yếu với nền nhiệt trung bình toàn quốc cao hơn từ 1 đến 2,5 độ C so với trung bình nhiều năm. Các đợt rét đậm, rét hại có khả năng xuất hiện muộn và ít hơn đáng kể, tạo tiền đề cho đợt nắng nóng diện rộng đến sớm trên phạm vi cả nước. Lượng mưa từ nay đến cuối năm 2026 được dự báo thiếu hụt phổ biến từ 20% đến 40%, bộc lộ rõ nhất tại khu vực duyên hải Nam Trung Bộ, cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ. Sự kết hợp giữa thời tiết ít mưa, mùa mưa kết thúc sớm và nhiệt độ tăng cao làm gia tăng nhu cầu sử dụng nước cũng như bốc thoát hơi. Nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn trong những tháng mùa khô đầu năm 2027 tại các khu vực này được đánh giá ở mức rất cao.