Fed đứng trước bài toán khó: Tăng lãi suất hay chịu lạm phát?

Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đang bước vào một trong những giai đoạn điều hành phức tạp nhất khi những tín hiệu thắt chặt tiền tệ bất ngờ quay trở lại bàn nghị sự. Dù lãi suất điều hành tiếp tục được giữ nguyên ở biên độ 3,5-3,75% lần thứ 5 liên tiếp, thị trường tài chính toàn cầu đang phải định giá lại kịch bản một đợt tăng lãi suất mới ngay trong năm nay thay vì kỳ vọng nới lỏng như trước.

Rạn nứt nội bộ và sức ép thắt chặt tiền tệ trở lại

Tín hiệu đáng chú ý nhất đến từ cuộc họp chính sách tháng 7 vừa qua của Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC). Dù quyết định giữ nguyên lãi suất được thông qua với tỷ lệ 9-3, việc có tới 3 thành viên bỏ phiếu ủng hộ tăng ngay 25 điểm cơ bản đã tạo nên cú sốc ngầm.

Ba quan chức bỏ phiếu thuận cho việc tăng lãi suất gồm bà Beth Hammack (Chủ tịch Fed Cleveland), ông Neel Kashkari (Chủ tịch Fed Minneapolis) và bà Lorie Logan (Chủ tịch Fed Dallas). Đây là số phiếu bất đồng theo hướng thắt chặt cao nhất tại Fed kể từ tháng 9/2016.

Động thái “diều hâu” tiếp tục được củng cố khi Chủ tịch Fed Boston Susan Collins phát đi cảnh báo trực diện. Bà khẳng định cơ quan này không thể chờ đợi vô thời hạn nếu đà hạ nhiệt giá cả tiếp tục đình trệ. Mối lo ngại về chi phí sinh hoạt và giá đầu vào leo thang đã trở nên phổ biến ở mọi doanh nghiệp lẫn hộ gia đình. Theo bà Collins, nếu thiếu vắng bằng chứng lạm phát quay về quỹ đạo an toàn một cách bền vững, việc tái khởi động lộ trình tăng lãi suất trong thời gian tới là điều hoàn toàn cần thiết.

Dự báo trước đó của Fed cho thấy khả năng có một đợt tăng 0,25 điểm phần trăm vào cuối năm 2026. Áp lực giá cả vẫn dai dẳng khi chỉ số lạm phát lõi PCE tháng 7 được dự báo tăng 3,3% so với cùng kỳ năm trước, cách khá xa mục tiêu 2% chuẩn mực. Nguyên nhân thúc đẩy mặt bằng giá duy trì ở mức cao đến từ sự kết hợp của thuế quan nhập khẩu, biến động giá năng lượng do căng thẳng địa chính trị và làn sóng vốn khổng lồ đổ vào lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI).

Gánh nặng nợ 40.000 tỷ USD kìm chân Fed

Dù áp lực kiềm chế lạm phát rất cấp thiết, việc tiếp tục nâng lãi suất không phải là quyết định dễ dàng đối với các nhà hoạch định chính sách tại Washington. Thách thức lớn nhất nằm ở sức khỏe tài chính công, khi tổng nợ của Mỹ đã vượt ngưỡng kỷ lục 40.000 tỷ USD. Mỗi bước nhảy của lãi suất điều hành sẽ ngay lập tức đẩy chi phí trả lãi định kỳ của chính phủ lên một nấc thang mới, gây căng thẳng nặng nề cho ngân sách.

Bên cạnh đó, lợi suất trái phiếu Kho bạc kỳ hạn dài duy trì ở mức cao thời gian gần đây đã tự tạo ra hiệu ứng thắt chặt các điều kiện tài chính trên thị trường. Điều này buộc Fed phải cân nhắc kỹ lưỡng giữa nhiệm vụ ổn định giá cả và nguy cơ gây xáo trộn hệ thống tài chính nếu siết van tiền tệ quá đà.

Chính thế giằng co này khiến các định chế lớn đưa ra những kịch bản trái chiều. Điển hình, ngân hàng Goldman Sachs nhận định thị trường đang quá bi quan và cho rằng Fed sẽ duy trì mặt bằng lãi suất 3,5-3,75% cho đến hết năm 2026, đồng thời các đợt cắt giảm nếu có chỉ xuất hiện từ năm 2027. Trái lại, khối nghiên cứu của MUFG dự báo xác suất tăng lãi suất tại các kỳ họp sắp tới luôn dao động ở mức khó đoán định, trong khoảng 30-60%.

Phép thử thị trường và ngã rẽ từ Jackson Hole

Sự bất định trong lộ trình chính sách đang phản chiếu rõ nét lên thị trường tài sản, đặc biệt là nhóm kim loại quý. Vàng hiện giao dịch quanh mốc 4.659 USD/ounce, thấp hơn khoảng 17% so với mức đỉnh thiết lập hồi đầu năm, trong khi giá bạc duy trì quanh vùng 69 USD/ounce.

Về bản chất, vàng là tài sản không sinh lãi, do đó kỳ vọng lãi suất tăng sẽ làm tăng chi phí cơ hội của việc nắm giữ kim loại quý. Tuy nhiên, việc lạm phát duy trì trên mức mục tiêu suốt nhiều năm qua lại biến vàng thành công cụ phòng thủ giá trị hữu hiệu. Dữ liệu từ công cụ FedWatch của CME Group cho thấy, xác suất Fed tăng lãi suất ngay tại kỳ họp tháng 9 chỉ vào khoảng 30-40%, nhưng xác suất xuất hiện ít nhất một đợt tăng trước tháng 12 lên tới gần 75% do tính chất cộng dồn rủi ro qua 3 kỳ họp cuối năm.

Thị trường đang dồn toàn bộ sự chú ý vào hai cột mốc then chốt, gồm báo cáo chỉ số PCE lõi (thước đo mức tăng giá của hàng hóa và dịch vụ mà người dân Mỹ tiêu dùng, nhưng loại trừ thực phẩm và năng lượng) tháng 7 và bài phát biểu của Chủ tịch Fed Kevin Warsh tại hội nghị chuyên đề thường niên Jackson Hole.

Dưới sự điều hành của ông Kevin Warsh, các thông cáo chính sách của FOMC không còn đưa ra định hướng trước, khiến diễn biến trên thị trường hợp đồng tương lai và các thông điệp trực tiếp tại Jackson Hole thành kim chỉ nam duy nhất để giới đầu tư giải mã bước đi tiếp theo của ngân hàng trung ương quyền lực nhất thế giới.