Dữ liệu thương mại mới nhất cho thấy lượng vàng nhập khẩu từ Nga vào Hong Kong (Trung Quốc) đã chạm mức gần 100 tấn chỉ trong 7 tháng đầu năm nay, thiết lập kỷ lục cao nhất từ trước đến nay và tăng gấp 3 lần so với cùng kỳ năm 2025.
Theo tờ Financial Times (FT), đặc khu tài chính châu Á này đang nổi lên như một trạm trung chuyển quan trọng hàng đầu đối với nguồn kim loại quý từ Nga. Tính từ đầu năm 2022 đến nay, các tổ chức tại Hong Kong (Trung Quốc) đã mua lượng vàng Nga có tổng trị giá lên tới 276 tỷ đôla Hong Kong (tương đương khoảng 35 tỷ USD).
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Lượng vàng nhập khẩu từ Nga đạt mức kỷ lục, gần 100 tấn trong 7 tháng đầu năm nay (Ảnh: APM).
Cửa ngõ trung chuyển chiến lược sang phương Đông
Sự gia tăng đột biến của dòng hàng này diễn ra trong bối cảnh các tuyến thương mại vàng truyền thống có sự dịch chuyển lớn. Sau khi thị trường London ngừng tiếp nhận vàng Nga, các nhà khai thác tại Moscow đã nhanh chóng chuyển hướng dòng chảy thương mại sang các thị trường phương Đông. Khác với Mỹ hay Anh vốn áp đặt các biện pháp trừng phạt nghiêm ngặt đối với mặt hàng kim loại quý này, Hong Kong và Trung Quốc đại lục không ban hành các rào cản tương tự, tạo điều kiện thuận lợi cho giao thương duy trì thông suốt.
Đáng chú ý, phần lớn lượng vàng Nga sau khi cập bến Hong Kong sẽ tiếp tục được luân chuyển sang thị trường Trung Quốc đại lục. Thống kê cho thấy tỷ trọng của Hong Kong trong tổng lượng vàng nhập khẩu của Trung Quốc đã tăng mạnh trong hai năm qua, vượt mốc 20% vào năm ngoái.
Lý giải về việc dòng vàng dừng chân tại Hong Kong (Trung Quốc) thay vì vận chuyển thẳng vào đại lục, chuyên gia phân tích Debajit Saha tại London Stock Exchange Group (LSEG) cho biết: "Do Trung Quốc đại lục áp dụng hạn ngạch đối với nhập khẩu vàng, các nhà mua vàng Trung Quốc thường chọn giải pháp mua và lưu giữ vàng ngay tại Hong Kong, nơi vốn không áp dụng các hạn chế nhập khẩu đối với mặt hàng này".
Đòn bẩy từ hạ tầng và sự dịch chuyển thị trường
Bên cạnh yếu tố chính sách, nhu cầu tiêu thụ nội địa khổng lồ từ cả khối nhà đầu tư cá nhân lẫn ngân hàng trung ương Trung Quốc chính là lực đẩy căn bản. Trung Quốc hiện giữ vị thế là quốc gia sản xuất lẫn tiêu thụ vàng lớn nhất thế giới, trong khi Nga là nhà sản xuất vàng lớn thứ hai toàn cầu. Hoạt động trao đổi hàng hóa này vừa giúp củng cố nền kinh tế Nga, vừa đáp ứng cơn khát tích trữ kim loại quý của thị trường tỷ dân.
Cố vấn Vita Spivak tại công ty tư vấn Gatehouse (Anh) nhận định vai trò trung chuyển của Hong Kong (Trung Quốc) là "hệ quả trực tiếp từ quan hệ kinh tế song phương", nơi nguồn tài nguyên dồi dào được giao thương để đổi lấy sự hỗ trợ kinh tế bền vững. Bên cạnh đó, những gián đoạn về mặt logistics tại Dubai do các căng thẳng tại khu vực Trung Đông càng thúc đẩy các nhà xuất khẩu lựa chọn Hong Kong làm trung tâm thanh toán bù trừ thay thế.
Chuyên gia cấp cao Jeremy Mark từ tổ chức Atlantic Council đánh giá: "Hong Kong (Trung Quốc) đã là một trung tâm giao dịch vàng qua nhiều thế hệ, và cơ sở hạ tầng sẵn có đó đang được tận dụng hiệu quả vì lợi ích thị trường". Động thái này cũng nằm trong định hướng phát triển Hong Kong (Trung Quốc) thành trung tâm tài chính khu vực mang bản sắc riêng, đủ sức cạnh tranh thị phần với London và New York.
Tham vọng toàn cầu và bài toán pháp lý xuyên biên giới
Không dừng lại ở vai trò trạm trung chuyển, Hong Kong (Trung Quốc) cùng với Singapore đang ráo riết khẳng định vị thế trung tâm giao dịch vàng của toàn châu Á. Đặc khu tích cực mời gọi các ngân hàng trung ương đưa tài sản dự trữ về các kho chứa tại đây, đồng thời đã triển khai thí điểm hệ thống thanh toán bù trừ vàng mới từ tháng 7. Xu thế này diễn ra cùng thời điểm nhiều ngân hàng trung ương quốc tế, điển hình như Pháp và Hà Lan, chủ động rút bớt vàng dự trữ từ London và New York về nước.
Tuy nhiên, việc bùng nổ khối lượng vàng từ Nga cũng đặt hệ thống tài chính quốc tế tại Hong Kong (Trung Quốc) trước nhiều rủi ro. Các ngân hàng thương mại, nhà máy tinh luyện và đơn vị logistics của phương Tây hoạt động tại đặc khu có thể đối mặt với nguy cơ bị liên đới bởi các biện pháp trừng phạt xuyên biên giới từ Mỹ. Năm 2024, Bộ Tài chính Mỹ từng đưa ra biện pháp trừng phạt đối với một số thực thể tại Hong Kong (Trung Quốc) liên quan đến các mạng lưới trung chuyển vàng.
Chuyên gia pháp lý Tan Albayrak tại công ty luật Reed Smith cảnh báo: "Các ngân hàng phương Tây thực sự đối mặt với nguy cơ vô tình bị liên đới nếu chuỗi giao dịch có dính líu gián tiếp tới một nhà sản xuất nằm trong danh sách trừng phạt".
Trước các lo ngại về nguy cơ pha trộn nguồn vàng, đại diện Cục Dịch vụ Tài chính và Ngân khố Hong Kong (Trung Quốc) khẳng định các bên tham gia hệ thống thanh toán bù trừ mới sẽ phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về chống rửa tiền và chống tài trợ khủng bố.
Sự dịch chuyển mạnh mẽ của dòng chảy vàng Nga sang Hong Kong (Trung Quốc) một lần nữa cho thấy bức tranh phân bổ tài sản kim loại quý trên phạm vi toàn cầu đang có những bước ngoặt mang tính cấu trúc sâu rộng.