Say mê quan họ từ thuở lên ba
Mỗi độ hội Lim, giữa không gian đậm sắc màu văn hóa Kinh Bắc, giọng hát của chị hai quan họ Nguyễn Thị Như Ngọc lại khiến nhiều du khách say đắm. Sinh năm 2007, quê ở thôn Lộ Bao (cũ), phường Tiên Du, thành phố Bắc Ninh, Ngọc sớm bén duyên với những làn điệu dân ca quan họ từ khi còn học mầm non.
“Ngày bé, tôi rất thích hát quan họ. Lớn hơn một chút, tôi thường được ông đưa đi xem các liền anh, liền chị biểu diễn. Sau đó, ông đăng ký cho tôi tham gia câu lạc bộ quan họ của thôn. Từ đó, tôi yêu thích và gắn bó với quan họ”, Ngọc chia sẻ.
Bắt đầu học hát quan họ từ năm lớp 3, Ngọc sớm có cơ hội biểu diễn trước đông người. Với cô, những ngày đầu đứng trên sân khấu đã trở thành một phần ký ức đẹp. Ngọc vẫn nhớ niềm vui giản dị mỗi khi được đi hát.
Tình yêu ấy lớn dần qua từng buổi tập, từng lần biểu diễn và những mùa hội Lim. Từ một cô bé say mê nghe hát, Ngọc trở thành gương mặt quan họ trẻ được nhiều người biết đến. Mỗi lần cất giọng, cô không chỉ thể hiện niềm đam mê cá nhân mà còn góp phần gìn giữ nét đẹp văn hóa truyền thống của quê hương.
Cũng mang tình yêu ấy, Hoàng Diễm Quỳnh, sinh năm 2009, là một trong những giọng ca trẻ tại phường Tiên Du. Quỳnh bén duyên với quan họ từ năm 5 tuổi, khi được bố mẹ động viên tham gia câu lạc bộ tại địa phương.
Gia đình không có ai theo đuổi hay thường xuyên hát quan họ, nhưng Quỳnh sớm nhận ra mình yêu thích và có năng khiếu với loại hình nghệ thuật này. Cô quyết định gắn bó lâu dài với những làn điệu dân ca của quê hương.
Năm lớp 3, Quỳnh bắt đầu biểu diễn trước khán giả và tham gia hội Lim. Những ngày đầu, cô chỉ được ngồi thuyền hát trong làng. Đến năm lớp 9, Quỳnh mới có cơ hội biểu diễn tại khu vực trong không gian hội chính.
“Lần đầu biểu diễn trước đông người, tôi có chút hồi hộp, căng thẳng. Nhưng khi hoàn thành tiết mục, tôi cảm thấy nhẹ nhõm vì đã làm tốt mục tiêu của mình. Bây giờ, tôi đã quen và tự tin khi đứng trước khán giả”, Quỳnh chia sẻ.
Không chỉ biểu diễn tại hội Lim, Quỳnh còn tham gia hát trong các đám cưới, lễ mừng thọ và những chương trình văn hóa ở nhiều nơi. Mỗi lần được cất giọng, cô lại có thêm cơ hội rèn luyện, tích lũy kinh nghiệm và lan tỏa tình yêu quan họ.
Với nữ sinh, quan họ không đơn thuần là một sở thích thời thơ ấu. Quỳnh mong muốn tiếp tục theo đuổi con đường ca hát, phát triển năng khiếu và có thêm cơ hội gắn bó với di sản văn hóa của quê hương.
Gieo tình yêu di sản từ những lớp học quan họ
Để những câu hát quan họ không chỉ vang lên trong mùa lễ hội, thời gian qua, Thành Đoàn Bắc Ninh chú trọng tạo môi trường cho thiếu nhi, thanh thiếu niên tiếp cận và thực hành di sản từ sớm.
Anh Dương Ngọc Duyến - Giám đốc Trung tâm Hoạt động Thanh thiếu nhi thành phố Bắc Ninh (Thành Đoàn Bắc Ninh) cho biết, nhiều năm qua, trung tâm tổ chức các lớp dạy quan họ cho thiếu nhi với sự tham gia giảng dạy của các nghệ nhân.
Dưới sự hướng dẫn của các nghệ sĩ Nhà hát Dân ca Quan họ Bắc Ninh và đoàn viên, thanh niên, các em được làm quen với từng câu hát, làn điệu, từng bước rèn luyện kỹ năng biểu diễn và bồi đắp tình yêu với di sản văn hóa quê hương.
Bên cạnh các lớp học, từ năm 2014, trung tâm duy trì sân chơi “Tiếng hát măng non quan họ”, dành cho thanh thiếu nhi từ 8-18 tuổi trong và ngoài thành phố Bắc Ninh.
Qua nhiều năm tổ chức, sân chơi thu hút hàng trăm thanh thiếu nhi tham gia, trở thành hoạt động văn hóa, nghệ thuật thiết thực cho những bạn trẻ yêu dân ca quan họ. Chương trình còn góp phần tìm kiếm, tuyển chọn, bồi dưỡng tài năng, thúc đẩy sự phát triển của các câu lạc bộ quan họ măng non tại thành phố Bắc Ninh và những địa phương khác.
Theo anh Duyến, sân chơi không chỉ góp phần quảng bá, gìn giữ và phát triển dân ca quan họ mà còn tạo môi trường sinh hoạt bổ ích, thu hút thanh thiếu nhi tham gia các phong trào Đoàn, Đội.
“Dân ca quan họ Bắc Ninh được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Để di sản trường tồn, bên cạnh sự trao truyền của các nghệ nhân, việc khơi dậy niềm đam mê trong thế hệ trẻ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng”, anh Duyến chia sẻ.