Giá điện giảm thế nào?

Đã có cơ sở giảm giá điện

Yêu cầu giảm giá điện được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị trên thế giới đẩy giá năng lượng tăng cao, khiến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp và sinh hoạt của người dân chịu áp lực chi phí. Vì vậy, yêu cầu này nhận được sự quan tâm của hầu hết người dân và doanh nghiệp.

ẢNH: Đ.N.T

Theo Nghị định 72, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 278 của Chính phủ, khi giá bán lẻ điện bình quân tính toán giảm từ 1% trở lên so với mức hiện hành, giá điện được phép điều chỉnh giảm tương ứng. Quy định không ấn định mức giảm tối đa theo tỷ lệ phần trăm, nhưng giá sau điều chỉnh phải nằm trong khung giá bán lẻ điện bình quân do Thủ tướng Chính phủ quy định. Quyết định 07 của Thủ tướng Chính phủ quy định khung giá bán lẻ điện bình quân dao động từ 1.826,2 - 2.444,09 đồng/kWh, chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng. Với mức giá điện bình quân hiện hành 2.204,07 đồng/kWh, giả sử giảm 3%, giá điện bình quân sẽ giảm khoảng 66 đồng, về 2.138 đồng/kWh; nếu giảm 5%, mức giảm tương ứng khoảng 110 đồng/kWh, đưa giá điện bình quân về 2.094 đồng/kWh.

Nhìn lại lịch sử điều hành giá điện, việc giảm ít khi xảy ra mà chủ yếu tăng. Nhưng thời điểm này, TS Nguyễn Huy Hoạch, chuyên gia năng lượng thuộc Hội đồng Khoa học Tạp chí Năng lượng Việt Nam (Hiệp hội Năng lượng Việt Nam), nói hiện có một số cơ sở để kỳ vọng vào đợt điều chỉnh lần này. Đơn cử, kết quả kiểm tra chi phí sản xuất, kinh doanh điện năm 2025 được EVN công bố cho thấy giá thành điện thấp hơn giá bán lẻ điện bình quân hiện hành khoảng 111 đồng/kWh, tương đương khoảng 5%. Bên cạnh đó, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, tài chính của EVN trong 6 tháng đầu năm 2026 cũng cho thấy tình hình tài chính đã chuyển biến tích cực, với lợi nhuận sau thuế chưa phân phối dương hơn 3.000 tỉ đồng vào cuối tháng 6. 

"Theo tôi, kết quả kinh doanh của EVN được cải thiện hơn, tích cực hơn. Đó chính là dư địa để tái đầu tư giai đoạn mới, giai đoạn thực hiện Quy hoạch điện VIII điều chỉnh với nhu cầu tăng nguồn rất lớn. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, với sự chỉ đạo của Chính phủ, trong ngắn hạn, EVN có thể sắp xếp để giảm giá điện bán ra. Mức giảm có thể không quá cao, nhưng rất quan trọng, bởi nền kinh tế sẽ có thêm dư địa kiểm soát lạm phát, giảm chi phí đầu vào cho người dân và doanh nghiệp. Trong bối cảnh CPI bình quân 9 tháng tăng 4,52%, trong khi mục tiêu tăng trưởng GDP được đặt ở mức hai con số, giảm chi phí đầu vào là yêu cầu có ý nghĩa thực tế", TS Nguyễn Huy Hoạch phân tích.

Giảm áp lực chi phí đầu vào trong giai đoạn cuối năm

Nếu được thực hiện từ ngày 1.11, việc giảm giá điện sẽ giúp người dân và doanh nghiệp tiết kiệm một phần chi phí sinh hoạt, sản xuất, kinh doanh trong 2 tháng cuối năm. Đây cũng là thời điểm nhiều doanh nghiệp đẩy mạnh sản xuất, hoàn tất đơn hàng và đáp ứng nhu cầu tiêu dùng tăng cao dịp cuối năm.

Đặc biệt, tác động sẽ rõ hơn ở những ngành sử dụng nhiều điện như thép, xi măng, hóa chất, giấy và chế biến. Ông Đỗ Phước Tống, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp cơ khí TP.HCM, cho biết điện là một phần chi phí đầu vào trực tiếp và quan trọng. Vì vậy, giảm giá điện sẽ giúp doanh nghiệp giảm áp lực chi phí trong những tháng cuối năm, khi phải chạy đua hoàn thành kế hoạch sản xuất, đơn hàng và cải thiện biên lợi nhuận. Tác động này càng đáng kể với những doanh nghiệp tiêu thụ nhiều điện nhưng khả năng tăng giá bán còn hạn chế. Chẳng hạn, với doanh nghiệp có hóa đơn điện 200 triệu đồng/tháng, mức giảm tương ứng 3% sẽ giúp tiết kiệm khoảng 6 triệu đồng; nếu giảm 5%, số tiền tiết kiệm là 10 triệu đồng/tháng. Với doanh nghiệp có nhiều nhà máy hoặc hóa đơn điện lên tới 500 triệu đồng đến cả tỉ đồng mỗi tháng, khoản tiết kiệm có thể lớn hơn, góp phần bổ sung vốn lưu động để mua nguyên liệu, trả lương và duy trì sản xuất.

Với hộ gia đình, mức tiết kiệm phụ thuộc vào lượng điện sử dụng và biểu giá áp dụng. Chẳng hạn, nếu tiền điện thực trả giảm tương ứng 3%, một hộ đang trả 1 triệu đồng/tháng sẽ tiết kiệm khoảng 30.000 đồng; nếu giảm 5%, khoản tiết kiệm là 50.000 đồng/tháng. Số tiền không quá lớn, nhưng cũng góp phần giảm bớt chi phí cố định hằng tháng của các hộ.

PGS-TS Nguyễn Thường Lạng, giảng viên cao cấp Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế, Đại học Kinh tế Quốc dân, cũng đánh giá cao việc giảm giá điện trong những tháng cuối năm có thể tạo tác động tích cực đến nền kinh tế, nhất là khi nhu cầu sản xuất, tiêu dùng bước vào giai đoạn cao điểm. Bởi chi phí điện không chỉ là khoản chi trực tiếp trong sinh hoạt của người dân mà còn là đầu vào quan trọng của hầu hết hoạt động sản xuất, kinh doanh. Vì vậy, giảm giá điện có thể tác động đến mặt bằng giá theo hai hướng: giảm chi phí điện mà người dân phải chi trả và hạ một phần chi phí sản xuất của doanh nghiệp. Khi chi phí đầu vào được tiết giảm, doanh nghiệp có thêm dư địa duy trì giá bán, cải thiện biên lợi nhuận hoặc tăng nguồn lực để mở rộng sản xuất. 

"Tác động này càng có ý nghĩa trong quý 4, thời điểm doanh nghiệp đẩy mạnh sản xuất, hoàn thành đơn hàng và chuẩn bị nguồn hàng phục vụ nhu cầu mua sắm cuối năm. Với các ngành sử dụng nhiều điện, việc giảm giá có thể giúp tiết kiệm một khoản chi phí đáng kể, cải thiện dòng tiền và giảm áp lực giá thành. Nếu được duy trì trong chuỗi cung ứng, lợi ích này còn có thể lan tỏa sang các khâu chế biến, lưu kho, bảo quản và phân phối hàng hóa. Tương tự, giảm giá điện sinh hoạt có thể tạo thêm dư địa chi tiêu cho người dân, hỗ trợ sức mua trong những tháng cuối năm", PGS-TS Nguyễn Thường Lạng phân tích.

Đặc biệt, giá điện có độ lan tỏa tương đối lớn do liên quan trực tiếp đến chi phí sinh hoạt và gián tiếp đến giá thành nhiều loại hàng hóa, dịch vụ. Do đó, giảm giá điện có thể góp phần hạn chế áp lực tăng giá, hỗ trợ mục tiêu ổn định mặt bằng giá trong bối cảnh CPI bình quân 9 tháng năm 2026 tăng 4,52%. "Không phải ngẫu nhiên mà Chính phủ yêu cầu tính toán giảm giá điện bình quân trong giai đoạn trước và sau Tết Nguyên đán. Đây là giai đoạn có thể tạo lực hỗ trợ cho sản xuất, tiêu dùng và kiểm soát lạm phát trong ngắn hạn. Nhưng để hiệu quả lan tỏa rõ hơn, cần kết hợp với các giải pháp tiết giảm chi phí logistics, nguyên liệu, nâng cao năng suất và cải thiện sức mua. Khi các chi phí đầu vào cùng được kiểm soát, doanh nghiệp mới có điều kiện hạ giá thành, tăng sức cạnh tranh và đóng góp tích cực hơn vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế cuối năm", chuyên gia này bổ sung.

Dư địa giảm giá điện không thể chỉ được nhìn từ kết quả lợi nhuận của EVN tại một thời điểm, mà cần tính đến biến động chi phí và nhu cầu đầu tư trong dài hạn. Điều quan trọng là xác định rõ khả năng tiết giảm chi phí thực tế, đồng thời cân đối giữa yêu cầu giảm chi phí cho nền kinh tế, bảo đảm sức khỏe tài chính của doanh nghiệp điện lực và duy trì nguồn lực đầu tư cho hệ thống điện.

TS Nguyễn Huy Hoạch