Gia Lai đề xuất lập 5 phường mới: Lợi thế nào giúp các địa phương bứt phá? - Thanh Niên

Gia Lai đề xuất thành lập thêm 5 phường An Nhơn Tây, Chư Sê, Phù Mỹ, Tây Sơn và Tuy Phước; trong đó mỗi địa phương có những lợi thế riêng.

Ngày 3.11, UBND tỉnh Gia Lai cho biết đã trình Chính phủ xem xét đề án thành lập 5 phường An Nhơn Tây, Chư Sê, Phù Mỹ, Tây Sơn và Tuy Phước. Trước đó, ngày 20.10, HĐND tỉnh Gia Lai đã thông qua chủ trương thành lập các phường này.

Theo đề án, cả 5 địa phương đều đáp ứng tiêu chuẩn thành lập phường thuộc tỉnh. Đáng chú ý, mỗi nơi có những lợi thế kinh tế riêng, góp phần hình thành các trung tâm đô thị, sản xuất và dịch vụ trên địa bàn tỉnh Gia Lai.

Tây Sơn nổi bật về công nghiệp và du lịch

Trong 5 địa phương, Tây Sơn có tỷ trọng công nghiệp - xây dựng và thương mại - dịch vụ cao nhất, đạt 93,12%. Địa phương có 49.891 người, lao động phi nông nghiệp chiếm 71,75%.

Nằm trên quốc lộ 19, thuộc hành lang kinh tế Đông - Tây kết nối Quy Nhơn - An Nhơn - Tây Sơn - An Khê - Pleiku - Đức Cơ - Lệ Thanh, xã Tây Sơn có lợi thế phát triển công nghiệp, thương mại và trung chuyển hàng hóa.

Bên cạnh đó, nhiều tuyến giao thông kết nối quốc lộ 19, quốc lộ 19B và Khu công nghiệp Becamex VSIP Bình Định với cảng Quy Nhơn đã được đầu tư, tạo điều kiện mở rộng không gian sản xuất và đô thị.

Theo quy hoạch, Tây Sơn có 8 cụm công nghiệp và 2 khu công nghiệp, với tổng diện tích 1.060,37 ha. Trong số này, 6 cụm công nghiệp và Khu công nghiệp Bình Nghi đã đi vào hoạt động hoặc đang được triển khai đầu tư, với tổng diện tích 542,51 ha.

Tây Sơn còn có thế mạnh du lịch văn hóa, lịch sử gắn với phong trào Tây Sơn. Những điểm đến như Bảo tàng Quang Trung, Khu di tích đền thờ Tây Sơn Tam Kiệt, đền thờ nữ tướng Bùi Thị Xuân, làng rau Thuận Nghĩa và cảnh quan sông Kôn có thể kết nối thành các sản phẩm du lịch trải nghiệm. Năm 2025, địa phương đón khoảng 200.000 lượt khách.

Tuy Phước có lợi thế giao thông, dịch vụ và du lịch

Tuy Phước có 78.615 người, trong đó dân số đô thị đạt 51.671 người, chiếm 65,73%, cao nhất trong 5 địa phương.

Nằm ở phía đông nam tỉnh Gia Lai, Tuy Phước có mạng lưới giao thông quan trọng gồm quốc lộ 1, quốc lộ 19, quốc lộ 19C, đường ven biển Cát Tiến - Diêm Vân và đường sắt Bắc - Nam với ga Diêu Trì.

Vị trí này giúp địa phương kết nối Quy Nhơn - An Nhơn với cảng Quy Nhơn, ga Diêu Trì và các khu vực phát triển công nghiệp. Theo quy hoạch, Tuy Phước được xác định là trung tâm tổng hợp, đầu mối giao thông quan trọng phía đông nam tỉnh, có tiềm năng phát triển thương mại, dịch vụ, kho bãi logistics và công nghiệp địa phương.

Tỷ trọng công nghiệp - xây dựng và thương mại - dịch vụ đạt 86,72%; lao động phi nông nghiệp chiếm khoảng 71,5%.

Một lợi thế khác của Tuy Phước là hệ sinh thái đầm Thị Nại và các giá trị văn hóa, lịch sử như Tiểu chủng viện Làng Sông, di tích gắn với danh nhân Đào Tấn, chợ Gò, nghệ thuật tuồng, bài chòi và võ cổ truyền. Đây là nền tảng để phát triển du lịch sinh thái, văn hóa - lịch sử, ẩm thực và trải nghiệm làng nghề.

Chư Sê phát huy thế mạnh nông nghiệp hàng hóa

Chư Sê có 69.135 người, trong đó dân số đô thị đạt 40.043 người, chiếm 57,92%. Địa phương nằm trên quốc lộ 14 và quốc lộ 25, có lợi thế kết nối giao thương giữa Tây nguyên với Duyên hải miền Trung và các khu vực lân cận.

Theo quy hoạch đến năm 2045, Chư Sê được xác định là đầu mối giao thông quan trọng của khu vực phía tây tỉnh Gia Lai.

Thế mạnh của địa phương là các vùng sản xuất nông nghiệp hàng hóa với cây trồng chủ lực như cà phê, hồ tiêu, cao su và cây ăn quả. Đây là nguồn nguyên liệu để phát triển công nghiệp chế biến nông sản, thương mại, dịch vụ và các chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ.

Tỷ trọng công nghiệp - xây dựng và thương mại - dịch vụ đạt 64,63%; lao động phi nông nghiệp chiếm 50,22%. Chư Sê định hướng phát triển công nghiệp chế biến, logistics, nông nghiệp công nghệ cao và năng lượng sạch.

Ngoài kinh tế nông nghiệp, địa phương còn có tiềm năng du lịch với thác Phú Cường, thác Queng Ó, ruộng bậc thang làng Ia Pết, hồ Ia Pát và các làng văn hóa cồng chiêng. Tuy nhiên, hạ tầng giao thông tiếp cận, cơ sở lưu trú và dịch vụ phụ trợ vẫn cần được đầu tư để khai thác hiệu quả những lợi thế này.

Phù Mỹ hướng đến trung tâm dịch vụ phía đông

Phù Mỹ có 28.524 người, dân số đô thị chiếm 50,81%. Địa phương có lợi thế kết nối với quốc lộ 1, đường sắt Bắc - Nam, đường tỉnh 632 và tuyến đường kết nối đông - tây từ cao tốc Bắc - Nam đến Khu công nghiệp Phù Mỹ và cảng biển Phù Mỹ.

Theo quy hoạch chung được phê duyệt năm 2026, Phù Mỹ được định hướng phát triển đô thị, trở thành trung tâm dịch vụ ở phía đông tỉnh.

Công nghiệp tiếp tục giữ vai trò quan trọng với các cụm công nghiệp Diêm Tiêu, Trung Hiệp, Trung Thành, Tân Tường An và Trung Thuận. Tỷ trọng công nghiệp - xây dựng và thương mại - dịch vụ đạt 80,37%; lao động phi nông nghiệp chiếm 71,04%.

Với lợi thế giao thông, quỹ đất phát triển và các cụm công nghiệp, Phù Mỹ có điều kiện mở rộng sản xuất, thương mại, vận tải và logistics, đồng thời phát triển các hoạt động kinh tế gắn với khu vực ven biển.

An Nhơn Tây kết hợp công nghiệp và logistics

An Nhơn Tây có 21.095 người, ít nhất trong 5 địa phương được đề xuất thành lập phường. Tuy nhiên, tỷ trọng công nghiệp - xây dựng và thương mại - dịch vụ đạt 74,12%; lao động phi nông nghiệp chiếm 71,80%.

Địa phương có lợi thế kết nối quốc lộ 19, đường tỉnh 638 và tuyến cao tốc Bắc - Nam, đồng thời nằm trong không gian liên kết với Khu công nghiệp Becamex VSIP và khu vực phát triển công nghiệp phía tây.

Theo định hướng quy hoạch, An Nhơn Tây phát triển công nghiệp chất lượng cao, thương mại - dịch vụ và logistics gắn với các hành lang giao thông.

Ngoài ra, địa phương còn có tiềm năng du lịch sinh thái hồ Núi Một, du lịch trải nghiệm làng nghề và các giá trị văn hóa, lịch sử. Di tích quốc gia Thành Cha, Khu căn cứ cách mạng An Trường, cùng các sản phẩm truyền thống như rượu Bàu Đá, bánh tráng Trường Cửu là những lợi thế có thể khai thác phục vụ du lịch và dịch vụ địa phương.

Theo UBND tỉnh Gia Lai, việc thành lập 5 phường sẽ giữ nguyên diện tích tự nhiên, quy mô dân số và địa giới hiện có, không làm tăng số lượng đơn vị hành chính cấp xã. Nếu đề án được thông qua, việc thành lập các phường sẽ tạo cơ sở pháp lý để tổ chức quản lý đô thị, đầu tư hạ tầng và khai thác hiệu quả hơn tiềm năng từng địa phương.