Giá xăng, điện giảm, doanh nghiệp vẫn chật vật vì chi phí đầu vào

Khi giá điện tăng, doanh nghiệp phải đổi cả giờ làm để tiết kiệm

Là doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực chế biến, kinh doanh trứng gia cầm, Công ty CP Vĩnh Thành Đạt (phường An Phú Đông, TPHCM) chịu tác động đáng kể từ biến động giá điện.

Ông Trương Chí Thiện, Tổng Giám đốc Vĩnh Thành Đạt cho biết, khi giá điện tăng, doanh nghiệp này đã phải điều chỉnh lại lịch sản xuất nhằm tiết giảm chi phí.

Theo đó, công nhân được bố trí vào ca sớm hơn, làm việc xuyên trưa và kết thúc ngày làm việc sớm hơn vào buổi chiều so với thường lệ. Công ty chỉ tăng ca khi thật sự cần thiết nhằm tránh việc nhà máy phải “bật đèn”, duy trì hoạt động sản xuất sau 18h hằng ngày.

Bên cạnh chi phí điện, ông Thiện cho rằng, giá xăng dầu dù không chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành sản phẩm, chủ yếu phục vụ ở khâu vận chuyển, nhưng lại có tác động gián tiếp đáng kể.

Thủ tướng Lê Minh Hưng vừa ký ban hành Nghị quyết số 353/NQ-CP về phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 10. Theo đó, để phấn đấu hoàn thành ở mức cao nhất các mục tiêu, chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội trong tháng 11 và thời gian còn lại của năm, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố kiểm soát CPI bình quân cả năm trong khoảng 4,5%; rà soát các yếu tố tăng giá theo ngành, địa bàn, nhất là hàng hóa thiết yếu, có nhu cầu lớn dịp cuối năm, Tết Dương lịch, Tết Nguyên đán để có giải pháp kiềm chế lạm phát, không tăng giá các mặt hàng, dịch vụ do Nhà nước quản lý.

Chủ động xây dựng phương án bảo đảm cân đối cung cầu, không để gián đoạn nguồn cung; xử lý nghiêm hành vi đầu cơ, găm hàng, thao túng giá, buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, hàng kém chất lượng... Ban Chỉ đạo điều hành giá làm việc trực tiếp với các địa phương, nhất là các tỉnh, thành phố lớn để kiểm soát chặt chẽ giá trên địa bàn.

Khi giá nhiên liệu tăng, chi phí vận chuyển đội lên, kéo theo giá nhiều loại vật tư, nguyên liệu đầu vào tăng. Một số nhà cung cấp cũng lấy lý do chi phí vận chuyển để điều chỉnh giá bán hàng hóa.

Do đó, khi giá xăng và điện được điều chỉnh giảm, giá thành sản phẩm có thể giảm theo do các nhà cung cấp nguyên vật liệu có cơ sở để điều chỉnh giá. Tuy nhiên, theo vị này, mức độ tác động thực tế còn phụ thuộc vào biên độ giảm giá xăng dầu và phản ứng của thị trường trong thời gian tới.

Trao đổi với Dân trí, ông Lê Mai Hữu Lâm, Tổng Giám đốc của Công ty Cổ phần Sản xuất Thiết bị Điện Công nghiệp Cát Vạn Lợi (TPHCM) cũng cho rằng, nỗ lực giảm giá điện vào thời điểm doanh nghiệp phải “gồng” hàng loại chi phí tăng cao hiện nay là một điều đáng ghi nhận.

Theo ông Lâm, mức giảm 2% không tác động trực tiếp đến toàn bộ chi phí sản xuất của doanh nghiệp nhưng sẽ tạo hiệu ứng dây chuyền, góp phần kéo giảm chi phí đầu vào ở nhiều khâu khác.

Dù vậy, ông Lâm cũng cho rằng, doanh nghiệp đang phải đối mặt với hàng loạt khó khăn khác như giá đầu vào của nhiều loại nguyên vật liệu tăng cao, hay chi phí vốn ở mức “khó chấp nhận”…

Ông nêu ví dụ, trong năm, giá các loại hạt nhựa và sản phẩm nhựa trên thị trường đã tăng giá từ 30-50% tùy loại do ảnh hưởng từ giá dầu thô và căng thẳng địa chính trị. Chính những yếu tố này đang khiến sức cạnh tranh của doanh nghiệp Việt bị hạn chế.

Doanh nghiệp bán lẻ có thêm dư địa tiết giảm chi phí

Cùng với hoạt động sản xuất, việc giảm 2% giá bán lẻ điện bình quân từ ngày 1/11 cũng được xem là tín hiệu tích cực đối với ngành bán lẻ, đặc biệt là các siêu thị, trung tâm thương mại và cửa hàng tiện lợi có mức tiêu thụ năng lượng lớn.

Theo ông Nguyễn Văn Mười, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội các Nhà bán lẻ Việt Nam (AVR), tiền điện là một trong những khoản chi phí vận hành lớn của ngành bán lẻ hiện đại, chỉ sau chi phí thuê mặt bằng và nhân sự.

Đặc biệt, các siêu thị, trung tâm thương mại phải duy trì hệ thống điều hòa trung tâm trên diện tích hàng nghìn mét vuông, hệ thống chiếu sáng công suất lớn cùng các quầy tủ mát, tủ đông bảo quản thực phẩm tươi sống hoạt động liên tục 24/7.

Vì vậy, dù mức giảm chỉ 2%, với những doanh nghiệp có quy mô lớn, số tiền tiết kiệm được có thể lên tới hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng mỗi tháng trên toàn chuỗi.

Không chỉ giảm chi phí trực tiếp tại điểm bán, chính sách này còn có thể tạo tác động lan tỏa đến chuỗi cung ứng. Theo ông Mười, các kho lạnh trung tâm, cơ sở chế biến thực phẩm và nhà sản xuất hàng tiêu dùng đều là những đơn vị sử dụng nhiều năng lượng.

Khi chi phí điện đầu vào giảm, các doanh nghiệp này có thêm điều kiện tiết giảm chi phí lưu kho, bảo quản và sản xuất. Qua đó, nhà bán lẻ cũng có thêm dư địa thương thảo giá nhập hàng tốt hơn hoặc nhận được các chương trình ưu đãi, chiết khấu từ nhà cung cấp.

Những nhóm hàng như thực phẩm tươi sống, thực phẩm đông lạnh, đồ uống và thực phẩm chế biến sẵn có khả năng phản ánh rõ hơn tác động này do phụ thuộc tương đối lớn vào điện năng trong quá trình sản xuất, bảo quản.

Thời điểm giảm giá điện từ ngày 1/11 cũng trùng với giai đoạn doanh nghiệp chuẩn bị mùa mua sắm cuối năm và Tết Nguyên đán. Đây là cơ hội để các nhà bán lẻ sử dụng phần chi phí tiết kiệm được cho những chiến lược kinh doanh phù hợp.

Ngoài ra, với những chuỗi bán lẻ đang chịu áp lực cạnh tranh, khoản tiết kiệm còn giúp bù đắp phần biên lợi nhuận bị thu hẹp, tạo nguồn lực tái đầu tư vào công nghệ quản trị và nâng cao trải nghiệm khách hàng.

Dù vậy, người tiêu dùng khó có thể thấy giá hàng hóa trên kệ siêu thị giảm ngay 2% tương ứng với mức điều chỉnh giá điện. Theo đại diện AVR, điện chỉ là một cấu phần trong tổng chi phí vận hành. Trong khi đó, doanh nghiệp vẫn phải đối mặt với áp lực từ giá xăng dầu, chi phí logistics, nhân công và nhiều yếu tố đầu vào khác. Những khoản tăng chi phí này có thể hấp thụ phần tiết kiệm từ tiền điện.

Bên cạnh đó, độ trễ của chuỗi cung ứng cũng khiến tác động của chính sách chưa thể phản ánh ngay vào giá bán. Hàng hóa đang được bày bán có thể đã được sản xuất, nhập kho từ vài tuần, thậm chí vài tháng trước, khi giá điện vẫn ở mức cũ. Doanh nghiệp cần thời gian để mặt bằng chi phí mới được phản ánh vào giá nhập hàng.

Đáng chú ý, sau 4 lần tăng giá điện liên tiếp từ năm 2023 đến giữa năm 2025, với tổng mức tăng khoảng 18,2%, nhiều doanh nghiệp đã phải tự gánh một phần chi phí để giữ ổn định giá bán, chấp nhận thu hẹp biên lợi nhuận. Vì vậy, khi giá điện giảm 2%, một số đơn vị có thể ưu tiên củng cố sức khỏe tài chính thay vì lập tức giảm giá hàng hóa.

Về dài hạn, đại diện AVR khuyến nghị doanh nghiệp tận dụng cơ hội này để đầu tư công nghệ tiết kiệm năng lượng như hệ thống chiếu sáng LED, tủ mát, tủ đông sử dụng công nghệ inverter, hệ thống quản lý năng lượng và trí tuệ nhân tạo để điều chỉnh nhiệt độ điều hòa theo mật độ khách hàng. Các trung tâm thương mại, đại siêu thị có diện tích mái lớn cũng có thể nghiên cứu lắp đặt điện mặt trời áp mái.

“Giảm giá điện không chỉ giúp doanh nghiệp tiết giảm chi phí trước mắt mà còn là cơ hội để rà soát hiệu quả sử dụng năng lượng, đầu tư công nghệ và nâng cao khả năng thích ứng trước những biến động của thị trường”, ông Mười nhận định.